Trải qua 50 năm, tầm vóc, thể lực người dân TP.HCM ngày càng được cải thiện: chiều cao trung bình của dân số (khảo sát ở học sinh 17 tuổi) tương ứng 168,2cm (năm 2014) lên 169,2cm (năm 2019) ở nam, và 155,9cm (năm 2014) lên 157,0cm (năm 2019) ở nữ. 

Tuổi thọ trung bình của người dân cũng tăng từ 66 tuổi năm 1979 lên 76,7 tuổi vào năm 2025, vượt mức tuổi thọ trung bình của cả nước (74,7 tuổi).

Trong Nghị quyết số 09-NQ/TW về xây dựng và phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới, một trong những yêu cầu Bộ Chính trị đặt ra cho TP.HCM: "Nâng cao thể chất, tầm vóc, tuổi thọ, chất lượng sống; chủ động thích ứng với già hóa dân số". 

Tuổi Trẻ Online đã có cuộc trò chuyện cùng ông Phạm Chánh Trung, Chi cục trưởng Chi cục Dân số TP.HCM xung quanh vấn đề này:

Đích đến là người dân sống lâu, sống khỏe và sống chất lượng

* Sau gần nửa thế kỷ, tuổi thọ người dân TP.HCM đã tăng hơn 10 năm. Theo ông, những chính sách và giải pháp nào đóng vai trò quyết định trong kết quả này?

- Tuổi thọ người dân TP.HCM tăng hơn 10 năm trong gần nửa thế kỷ là một dấu ấn rất quan trọng trong quá trình phát triển của thành phố, phản ánh sự tiến bộ đồng bộ về kinh tế - xã hội, y tế, môi trường sống và chất lượng dân số.

Kết quả này trước hết đến từ sự quan tâm, đầu tư xuyên suốt của Đảng bộ, chính quyền thành phố đối với công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Ngoài ra hệ thống y tế thành phố ngày càng phát triển, từ y tế dự phòng, chăm sóc sức khỏe ban đầu đến các kỹ thuật điều trị chuyên sâu, giúp người dân được tiếp cận dịch vụ y tế ngày càng thuận lợi hơn.

Cùng với đó, nhận thức người dân đã chuyển biến rõ rệt: từ chỗ chỉ khám chữa khi có bệnh sang chủ động phòng bệnh, khám định kỳ, chú trọng dinh dưỡng, vận động và lối sống lành mạnh.

* Không chỉ sống thọ hơn, người dân TP.HCM ngày nay còn có tầm vóc, thể lực được cải thiện đáng kể. Thành phố đã triển khai những giải pháp nổi bật nào để nâng cao chất lượng dân số trong 50 năm qua, thưa ông?

- Chất lượng dân số không chỉ được đo bằng tuổi thọ mà còn bằng thể lực, trí tuệ, sức khỏe tinh thần và khả năng tham gia vào sự phát triển xã hội.

Trong 50 năm qua, TP.HCM đã triển khai nhiều chương trình có ý nghĩa nền tảng như chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em; tiêm chủng mở rộng; dinh dưỡng...

Một thành phố phát triển không chỉ được đánh giá bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế mà còn bằng việc người dân có cuộc sống tốt hơn, khỏe mạnh hơn và hạnh phúc hơn.

Chúng ta không chỉ dừng lại ở mục tiêu "sống lâu" mà phải hướng đến "sống khỏe, sống có chất lượng". Người cao tuổi cần được chăm sóc để tiếp tục phát huy vai trò, kinh nghiệm và đóng góp cho gia đình, cộng đồng.

Mỗi người có cơ hội sống khỏe trong từng giai đoạn cuộc đời

* Thưa ông, tuổi thọ tăng cao cũng đồng nghĩa TP.HCM đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh hơn. Thành phố hiện đối mặt với những thách thức gì trong việc giúp người dân không chỉ sống lâu mà còn sống khỏe, sống có chất lượng?

- Thách thức lớn của thành phố hiện nay là làm sao kéo dài số năm sống khỏe, giảm thời gian sống chung với bệnh tật; đồng thời xây dựng hệ thống chăm sóc phù hợp khi mô hình gia đình thay đổi, số người thân có khả năng chăm sóc trực tiếp người cao tuổi có xu hướng giảm.

TP.HCM đang tập trung nhiều giải pháp, trong đó có việc đẩy mạnh khám sức khỏe định kỳ cho người cao tuổi, quản lý sức khỏe theo hồ sơ cá nhân, phát hiện sớm các bệnh không lây nhiễm; triển khai mô hình "Điểm chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi"...

* Trong thời gian tới, TP.HCM đặt ra những mục tiêu, giải pháp gì về tuổi thọ khỏe mạnh, tầm vóc, thể lực và chất lượng dân số? thưa ông.

- Mục tiêu lớn của TP.HCM trong thời gian tới là nâng cao chất lượng dân số một cách toàn diện, để mỗi người dân đều được chăm sóc sức khỏe tốt hơn trong suốt cuộc đời.

Ngành dân số tiếp tục tham mưu thành phố triển khai đồng bộ các giải pháp: nâng cao chăm sóc sức khỏe ban đầu, khám sức khỏe định kỳ, quản lý sức khỏe toàn dân, sàng lọc trước sinh và sơ sinh, cải thiện thể lực - tầm vóc thế hệ trẻ, đồng thời thích ứng với già hóa dân số.

Trẻ có thể tăng 8-12cm chiều cao mỗi năm nếu tận dụng đúng giai đoạn

Giai đoạn dậy thì được xem là 'thời điểm vàng' để trẻ bứt phá chiều cao. Nếu được chăm sóc dinh dưỡng hợp lý, vận động thường xuyên và duy trì lối sống lành mạnh, trẻ có thể tăng từ 8-12cm mỗi năm, trước khi các sụn tăng trưởng ở đầu xương khép lại.