Phóng to

Con yêu của mẹ - Ảnh của Trương Minh Điền tham gia chuyên đề triển lãm ảnh Hồn nhiên tuổi thơ

Các khách mời tham gia giao lưu trực tuyến: bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc - từng công tác 25 năm tại Trung tâm Thông tin và Giáo dục Sức khỏe TP.HCM và có nhiều tác phẩm dành cho các em thiếu nhi và phụ huynh; ThS Lê Thị Ngọc Điệp - hiệu trưởng trường tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm (Q.1, TP.HCM); ThS tâm lý học Lê Thị Linh Trang và MC Quỳnh Hoa - trưởng phòng Văn hóa Nghệ thuật Nhà văn hóa Thanh niên TP.HCM.

Với những kinh nghiệm trong công việc và sự trải nghiệm bản thân ở nhiều lĩnh vực (cũng như trong chuyện chăm sóc con cái của mình): viết sách, làm công tác tâm lý - giáo dục, tổ chức các sân chơi cộng đồng, công tác y khoa... các khách mời sẽ gợi mở những cách nhìn, những giải pháp cụ thể.

Các khách mời giao lưu: Phóng to Bs Đỗ Hồng Ngọc * Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc là bác sĩ nhi khoa, sau đó chuyển sang làm việc ở Trung tâm Truyền thông - Giáo dục sức khỏe TP.HCM, bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc đã dành phần lớn thời gian của mình cho các em thiếu nhi. Ngoài công tác chuyên môn, bác sĩ Đồ Hồng Ngọc còn tham gia viết sách, báo với các tác phẩm dành cho tuổi mới lớn như: Khi người ta lớn, Viết cho bà mẹ sinh con đầu lòng, Những tật bệnh thông thường trong lứa tuổi học trò, Tuổi teen: Nói không "hổng” dễ!, Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc: "Hãy biết yêu thương mình", Chuyện ông Carnot…, Để dây diều không đứt... Phóng to MC Quỳnh Hoa * Công chúng biết đến Quỳnh Hoa là một MC, song thực chất công việc chính của chị là tổ chức các hoạt động văn hóa nghệ thuật cho giới trẻ tại NVH Thanh niên TP.HCM với vai trò trưởng phòng Văn hóa Nghệ thuật tại đây. Ngoài ra, chị cũng là thành viên lâu năm nhất của nhóm nhạc Phù Sa. Chia sẻ với báo chí, chị luôn tâm niệm: Hạnh phúc nhất của chị là được ở bên con gái và gia đình... Phóng to ThS Lê Thị Ngọc Điệp * ThS Lê Thị Ngọc Điệp hiện là hiệu trưởng trường tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm, Q.1, TP.HCM. Đây là ngôi trường có nhiều sáng kiến, hoạt động thú vị, thiết thực dành cho các em học sinh, được đánh giá là điển hình của “trường học thân thiện, hiện đại, - học sinh tích cực”. Phóng to Ths Lê Thị Linh Trang * Sau khi tốt nghiệp đại học, chị Linh Trang vừa làm giáo viên trường Cao đẳng Sư phạm TP.HCM, vừa làm cán bộ Đoàn Đại học Kinh tế, rồi về Trung tâm tư vấn tâm lý của Hội LHTN - 145 Pasteur (TP.HCM) "chủ xị" những ca tư vấn cho nhóm khách hàng tuổi teen. Hiện tại ThS Lê Thị Linh Trang giảng dạy tại trường Cán bộ TP.HCM và cũng như MC Quỳnh Hoa, chị luôn muốn đem đến cho con trai mình những điều tốt đẹp nhất. Chị cũng đang là một chuyên gia tư vấn quen thuộc trên Tuổi Trẻ Online.

NỘI DUNG GIAO LƯU:

* Kính gửi BS Đỗ Hồng Ngọc, điều tốt đẹp nhất và không tốt đẹp nhất mà tuổi thơ ông đã trải qua là gì? Ai đã ảnh hưởng sâu sắc từ thuở bé đối với ông? (hong hoa, nguyenhocmoclan, 39 tuổi)

- BS Đỗ Hồng Ngọc: Điều tốt đẹp nhất mà tuổi thơ của tôi trải qua là được tiếp xúc với nhiều sách vở. Tôi rất mê đọc sách và ngay từ nhỏ đã mơ ước sau này mình có thể viết được sách. Tôi được giáo dục theo kiểu xưa, nhiều khi bị đánh đòn và bị quỳ xơ mít, nhưng không cảm thấy oán trách vì nhận ra lỗi của mình.

Đến bây giờ tôi vẫn còn mê đọc một cuốn sách như Quốc văn giáo khoa thư và vẫn dùng nó để dạy cho các cháu nội ngoại của mình. Điều không tốt đẹp nhất ở tuổi thơ tôi là tôi bị mồ côi cha rất sớm trong hoàn cảnh không thầy không thuốc, đó cũng là lý do sau này tôi chọn học ngành y. Mẹ tôi là người có ảnh hưởng rất sâu sắc với tôi từ thuở bé.

Ngoài ra còn có người cậu là nhà văn, nhà báo Nguiễn Ngụ Í, là người đã "âu yếm nắm lấy tay tôi" đưa tôi đến trường. Sau này có một người ảnh hưởng nhiều đến tôi nữa là học giả Nguyễn Hiến Lê.

* Kính gửi chị Quỳnh Hoa, cá nhân chị có cho rằng, sân chơi lành mạnh dành cho các em thiếu nhi vẫn còn rất ít, đặc biệt ở các địa phương không phải là thành phố lớn? Theo chị, làm sao để các em thiếu nhi ở những nơi thiếu vắng sân chơi như vậy đỡ thiệt thòi. (Trần Thị Huệ, 28 tuổi, huecb@yahoo.com.vn)

- MC Quỳnh Hoa: Trước mắt, khi điều kiện không có thì với góc độ nhà trường và các bậc phụ huynh người lớn chúng ta có thể làm những trò chơi nhỏ cho các bé tham gia. Như những trò chơi vận động, phát triển trí tuệ (có thể tham khảo trên báo chí, internet, các cuốn sách hướng dẫn trò chơi cho thiếu nhi) hoặc tham gia các hoạt động Đội)...

"Ngày nay nhiều bậc phụ huynh không có điều kiện dạy dỗ một cách công bằng hơn mà chỉ dồn mọi điều tốt đẹp theo ý cha mẹ riêng cho một bé nên gây ra tình trạng "dư thừa" rất nguy hiểm: bé dễ bị hư do được cưng chiều quá đáng. Không kể bố mẹ có mặc cảm không thường gần gũi với con nên bù đáp lại bằng những vật chất không thể thay thế được cho tình thương" (Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc)

Ngay như mình ngày còn nhỏ khi đất nước còn nhiều khó khăn, ngay tại TP.HCM không có nhiều các hoạt động vui chơi nhưng mình tham gia sinh hoạt Nhà Thiếu nhi TP và đã có rất nhiều kỉ niệm đẹp đến giờ vẫn còn nhớ.

* Thưa bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc. So với thời tuổi thơ của ông, tuổi thơ hôm nay, như đánh giá của ông thiếu gì, và được gì? (Hồ Hảo Quang, 24 tuổi, haoquang123@)

- BS Đỗ Hồng Ngọc: Tuổi thơ hôm nay được nhiều chứ: được chăm sóc tốt hơn, có nhiều bệnh viện chuyên khoa nhi, nhiều bác sĩ nhi, có nhiều loại sữa kể cả các loại sữa "thông minh", nhiều trò chơi kể cả các trò chơi online, có nhiều trường học phù hợp cho từng lứa tuổi với những phương pháp sư phạm mới mẻ...

Tuy nhiên cái thiếu cũng nhiều, thí dụ: thiếu thời gian để vui chơi, thiếu sự gần gũi với gia đình, nhất là đối với cha mẹ vì có vẻ ai cũng bận rộn tíu tít trong một xã hội chạy đua với tốc độ. Có một cái thiếu khác là hiện nay gia đình rất ít con, nhiều gia đình chỉ có độc nhất một con nên thiếu sự tương tác, "cạnh tranh" giữa các anh chị em với nhau.

Do đó ba mẹ cũng không có điều kiện dạy dỗ một cách công bằng hơn mà chỉ dồn mọi điều tốt đẹp theo ý cha mẹ riêng cho một bé nên gây ra tình trạng "dư thừa" rất nguy hiểm: bé dễ bị hư do được cưng chiều quá đáng. Không kể bố mẹ có mặc cảm không thường gần gũi với con nên bù đáp lại bằng những vật chất không thể thay thế được cho tình thương.

"Dù trường quốc tế hay trường công lập cũng đều giáo dục học sinh theo hướng tích cực. Tuy nhiên, ở trường công lập học sinh được thầy cô giáo giới thiệu về truyền thống, tạo điều kiện để các em gần gũi với con người và thực tế của địa phương, của đất nước" (ThS Lê Thị Ngọc Điệp)

* Gia đình tôi có thể xoay sở cho con đi học trường quốc tế được, nhưng nghe nhiều bạn bè nói rằng, cho con đi học trường quốc tế, sẽ sớm mất con, và việc học ở trường quốc tế cũng khó lòng đáp ứng việc thi cử ở trong nước. Vợ chồng tôi khá hoang mang, khi sang năm con mình chuẩn bị vào lớp một. Rất mong nhận được lời khuyên từ mọi người. (Trần Đình Đồng, dinhdong@)

- Ths. Lê Thị Ngọc Điệp: Theo tôi việc mất con hay không là do mình bởi vì trường học nào cũng muốn đạt được mục tiêu dạy học sinh trở nên người có đủ kiến thức, đạo đức tốt theo chuẩn đào tạo.

Dù trường quốc tế hay trường công lập cũng đều giáo dục học sinh theo hướng tích cực. Tuy nhiên, ở trường công lập học sinh được thầy cô giáo giới thiệu về truyền thống, tạo điều kiện để các em gần gũi với con người và thực tế của địa phương, của đất nước.

Con của anh chị nếu học ở trường quốc tế cũng sẽ được học về tiếng Việt và lịch sử Việt Nam. Nếu gia đình luôn quan tâm đến việc giữ gìn truyền thống của dân tộc, giữ gìn "nếp nhà" thì không sợ sẽ "mất con".

- ThS tâm lý học Lê Thị Linh Trang: Chào anh, việc cho con học ở trường quốc tế hay không là điều nhiều người cũng rất boăn khoăn.

Quyết định điều này tùy thuộc vào nhiều yếu tố. Trước hết, mục tiêu của gia đình muốn định hướng cho con phát triển như thế nào. Thứ hai là điều kiện kinh tế gia đình có đáp ứng được về lâu dài cho việc học của con ở trường quốc tế hay không. Và điều quan trọng hơn cả là môi trường đó liệu có phù hợp thật sự với con mình. Như vậy, muốn chọn cho con học ở môi trường nào, anh chị cần có đầy đủ thông tin từ nhiều phía như bạn bè, người thân, những người đã có kinh nghiệm, hay từ chính các cháu từng theo học ở trường quốc tế...

Quyết định cuối cùng vẫn là ở cha mẹ. Việc "mất con" hay không "mất con" là do việc cha mẹ hướng dẫn, định hướng cho con như thế nào, rèn luyện cho con những kỹ năng gì để con thích ứng, học tập và phát triển tốt nhất.

Bởi vì trong thực tế, ở môi trường nhà trường nào, cũng có những trẻ phát triển tốt và cũng có những trẻ chưa được như cha mẹ mong muốn. Vậy việc chọn trường là hướng đến sự phát triển cho con chứ không phải chỉ để thỏa mãn các nhu cầu của cha mẹ.

* Gửi MC Quỳnh Hoa. Thường đi biểu diễn và dẫn chương trình, tổ chức chương trình, thời gian biểu của chị như thế nào để chăm sóc gia đình cho tốt và đặc biệt là thể hiện sự quan tâm, yêu thương đến con, làm bạn của con? Xin cảm ơn chị (Minh Tuấn, 28 tuổi)

- MC Quỳnh Hoa: Hoa thì không bao giờ cho mình là bà mẹ điểm 10 cả! Vì công việc bận rộn nên thời gian dành cho con Hoa không thể nhiều như các bà mẹ khác. Từ ngày sinh em bé đến giờ thì nói ra không biết mọi người có tin không chứ Hoa đã không có những "khái niệm" đi uống cà phê, đi xem phim...

Sau giờ làm, đi quay chương trình, xong là Hoa về nhà ngay. Và đến giờ thì bé đã 10 tuổi. Bởi Hoa quan niệm công việc của mình đã quá bận rộn thì mình phải tranh thủ từng phút, từng giây với gia đình, bên con gái.

Hiện nay, những môn của con gái về khoa học xã hội (Văn, Sử, Địa...) thì mẹ sẽ kèm cặp con. Có một bí quyết nhỏ giúp con gái học bài những môn này là vẽ sơ đồ như cách mà cô giáo Hoa đã dạy Hoa hồi nhỏ.

Thật sự Hoa rất muốn tìm gặp lại để cảm ơn cô giáo đó là cô Phan Thị Phấn (GV môn Lịch sử, lớp 8, trưởng THCS Nguyễn Thái Học, Q.1) chính nhờ phương pháp vẽ sơ đồ của cô mà Hoa đã rất thích môn Lịch sử, và Hoa đã vận dụng phương pháp của cô trong những năm học THPT, ĐH, khi đi dẫn chương trình, và bây giờ là dạy con. Bé tiếp thu rất nhanh bài học thông qua sơ đồ. Nhiều hôm đi diễn mà bé còn gọi điện thoại "Mẹ ơi! Về vẽ sơ đồ cho con".

Bên cạnh đó thì đọc truyện cho bé là cách để gần gũi với con, Hoa tìm những bộ chuyện như "Những tấm lòng cao cả" để đọc cho bé nghe, để bé hiểu thêm những cách cư xử trong cuộc sống. Bé biết đọc, nhưng bé vẫn thích Hoa đọc vì mẹ đọc rất truyền cảm như đọc truyện cổ tích.

* Làm thế nào để cho con trẻ có thói quen đọc sách,học tập chăm chỉ? (Lâm Thị Xuân Liễu, 27 tuổi, lamxuanlieu@)

- BS Đỗ Hồng Ngọc: Để trẻ có thói quen đọc sách thì bố mẹ phải có thói quen đọc sách trước và nhất là biết quý trọng sách. Trong gia đình phải có một tủ sách được bày biện thuận tiện cho trẻ tiếp xúc. Thường dành thời gian dẫn trẻ đến các nhà sách, bố mẹ cùng con chọn sách và giải thích cho con biết tại sao chọn sách này hay sách khác.

Thường kể chuyện cho con nghe và tìm những loại sách thích hợp với từng lứa tuổi của trẻ để trẻ đọc được dễ dàng và thấy hứng thú khi đọc sách. Thực tế phim ảnh không thể thay thế sách vì phim ảnh bị giới hạn bởi kỹ thuật không thể nào thay thế được trí tượng tưởng vô cùng phong phú của trẻ.

Để trẻ học tập chăm chỉ thì phải giúp trẻ thấy được việc học tập này đem lại nhiều lý thú cho bản thân trẻ, kích thích trí tò mò của trẻ. Tóm lại cần giúp trẻ "thưởng thức" việc học chứ không phải bị ép buộc, cưỡng bức hoặc chạy theo thành tích.

- ThS tâm lý học Lê Thị Linh Trang: Bất cứ thói quen nào muốn có được đều phải do sự rèn luyện và phải có một sự khởi đầu. Không biết rằng con chị Liễu bao nhiêu tuổi nhưng bất cứ độ tuổi nào, việc đọc sách là một thói quen rất tốt mà trẻ nên có. Nếu trẻ còn nhỏ, cha mẹ nên dành thời gian đọc truyện, đọc sách cho con nghe vào những lúc rảnh rỗi hoặc trước khi đi ngủ.

Phóng to

ThS Lê Thị Linh Trang: "Với trẻ nhỏ, có nhiều tiền quá và không được hướng dẫn thì quả là dễ tạo cho trẻ những tính không tốt Nhưng hoàn toàn không cho trẻ tiền là cũng làm cho trẻ mất cơ hội rèn luyện những thái độ và kỹ năng sống ngay từ khi còn nhỏ" - Ảnh: T.T.D.

Cha mẹ nên thường xuyên kích thích trí tò mò của trẻ bằng cách cho trẻ biết trong sách có rất nhiều điều mà trẻ muốn biết mỗi khi trẻ hỏi mình điều gì đó. Tạo cho trẻ một môi trường "sách vở", "học tập" bằng việc các thảnh viên trong gia đình cũng có thói quen đọc sách và có tham gia học tập.

Bên cạnh đó, giữa sách, ti vi và máy tính thì chắc có lẽ, ít trẻ nào chọn sách. Vì vậy, cha mẹ nên quan tâm hơn trong việc hạn chế tối đa thời gian xem ti vi của trẻ. Khi dẫn trẻ đi chơi, nhà sách cũng là một nơi có thể lựa chọn. Một khi trẻ đã tự mình khám phá ra những điều thú vị từ sách, lúc đó, tự thân trẻ sẽ tìm đến với sách.

Phụ huynh cũng lưu ý hướng dẫn trẻ lựa chọn sách phù hợp với lứa tuổi và sự phát triển của con, hướng dẫn trẻ cách đọc sách để trẻ biết cách tư duy tốt và tránh việc trẻ bị giảm thị lực do đọc sách sai cách.

* Tôi và vợ tôi vẫn thường mâu thuẫn nhau trong việc có cho con xài tiền, kiếm tiền từ sớm. Cá nhân tôi cho rằng, cần cho trẻ tự lập càng sớm càng tốt. Vợ tôi lại cho rằng, để trẻ biết tiền sớm, là làm cho trẻ trở nên thực dụng và dễ có tính tham lam. Rất mong nhận được những ý kiến chia sẻ của các chuyên gia. (Trần Hùng Văn, 36 tuổi, hungvan@)

- Ths. Lê Thị Ngọc Điệp: Đứa trẻ nào cũng cần được biết sự vất vả để có được đồng tiền của riêng mình. Việc dạy trẻ xài tiền cần được quan tâm ngay từ khi còn bé. Tuy nhiên, việc xài tiền phải hiểu ở nhiều mức độ khác nhau: ba mẹ mua sắm cho con cũng là đã xài tiền thay con, ba mẹ cho tiền con ăn quà là việc trực tiếp dạy con xài tiền. Việc hướng dẫn con xài tiền như thế nào hợp lý tùy thuộc vào ba mẹ và tùy thuộc vào khả năng nhận thức của trẻ.

Việc dạy trẻ kiếm tiền sớm là không nên bởi ở lứa tuổi này "biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan". Ba mẹ không nên gieo vào đầu đứa trẻ việc kiếm tiền là tốt ở giai đoạn này. Điều quan trọng phải cho cháu hiểu đồng tiền được làm ra như thế nào và sử dụng thế nào là hợp lý.

- ThS tâm lý học Lê Thị Linh Trang: Anh Hùng Văn mến, cả anh và vợ đều rất có lý trong việc này. Điều này cho thấy việc sử dụng tiền đối với trẻ luôn có tính hai mặt. Cũng chính vì vậy mà cần phải có sự hướng dẫn và kiểm tra của người lớn. Việc cho con một ít tiền và chỉ con cách giữ gìn, quản lý, chi tiêu và kể cả tiết kiệm như thế nào là bước đầu ta đã hình thành cho con những thái độ và cách ứng xử đúng đắn với đồng tiền.

* Theo bác sĩ, đâu là nguyên nhân trẻ em bị bạo hành ngày một nhiều như hiện nay?(Nguyễn Thị Bé Tơ, 32 tuổi, beto2468@...) - Bác sĩ Đồ Hồng Ngọc: - Hiện nay tình trạng trẻ em bị bạo hành ngày càng nhiều là do cuộc sống quá máy móc, thiếu tình thương, ngay cả trong cả môi trường gia đình, nhà trường, bệnh viện thì mọi người đối xử với nhau cũng rất máy móc, đầy kỹ thuật và "kỹ năng" mà thiếu cái nền căn bản là tình thương. Khi người ta có lòng thương thực sự với trẻ thì nhiều khi cần sử dụng đến... roi vọt mà vẫn tốt đẹp, giúp trẻ nên người.

Với trẻ nhỏ, có nhiều tiền quá và không được hướng dẫn thì quả là dễ tạo cho trẻ những tính không tốt như vợ anh đã nói. Nhưng hoàn toàn không cho trẻ tiền là cũng làm cho trẻ mất cơ hội rèn luyện những thái độ và kỹ năng sống ngay từ khi còn nhỏ.

* Thưa cô Điệp. Tôi có nên cho con mình đi học lớp một sớm một năm không? Vì cháu khá thông minh, và bạn bè cũng khuyên tôi cứ cho bé học sớm một năm, rồi sau đó cho bé học thêm một năm lớp một nữa, như vậy sẽ tạo được nền móng vững chắc cho bé. (Nguyễn Minh Nhựt, 24 tuổi, minhnhut@)

- Th.s Lê Thị Ngọc Điệp: Chúc mừng anh đã có một đứa con thông minh và dễ thương. Theo tôi, anh nên cho cháu tiếp tục học ở trường mầm non và tạo điều kiện để cháu phát triển năng khiếu một cách phù hợp. Nếu cháu thông minh thì không cần phải học sớm một năm để tạo "nền móng vững chắc". Đối với trẻ, việc học lại những điều đã biết là một "cực hình".

Tôi tin rằng khi vào lớp 1, cháu sẽ rất tự tin để khám phá những điều mới mẻ, và chắc chắn sẽ rất vui thích với những gì được học từ thầy cô, bạn bè.

* Mỗi năm đến hè, là tôi phát rầu, khi mà không biết giải quyết làm sao cho con em mình có được một mùa hè như ý. Gửi con đi học thì thấy tội con, cả năm đã đi học rồi. Cho con về nội chơi hè thì lại sợ con vô năm học sẽ bơi không kịp. Tôi phải làm sao? (Nguyễn Trường Quyền, 42 tuổi, quyen.nguyen41@)

- BS Đỗ Hồng Ngọc: Không biết cái thời của bạn thì sao, có phải "mỗi năm đến hè" "lòng man mác buồn" không? Tôi nhớ ngày xưa hè là dịp vất hết sách vở đi rồi đá dế, thả diều, tắm sông...thật là hạnh phúc.

Sau ba tháng nghỉ hè thì biết bao nhiêu là "kỹ năng sống" đã được học hỏi nơi đồng quê, nơi bãi biển. Điều quan trọng là sau ba tháng đó cơ thể đã lớn khỏe, đen đúa lên thấy rõ và nhất là tâm hồn được "làm mới" hoàn toàn để tiếp nhận những kiến thức mới trong năm học tới.

Chính ba tháng nghỉ hè đó làm trẻ nhớ trường, nhớ lớp, nhớ thầy nhớ bạn nên ngày đi học lại sẽ là một niềm vui rất lớn. Thay vì hiện nay sau ba tháng hè học thêm bù đầu thì ngày tựu trường sẽ là một ngày đầy căng thẳng, chán nản và sợ hãi.

- Th.s Lê Thị Ngọc Điệp: Theo tôi ba mẹ là người quyết định mùa hè của con bởi vì thường thì ba mẹ nào cũng muốn con biết trước kiến thức của năm học mới. Vì vậy ba mẹ thường "phát rầu" như anh chị.

Phóng to

ThS Lê Thị Ngọc Điệp: "Theo tôi ba mẹ là người quyết định mùa hè của con bởi vì thường thì ba mẹ nào cũng muốn con biết trước kiến thức của năm học mới. Vì vậy ba mẹ thường "phát rầu" - Ảnh: T.T.D.

Hãy để đứa trẻ lựa chọn theo nhu cầu và sở thích của mình (đương nhiên cũng có sự định hướng của ba mẹ). Hãy để các cháu vui chơi thoải mái trong tháng 6. Sang tháng 7, ba mẹ có thể nhắc nhở các cháu ôn tập lại kiến thức cũ với hình thức vừa học vừa chơi và tự tìm hiểu năm sau mình sẽ được học gì (một cách tự giác). Việc học hè không phải là lựa chọn tối ưu.

"Việc học và chơi của trẻ cần được tổ chức dung hòa ngay cả trong mùa hè. Tuy nhiên, bản chất của mùa hè là nghỉ ngơi. Vậy chắc phải cho trẻ "chơi nhiều hơn học". Nhưng cũng không nên tạo cho trẻ tâm thế là nghỉ hè thì nghỉ học hoàn toàn". (ThS Lê Thị Linh Trang)

Việc vui chơi thoải mái trong ba tháng hè, không màng đến sách vở cũng không phải là lựa chọn tốt. Cần có sự hài hòa giữa chơi và học!

- ThS tâm lý học Lê Thị Linh Trang: Chắc là nhiều phụ huynh cũng đang đau đầu giống anh vậy. Việc học và chơi của trẻ cần được tổ chức dung hòa ngay cả trong mùa hè. Tuy nhiên, bản chất của mùa hè là nghỉ ngơi. Vậy chắc phải cho trẻ "chơi nhiều hơn học". Nhưng cũng không nên tạo cho trẻ tâm thế là nghỉ hè thì nghỉ học hoàn toàn. Như vậy, trong mùa hè, anh có thể cùng con lên kế hoạch cho những chuyến đi chơi phù hợp với thời gian và hoàn cảnh của cả gia đình.

Và cho dù có về nội thì cũng hướng dẫn cho con trong thời gian ở đó, có cách ôn tập bài vở như thế nào cho phù hợp với năm học mới của con. Việc cha mẹ ngay khi vào hè đã đăng ký các khóa học văn hóa cho con chắc chắn sẽ gây sốc cho trẻ. Cho nên, việc chọn khóa học nào, học những môn gì, cha mẹ cũng nên trao đổi, bàn bạc với con.

Cũng đừng quên rằng, những chuyến đi chơi, về nội, cũng có giá trị như học kỳ 3, rèn luyện cho trẻ nhiều kỹ năng và hình thành các giá trị mà đôi khi trong nhà trường chưa có được. Nếu trẻ vừa "bơi" được ở lớp, vừa bơi được ở sông hồ là một điều quá tốt, anh nhỉ!

- MC Quỳnh Hoa: Hoa cũng từng đau đầu giống như anh! Và Hoa nghĩ ông bố, bà mẹ nào cũng thế cả. Thường thì mỗi hè Hoa sẽ cho con đi chơi xa một chuyến (từ 1 đến 2 tuần) sau đó sẽ bắt đầu vào lịch hoạt động hè.

Phóng to

MC Quỳnh Hoa chia sẻ những ký ức tuổi thơ của chị - Ảnh: T.T.D.

Như con gái của Hoa, thì việc học thêm văn hóa trong dịp hè cũng cần thiết để bé không quên bài vở, nhưng một tuần chỉ học 3 buổi thôi, còn lại thì phải xêp lịch học những môn ngoại khóa cho bé như tiếng Anh, vi tính... Tùy sở thích của bé mà mình cho bé học môn mà bé thích, bé tự chọn và bé phải cảm thấy thoải mái tuy học nhưng cũng là chơi.

*Con xin hỏi các cô chú: có phải con cái luôn vâng lời cha mẹ mới là con ngoan không? Hiện con rất buồn vì ba mẹ thường xuyên bảo con là không biết nghe lời, hay cãi lại, phải làm theo ý cha mẹ thì mới tốt được... Con xin cảm ơn(hoa mai, 15 tuổi, mai...@yahoo.com)

- Th.s Lê Thị Ngọc Điệp: Ba mẹ nào cũng mong muốn con cái biết vâng lời mình. Tuy nhiên đôi lúc ba mẹ cũng có phần chủ quan, thường cho mình đúng. Cô nghĩ rằng con chưa nói hết suy nghĩ của con cho ba mẹ hiểu nên ba mẹ trách con. Hãy mạnh dạn và tự tin chia sẻ suy nghĩ của mình với ba mẹ.

Cô nghĩ rằng lúc đó ba mẹ sẽ rất thương và tự hào vì con đã lớn và có những suy nghĩ chín chắn.

* Kính gửi các khách mời, trẻ con sinh ra vốn có thể thông tuệ như nhau, song cách giáo dục khác nhau làm các em phát triển khác nhau, có em giỏi, em không giỏi (về học thức); có em khỏe, em yếu (về thể chất). Mong được các khách mời chia sẻ về một cách nuôi dưỡng, giáo dục con tốt nhất. Xin cảm ơn (Trang Lưu, 33 tuổi)

- MC Quỳnh Hoa: Quỳnh Hoa nghĩ rằng đã làm cha làm mẹ thì ai cũng muốn con mình sinh ra phải khỏe mạnh, siêng năng và thông minh. Nhưng chắc chắn không phải em bé nào cũng được như vậy! Lấy từ kinh nghiệm gia đình, Hoa có một cô cháu gái mà lúc sinh ra bị thiếu tháng và không có nhu cầu ăn, chuyện nuôi con là điều khủng khiếp với mẹ của bé.

Mẹ bé đã phải tìm đến các trường nuôi trẻ suy dinh dưỡng để học kinh nghiệm. Nhưng bằng sự cố gắng của gia đình, chịu khó tìm những món ăn, loại sữa hợp khẩu vị và bây giờ thì bé đã phát triển bình thường, thậm chí là cao!

Con gái Hoa thì rất ham chơi. Nếu ba mẹ không ép là có thể chơi suốt ngày đêm mà không biết mệt. Hoa và ông xã đã phải cùng nhau đưa bé vào nề nếp. Không thể bắt bé học suốt ngày mà phải cho bé nghỉ ngơi, giải lao, và cùng học với con thì bé mới học tốt. Hoa hay "giao kèo" với con gái như "Làm hết một bài tập Toán thì được nghỉ xem ti vi 5 phút", "Trả bài thuộc cho mẹ thì tối mẹ thưởng kể câu chuyện cho nghe"...

Hoa nghĩ cứ từ từ, bằng sự kiên nhẫn của bố mẹ thì con cái của chúng ta cũng sẽ ngoan, học giỏi và khỏe mạnh hơn.

- Th.s Lê Thị Ngọc Điệp: Để một đứa trẻ phát triển bình thường, trước hết là phần chăm sóc và dạy dỗ của ba mẹ. Khi đứa trẻ đến trường, nhiệm vụ này được chia sẻ cùng với nhà trường. Nếu môi trường học tập tốt và môi trường xung quanh thuận lợi thì chắc chắn đứa trẻ sẽ phát triển tốt.

Tùy theo tố chất của từng đứa trẻ mà chúng ta có những biện pháp phù hợp. Điều này chắc chắn là ba mẹ và thầy cô hiểu rõ hơn ai hết. Như vậy, ba mẹ cần phối hợp với nhà trường để giáo dục trẻ được tốt hơn.

* Vì người lớn chúng ta vô cảm nên trẻ con mới trở thành nạn nhân của cái ác (và có khi là cả nguyên nhân của cái ác). Theo bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc, chúng ta nên làm gì đây? (Phan Tùng Sơn, 24 tuổi, tungson@...)

- Bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc: - Tại sao người lớn chúng ta lại trở nên vô cảm nhỉ? Có phải là vì chúng ta đang dần tiếp nhận những nét văn hóa xa lạ với nền tảng của chính mình?

Mặt khác các loại phim ảnh, trò chơi hiện nay đầy bạo lực dẫn đến một tâm thức quen thuộc với những trò bạo lực không có tình người ảnh hưởng không những đối với trẻ con mà còn cả với người lớn. Để giảm sự vô cảm trong đời sống hiện nay thì cái gốc vẫn là ở sự giáo dục của gia đình và học đường. Tại sao ngày xưa người ta học ít thôi, chỉ với một cuốn Quốc văn giáo khoa thư mà cũng đủ tạo ra những thế hệ sống với nhau đầy tình thương? Điều này cho thấy trách nhiệm lớn của những nhà giáo dục và văn hóa.

* Có phải con cái phải luôn vâng lời ba mẹ mới là con ngoan không? Hiện con đang rất buồn vì ba mẹ thường xuyên bảo con là không biết nghe lời, hay cãi lại, phải làm theo ý ba mẹ thì mới tốt được... (Hoa Mai, 15 tuổi, mai...@yahoo.com)

- ThS tâm lý học Lê Thị Linh Trang: Chào Hoa Mai, cô đã từng nghe nhiều bạn có tâm sự giống như con vậy. Quả là không ai muốn người khác phiền lòng và đánh giá không đúng về mình. Cô rất thông cảm và chia sẻ với con tâm trạng không vui đó. Nhưng mỗi khi không vui trước sự "phán xét" của ba mẹ như vậy, thì con phản ứng như thế nào?

Tiếp tục cãi lại, cằn nhằn một mình, xụ mặt không nói gì... Khi đó, ba mẹ lại tiếp tục phê bình con phải không? Nếu điều này thật sự diễn ra thì không chỉ con mà chắc là cả ba mẹ con cũng không vui được.

Phóng to

Các khách mời đang trả lời giao lưu trực tuyến - Ảnh: T.T.D.

Sở dĩ cha mẹ thường nói con cái không ngoan khi con không vâng lời là bởi vì người lớn thường cho rằng họ có kinh nghiệm sống và luôn muốn những điều tốt đẹp cho con cái. Nếu con mình làm theo mình là tốt nhất cho nó.

Trong khi đó, ở độ tuổi này, các con là những đứa trẻ đã trưởng thành, tuy chưa được như người lớn nhưng cũng đã có những tri thức nhất định, những kinh nghiệm nhất định nên thường có khuynh hướng cho người khác thấy rằng mình đã lớn. Vì điều này mà đôi khi phụ huynh và con cái không hiểu nhau, có những khó khăn nhất định trong việc giao tiếp với nhau, người lớn không hiểu trẻ và đồng thời trẻ cũng chưa hiểu người lớn.

Như vậy, giữa con và ba mẹ chẳng qua là có sự khác biệt nhất định do sự khác biệt về độ tuổi, thế hệ, nhưng đều mong muốn đem lại những điều tốt đẹp cho nhau. Vậy chỉ cần hai bên hiểu nhau hơn, chia sẻ với nhau nhiều hơn, "làm bạn" với nhau thì có lẽ con sẽ không phải boăn khoăn về những điều trên nữa.

- MC Quỳnh Hoa: Xin chào Hoa Mai! Em đang ở tuổi 15 là tuổi đẹp nhất của đời người. Chị cũng đã từng qua tuổi 15, tuổi mộng mơ và cũng rất muốn chứng tỏ bản thân, muốn mọi người thấy rằng mình lớn. Tất nhiên không phải điều gì ba mẹ nói ra cũng hoàn toàn đúng, nhưng dù sao ba mẹ cũng là người có nhiều kinh nghiệm sống hơn ta. Đã là cha mẹ thì ai cũng mong muốn những điều tốt đẹp nhất cho con nên những điều ba mẹ nói chắc chắn sẽ có lợi cho bản thân mình.

Có thể ngày hôm nay em chưa đồng ý với quan điểm của ba mẹ, nhưng một vài năm nữa nhìn lại em sẽ thấy ba mẹ đúng. Chị cũng vậy, nhiều lúc nhớ lại chị thấy sao hồi đó mình trẻ con quá, không biết cách cư xử, nếu được làm lại chắc chắn chị sẽ làm tốt hơn.

Nếu em cảm thấy điều em đang làm là đúng, và ba mẹ không theo kịp thời đại thì em phải tìm những điều để chứng minh và thuyết phục ba mẹ. Chị tin rằng, ba mẹ sẽ lắng nghe và trò chuyện cởi mở cùng con cái để phân tích đúng sai.

- BS Đỗ Hồng Ngọc: - "Cá không ăn muối cá ươn/ Con cãi cha mẹ trăm đường con hư" cho nên cha mẹ thường nghĩ rằng để con không hư thì con phải luôn luôn vâng lời cha mẹ. Nhưng nếu cha me "hư" thì sao?

Thực ra câu ca dao trên hiện nay không còn đúng lắm nữa vì người ta đã có thể dùng tủ lạnh ướp cá để cá không bị ươn mà không cần phải dùng muối. Nói vui vậy thôi thực ra cha mẹ là những người đã có kinh nghiệm sống vì muốn con nên người nên mới buộc con phải vâng lời mình.

Thế nhưng làm thế nào để thuyết phục trẻ tự nguyện vâng lời vẫn tốt hơn là cưỡng bức để gây ở trẻ một sự phản kháng. Xã hội đang thay đổi rất nhanh, nhiều điều cha mẹ không kịp cập nhật và nếu không biết lắng nghe trẻ thì sẽ dễ dẫn đến những xung đột.

Trong một gia đình mà luôn có sự xào xáo giữa cha mẹ và con cái là do thiếu "kỹ năng" truyền thông. Truyền thông tốt nhất giữa cha mẹ và con cái phải dựa trên sự tôn trọng và thấu cảm. Nếu không có sự tôn trọng và thấu cảm thì truyền thông sẽ bị gãy đổ và không hiệu quả.

* Mong các khách mời chia sẻ suy nghĩ về vấn nạn học nhồi, học nhét, học rập khuôn hiện nay. Làm sao để các bạn nhỏ không bị việc học định khuôn ấy bào mòn? Xin cảm ơn (L.M.; 30 tuổi)

- Th.s Lê Thị Ngọc Điệp: Trước hết người học phải có kỹ năng tự học và ý thức tự giác học tập. Nếu học sinh nào cũng có phương pháp học tập đúng thì sẽ hạn chế được vấn nạn trên. Tuy nhiên điều này không phải là dễ. Thầy cô giáo và gia đình nên "đồng hành" và định hướng cho trẻ phương pháp học tập phù hợp ngay từ bé và không nên đè nặng lên vai đứa trẻ hai chữ "thành tích".

- BS Đỗ Hồng Ngọc: Trong khi chờ cải cách từ những nhà làm chiến lược giáo dục, gia đình phải làm gương, tạo một môi trường gần gũi, yêu thương, nâng đỡ tâm hồn trẻ. Muốn vậy bố mẹ phải dành thời gian nhiều hơn cho việc giáo dục dạy dỗ con em, bổ sung thậm chí ngược lại với cái dạy nhồi nhét rập khuôn của nhà trường.

Phóng to

BS Đỗ Hồng Ngọc: "Để trẻ có thói quen đọc sách thì bố mẹ phải có thói quen đọc sách trước và nhất là biết quý trọng sách. Trong gia đình phải có một tủ sách được bày biện thuận tiện cho trẻ tiếp xúc" - Ảnh: T.T.D.

Tôi hi vọng đến một lúc xã hội sẽ nhận ra thế nào là cách giáo dục để con người có lối sống hạnh phúc. Gần đây tại Anh quốc đã có những khóa "Hạnh phúc học" đưa vào nhà trường và truyền thông đại chúng thì thúc đẩy lối sống gần gũi với thiên nhiên, bảo vệ môi trường...

* Xin hỏi các khách mời: cho trẻ sử dụng điện thoại di động từ nhỏ có tốt không? Nếu thực sự không tốt thì tại sao phụ huynh đã cho con em mình dùng điện thoại di động sớm thế? Chưa kể một số cách chăm sóc, quản lý con cái như hiện nay cũng không ổn như là việc dạy con - quản lý cách xài tiền cho con... Mong được chia sẻ. Xin cảm ơn (Oanh Đ., 21 tuổi)

- MC Quỳnh Hoa: Theo Hoa việc cho trẻ sử dụng điện thoại di động sớm thì không cần thiết. Ở nhà Hoa thì con gái Hoa cũng có điện thoại di động, nhưng Hoa cất đi, chỉ cho bé sử dụng khi bé đi học thêm, xem phim cùng bạn bè, đi xa... để ba mẹ liên lạc đón về, chứ không cho sử dụng khi đi học hằng ngày.

Hoa cũng luôn nhắc nhở bé chỉ sử dụng điện thoại khi thật sự cần thiết. Khi bé về thì Hoa cũng mở điện thoại để xem bé đã gọi cho những ai.

Hoa cũng ủng hộ việc không cho trẻ con xài tiền sớm, vì các bé sẽ dễ hoang phí, không biết tiết kiệm, và mua sắm những thứ không cần thiết. Ngày xưa, khi con còn nhỏ thì Hoa tự mua quần áo, giày dép, đồ chơi... cho bé. Bây giờ, con gái đã lớn, thì mẹ đi với bé để cùng bé chọn lựa đồ phù hợp cho bé.

- Th.s Lê Thị Ngọc Điệp: Việc sử dụng điện thoại di động có cần thiết đối với đứa trẻ hay không tùy thuộc vào quyết định của cha mẹ. Trong từng trường hợp cụ thể, việc hướng dẫn đứa trẻ sử dụng ĐTDĐ và quản lý như thế nào là hợp lý cần được quan tâm.

- ThS tâm lý học Lê Thị Linh Trang: Tôi từng biết một nữ doanh nhân phải đi sang Anh để giải phẫu tai sau một thời gian sử dụng cùng lúc 4 máy điện thoại di động. Cũng có một em nhỏ ở châu Âu đã phải đi giải phẫu cơ tay vì nghiện nhắn tin.

"Điện thoại di động không phải là công cụ duy nhất để quản lý con vì nếu không khéo, sẽ làm cho trẻ phát sinh tính nói dối qua điện thoại. Vậy điều quan trọng hơn cả là cách cha mẹ xây dựng cho con thời khóa biểu như thế nào cho hợp lý, hướng dẫn con cách xử lý và ứng phó trong các tình huống, rèn luyện cho con tính tự giác, và thường xuyên có sự giao tiếp, trao đổi, tương tác để con chủ động hướng về cha mẹ". (ThS Lê Thị Linh Trang)

Các nhà khoa học cũng xác định những ảnh hưởng nhất định về mặt sức khỏe cơ thể và cả sức khỏe tinh thần đối với người sử dụng điện thoại di động. Nhưng ở thời đại thông tin, khi không có điện thoại cũng có những "thiệt thòi" đáng kể. Vậy nếu bạn có khả năng trang bị cho con một chiếc điện thoại di động thì cần lưu ý đến: mục đích sử dụng, thời lượng sử dụng, cần trao đổi và hướng dẫn rõ cho con.

Điện thoại di động không phải là công cụ duy nhất để quản lý con vì nếu không khéo, sẽ làm cho trẻ phát sinh tính nói dối qua điện thoại. Vậy điều quan trọng hơn cả là cách cha mẹ xây dựng cho con thời khóa biểu như thế nào cho hợp lý, hướng dẫn con cách xử lý và ứng phó trong các tình huống, rèn luyện cho con tính tự giác, và thường xuyên có sự giao tiếp, trao đổi, tương tác để con chủ động hướng về cha mẹ.

- BS Đỗ Hồng Ngọc: Điện thoại di động là một phương tiện. Cũng như những phương tiện khác vấn đề là ở chỗ người sử dụng nó. Nếu có nhu cầu và trẻ ở lứa tuổi có thể biết sử dụng hiệu quả ĐTDĐ thì vẫn có thể sử dụng được chứ. Còn nếu sắm ĐTDĐ để đua đòi cho bằng bạn bằng bè, hoặc để chơi games mà quên học thì rõ ràng là không nên.

Bạn đã nghĩ ra những tiện lợi của việc sử dung ĐTDĐ trong việc "quản lý chăm sóc tâm tư tình cảm của con" thì vấn đề còn lại là giáo dục trẻ cách sử dụng điện thoại sao cho có ích nhất về phía trẻ.

* Con trai tôi năm nay 18 tháng nặng 9,5kg, cao 80cm, tay chân cháu rất mềm, cháu ăn ngày 3 bữa cháo, sữa chua và trái cây. Tôi muốn hỏi bác sĩ cháu có bị suy dinh dưỡng không? Phải làm gì để cháu lên cân (Nguyễn Thị Minh Hằng, 28 tuổi, minhhangqt2003)

- BS Đỗ Hồng Ngọc: Bạn phải cho biết bé sinh ra được mấy ký thì mới tính được. Trung bình nếu trẻ sinh được 3kg thì khi 18 tháng phải hơn 11kg. Bé cao 80cm là tốt, hi vọng sau này cao hơn 1,70m.

Có thể nói cháu đang bị suy dinh dưỡng vì thiếu cân. Nếu chỉ ăn ngày 3 bữa cháo, sữa chua và trái cây thì không đủ năng lượng để phát triển. Cháu cần phải uống thêm nhiều sữa, tăng cường chất béo vào trong cháo và nên tập ăn dặm thêm các chất thịt, cá, rau, đậu... cho đủ bốn nhóm thức ăn. Chị nên đi khám bác sĩ dinh dưỡng ở các bệnh viện nhi.

* Tôi có một bé chỉ mới lên 4. Cháu nhút nhát và không dám thể hiện mình trước đám đông. Ông xã tôi thường cho rằng con chúng tôi có thể ở chứng tự kỷ nhẹ. Tôi thì tin rằng mỗi đứa trẻ có 1 cá tính riêng và có thể con tôi chỉ là đứa trẻ có tính nhút nhát. Chúng tôi có đúng không và phải làm thế nào để cải thiện?(le hang, 30 tuổi, hang6@)

- Th.s Lê Thị Ngọc Điệp: Nếu cháu đang học ở trường mầm non thì anh chị nên nhờ cô giáo tạo điều kiện để bé được thường xuyên thể hiện suy nghĩ của mình trước lớp. Nếu cháu không đến trường, anh chị có thể đưa cháu đến tham gia những buổi sinh hoạt tập thể dành cho thiếu nhi ở các câu lạc bộ hay các điểm vui chơi của thiếu nhi, khuyến khích cháu tham gia các hoạt động tập thể, hạn chế những hoạt động cá nhân.

Điều này sẽ giúp cháu làm quen với việc thể hiện mình trước đám đông. Tuy nhiên chúng ta không nên vội vã áp đặt cháu vào mọi tình huống. Hãy để cháu làm quen dần và cần có sự động viên của mọi người.

- ThS tâm lý học Lê Thị Linh Trang: Trẻ nhỏ lên 4 có tính nhút nhát thì cũng không có gì là khác thường, nhưng nếu cùng với điều đó, trẻ có những biểu hiện khác nữa, gây sự lo lắng cho cha mẹ thì có thể nhờ sự hỗ trợ từ các chuyên gia ở các phòng khám.

Do ngày nay, thông tin rất nhiều trên các kênh nên nhiều khi cha mẹ tự chẩn đoán cho con mình rồi gán cho trẻ một bệnh lý nào đó. Điều này cũng có thể góp phần tạo ra sự tương tác không phù hợp với con, từ chính điều đó, đôi khi làm cho tính nhút nhát của trẻ lại tăng thêm.

Với bé con của chi Le Hang, 4 tuổi, chắc là bé đang học mẫu giáo? Nếu chưa thì gia đình nên sắp xếp cho cháu đến trường để mở rộng môi trường giao tiếp cho cháu, bước đầu học tập và thực hành các mối quan hệ xã hội.

Trong gia đình, các thành viên nên giao tiếp với cháu nhiều hơn, hạn chế để cháu chơi một mình hoặc là làm bạn với TV. Cha mẹ cần dành thời gian đưa con đi chơi bên ngoài, đi công viên, nhà sách, khu vui chơi thiếu nhi... để trẻ được tiếp cận với môi trường mới lạ với nhiều người lạ cũng có thể giúp cháu bớt nhút nhát. Một số cha mẹ thường dạy con tuyệt đối không được tiếp xúc với người lạ mà lại quên không hướng dẫn trẻ cách giao tiếp như thế nào với người lạ cho phù hợp và an toàn.

Việc khen và khích lệ trẻ một cách hợp lý khi trẻ làm được điều gì đó đúng và hay cũng là cách làm cho trẻ tự tin hơn.

- BS Đỗ Hồng Ngọc: Bạn phải cho biết bé trai hay bé gái. Nếu là bé gái thì nhút nhát một chút càng dễ thương chứ sao! Như thế nào là "thể hiện mình" trước đám đông? Không lẽ trước đám đông phải quậy phá để chứng tỏ sự hiện diện của mình? Tùy theo cách giáo dục của mỗi gia đình mà trẻ có cách ứng xử khác nhau, không nhất thiết các bé phải giống nhau.

Nên đi khám bác sĩ tâm lý ở bệnh viện Nhi Đồng để có hướng dẫn cụ thể.

* Bạo hành trẻ đâu chỉ là đánh trẻ phải không? Nhiều khi phụ huynh chúng tôi không hiểu hết những hành động nào hàng ngày có thể làm con cái tổn thương lâu dài? Những kiểu vết thương mà trẻ thường mang theo có thể là gì? (Ngọc Loan, 35 tuổi, hoahongdo@)

- ThS tâm lý học Lê Thị Linh Trang: Đúng là bạo hành không chỉ là đánh đập, gây tổn thương về thể xác mà còn có nhiều kiểu bạo hành về tinh thần gây tổn thương cho trẻ. Cụ thể như nhiều phụ huynh tuy không dùng roi vọt mà dùng lời lẽ nặng nề để chửi mắng, mạt sát trẻ, làm cho trẻ cảm thấy mình như thứ bỏ đi, mặc cảm về bản thân.

Hoặc cha mẹ không lớn tiếng nhưng cứ cằn nhằn, càm ràm suốt ngày làm cho trẻ luôn căng thẳng, nặng nề, không còn tập trung vào những việc khác.

Cũng có những cha mẹ khi nói con không nghe thì giận và không nói gì, chiến tranh lạnh với con. Thái độ im lặng đáng sợ đó làm trẻ hoang mang, lo lắng...

Như vậy, tất cả những hành vi nào gây tổn hại cho trẻ cả về thể xác và cả về tinh thần, làm ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ đều là bạo hành đối với trẻ. Những vết thương bên ngoài có thể dễ dàng nhìn thấy và chữa lành nhưng những tổn thương tâm lý bên trong tâm hồn của trẻ khó có thể nhìn thấy được nên thường không được chia sẻ kịp thời. Nó có thể đi theo trẻ suốt cả quãng đời còn lại.

- Th.s Lê Thị Ngọc Điệp: Theo tôi, những lời nhiếc mắng của người lớn, những lời trêu chọc của bạn bè, sự đổ vỡ của gia đình cũng làm cho đứa trẻ bị tổn thương.

* Em có đứa em gái năm tuổi, dạo này gần đây nó biết... nói dối. Các chuyên gia cho em lời khuyên để bé không nói dối nữa.(Duy Ka, 19 tuổi, duytin210@)

- ThS tâm lý học Lê Thị Linh Trang: Bé nói dối như thế nào và trong tình huống ra sao thì phải được xem xét vì đây chỉ mới là hành vi, chưa phải là tính cách, bản chất của bé. Ở độ tuổi này, trẻ có thể nói dối do một số nguyên nhân như: che giấu lỗi lầm vì sợ bị trách phạt, nói dối "kiếm chuyện làm quà" vì nhiều người lớn lại khen bé thông minh, nói dối để tranh công với bạn để được khen thưởng...

Tuy nhiên, cũng có nhiều bé không ý thức được là mình đang nói dối, thậm chí đôi khi chỉ là do bé nhớ không chính xác và nói lại sự việc theo suy nghĩ và sự sáng tạo của bé. Như vậy, tùy vào hành vi của em mình mà Duy Ka tìm cách phù hợp để điều chỉnh cho em. Vì dù thế nào đi nữa, nói dối là một việc không tốt.

Nếu nó được lặp lại nhiều lần sẽ trở thành thói quen, thậm chí trở thành tính cách. Em cũng nên hướng dẫn thêm cho bé những cách nói phù hợp nếu như có những tình huống không thể nói hoàn toàn như sự thật. Đồng thời, cũng phải xem lại môi trường quanh bé, người lớn là một tấm gương rất sinh động cho trẻ em.

- Th.s Lê Thị Ngọc Điệp: Trẻ nói dối đa phần là lỗi tại người lớn. Vì sao trẻ nói dối và nói dối về vấn đề gì, trong hoàn cảnh nào? Chúng ta cần tìm hiểu điều này thì mới có câu trả lời chính xác. Quan trọng là phải có niềm tin đối với đứa trẻ để bé có thể tự tin nói ra sự thật.

* Trẻ em ở các thành phố lớn thường có đủ điều kiện về vật chất, khu vui chơi, điều kiện ăn ở, học tập... hơn so với trẻ em ở nông thôn, nhờ đó trẻ phát triển toàn diện và thông minh hơn. Theo các chị làm theo nào để cân bằng những điều như trên.(Nguyễn Chí Dũng, Hậu Giang, 30 tuổi, chidung... @gmail.com)

- ThS tâm lý học Lê Thị Linh Trang: Nhưng chắc anh Dũng cũng đồng ý rằng trẻ em ở nông thôn có những điều mà trẻ ở thành phố lớn lại không có được đó là một môi trường không khí trong lành, tự do, phóng khoáng, gắn với thiên nhiên, quan hệ hàng xóm láng giềng bà con thân thuộc, một lối sống giản dị, không bon chen, đua đòi...

Chưa có một nghiên cứu nào xác định rằng trẻ ở thành phố lớn thì phát triển toàn diện và thông minh hơn. Và trong thực tế, ta có thể bắt gặp rất nhiều những người thành công trong xã hội từ chính trị gia, nhà khoa học, doanh nhân, nghệ sĩ... có nguồn gốc xuất thân từ những làng quê yên ả nào đó.

Trong điều kiện phát triển của xã hội hiện nay, khoảng cách giữa thảnh thị và nông thôn ngày càng thu hẹp. Chúng ta có thể tận dụng các phương tiện hiện đại để cập nhật thông tin phục vụ cho việc học tập của trẻ. Đồng thời, phát huy tối đa những điểm mạnh mà môi trường sống mình đang có để từ đó làm tiền đề phát triển cho trẻ.

Mục tiêu và phương pháp giáo dục là hai yếu tố quan trọng mà cha mẹ và nhà trường có thể chủ động giúp cho trẻ phát triển toàn diện và thông minh hơn.

- Th.s Lê Thị Ngọc Điệp: Điều này không thể một cá nhân hay một tập thể riêng lẻ nào làm được mà cần có sự quan tâm và phối hợp đồng bộ giữa tất cả các ban ngành, đoàn thể, chính quyền địa phương. Không hẳn là trẻ em ở thành phố phát triển toàn diện và thông minh hơn trẻ em ở nông thôn.

Thực tế cho thấy có rất nhiều học sinh giỏi được sinh ra, học tập và lớn lên tại những vùng nông thôn hẻo lánh. Trẻ em nông thôn có những thứ mà trẻ em thành phố không có được, chẳng hạn như không khí trong lành và gần gũi với thiên nhiên.

* Trong báo chí thời gian qua có rất nhiều trường hợp đau lòng khi chính cha mẹ ruột hành hạ con không nương tay. Có người mẹ đánh con dã man chỉ vì ghét cha đứa bé... Tôi không thể lý giải được, mong các khách mời có thể chia sẻ với tôi vấn đề này. (Lan Ngọc, lang..@)

- Th.s Lê Thị Ngọc Điệp: Thật ra không người mẹ nào muốn hành hạ con mình. Theo tôi có thể chỉ vì một phút nông nổi mà họ đã để xảy ra những việc đau lòng như bạn đã nêu. Và có lẽ giờ phút này, những người cha người mẹ như thế cũng đang rất hối hận và dằn vặt vì hành động của mình.

* Để trẻ vào đời một cách tự tin và thành người hữu ích, theo các khách mời thì vai trò của gia đình và nhà trường sẽ tương hỗ như thế nào. Mong nhận được những chia sẻ thẳng thắn. Xin cảm ơn (Châu Trân, 34 tuổi)

- Th.s Lê Thị Ngọc Điệp: Theo tôi, điều quan trọng là không đặt quá nhiều trách nhiệm lên đứa trẻ. Nhà trường và gia đình cần hiểu một cách đúng đắn đứa trẻ cần gì, làm được gì, từ đó thầy cô và ba mẹ có biện pháp giáo dục phù hợp và định hướng cho trẻ một cách tốt nhất.

* Là người của công chúng, chị có nghĩ rằng mình phải khó khăn hơn các bà mẹ khác nhiều không trong việc dạy dỗ con cái khi mà các biểu hiện của mình có thể bị xăm soi nhiều hơn. Xin cảm ơn chị. (Thanh Hoa, 29 tuổi)