Sáng 22-3, tại khuôn viên Đại học Cần Thơ, Ngày hội tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp 2026 do báo Tuổi Trẻ phối hợp Bộ Giáo dục và Đào tạo và các đơn vị tổ chức đã thu hút khoảng 15.000 học sinh, phụ huynh và giáo viên tham dự. 

Ngay từ sáng sớm, khuôn viên trường đã đông kín học sinh đến từ nhiều tỉnh, thành khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, trong đó có những nhóm đi xuyên đêm để kịp có mặt.

Không khí tại các gian tư vấn nhanh chóng trở nên sôi động khi học sinh liên tục đặt câu hỏi về quy chế tuyển sinh mới, phương thức xét tuyển, lựa chọn ngành học cũng như cơ hội việc làm sau tốt nghiệp. 

Môn toán hoặc văn phải giữ trọng số 1/3 trong tổ hợp xét tuyển, hiểu sao cho đúng?

Nhiều thí sinh thắc mắc về Quy chế tuyển sinh 2026 quy định môn toán hoặc ngữ văn phải chiếm ít nhất 1/3 trọng số trong tổ hợp xét tuyển. Lý giải, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, cho biết đây thực chất là một yêu cầu mang tính kỹ thuật trong cách xây dựng tổ hợp xét tuyển của các trường đại học, chứ không phải là điều kiện điểm mà thí sinh phải đạt ở từng môn.

Theo ông, trước hết, thí sinh cần hiểu điều kiện nền tảng rằng để tham gia xét tuyển, tổng điểm ba môn trong tổ hợp phải đạt tối thiểu 15 điểm và không có môn bị điểm liệt theo quy định của kỳ thi tốt nghiệp THPT.

"1/3" là tỉ trọng đóng góp của một môn trong tổng điểm xét tuyển, thường tính trên thang điểm 30. Với các tổ hợp cơ bản gồm 3 môn, nếu mỗi môn có hệ số như nhau thì đương nhiên mỗi môn chiếm 1/3 tổng điểm. Tuy nhiên trong thực tế, nhiều trường đại học có thể xây dựng tổ hợp với các hệ số khác nhau, chẳng hạn nhân đôi một số môn để phù hợp với yêu cầu ngành đào tạo.

Chính vì vậy quy định mới yêu cầu trong mọi trường hợp, môn toán hoặc ngữ văn phải chiếm tối thiểu 1/3 tổng trọng số trong tổ hợp xét tuyển. Đồng nghĩa nếu một môn khác được nhân hệ số (ví dụ nhân đôi), thì toán hoặc ngữ văn cũng phải được điều chỉnh tương ứng để đảm bảo tỉ trọng không bị giảm xuống dưới ngưỡng 1/3.

Theo GS.TS Thảo, việc quy định trọng số 1/3 xuất phát từ vai trò nền tảng của toán và ngữ văn trong chương trình giáo dục phổ thông, khi đây là những môn có thời lượng học tập lớn, được đánh giá toàn diện và phản ánh năng lực học tập cốt lõi của học sinh. 

Quy định này nhằm đảm bảo sự công bằng giữa các tổ hợp xét tuyển, đồng thời góp phần chuẩn hóa chất lượng đầu vào của thí sinh, thay vì để mỗi trường xây dựng cách tính điểm quá khác biệt như trước đây.

Tuyển sinh quân đội 2026: Kỳ thi riêng sắp mở cổng đăng ký

Thông tin về tuyển sinh khối trường quân đội, Thượng tá Bùi Anh Tiến, cán bộ tuyển sinh Trường Sĩ quan Lục quân 2 (Bộ Quốc phòng), cho biết năm 2026, thí sinh có thể tham gia xét tuyển theo nhiều phương thức khác nhau, thay vì chỉ phụ thuộc vào kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT như trước. 

Theo đó, các phương thức gồm xét tuyển thẳng, xét kết quả kỳ thi đánh giá năng lực của các đại học quốc gia, xét điểm thi tốt nghiệp THPT và đặc biệt là kỳ thi đánh giá năng lực riêng do Bộ Quốc phòng tổ chức.

Điểm đáng chú ý là năm 2026 đánh dấu lần đầu tiên khối trường quân đội tổ chức kỳ thi đánh giá năng lực riêng. Kỳ thi này dự kiến diễn ra vào cuối tháng 6, cụ thể trong khoảng từ ngày 21 đến 24-6, tại ba khu vực trên cả nước: miền Bắc thi tại Học viện Kỹ thuật Quân sự (Hà Nội), miền Trung tại Trường Sĩ quan Thông tin (Nha Trang) và miền Nam tại Trường Sĩ quan Lục quân 2 (Đồng Nai).

Các phương thức xét tuyển này có giá trị tương đương nhau, thí sinh có thể đăng ký một hoặc nhiều phương thức tùy theo thế mạnh của bản thân. Theo Thượng tá Bùi Anh Tiến, việc mở rộng phương thức xét tuyển và tổ chức kỳ thi riêng được kỳ vọng sẽ tạo thêm cơ hội cho thí sinh, đồng thời giúp các trường quân đội có thêm công cụ đánh giá năng lực phù hợp hơn với đặc thù đào tạo.

Về thời gian đăng ký, ông cho biết Bộ Quốc phòng đang hoàn thiện hệ thống và quy trình, dự kiến thí sinh có thể bắt đầu đăng ký dự thi từ cuối tháng 4. Do đây là năm đầu tiên triển khai kỳ thi riêng, thí sinh cần theo dõi sát các thông báo chính thức để không bỏ lỡ thời gian đăng ký, đồng thời chủ động lựa chọn phương thức xét tuyển phù hợp để tăng cơ hội trúng tuyển.

Kỹ sư tự động hóa là "bác sĩ của robot", AI không thể thay thế

Chia sẻ về ngành kỹ thuật tự động hóa trong bối cảnh AI phát triển mạnh, TS Nguyễn Trung Nhân - trưởng phòng đào tạo Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM - cho rằng vai trò của kỹ sư ngày càng quan trọng, không bị thay thế như nhiều học sinh lo ngại.

Theo ông, chính con người là người thiết kế, chế tạo và vận hành các hệ thống tự động, từ robot đến dây chuyền sản xuất. "Nếu bác sĩ chữa bệnh cho con người, thì kỹ sư tự động hóa chính là 'bác sĩ của robot'", ông nói.

Bên cạnh việc tạo ra các hệ thống robot, kỹ sư còn đảm nhiệm xử lý sự cố, tối ưu vận hành và đảm bảo toàn bộ quy trình sản xuất hoạt động ổn định. Vì vậy, AI chủ yếu đóng vai trò công cụ hỗ trợ, giúp nâng cao hiệu quả chứ không thể thay thế hoàn toàn con người.

Tuy nhiên, đây là ngành học có yêu cầu cao, đòi hỏi nền tảng vững về toán, lý và khả năng học tập liên tục để cập nhật công nghệ mới. Sinh viên phải trải qua quá trình đào tạo với nhiều giờ thực hành, đồng thời rèn luyện tư duy kỹ thuật để tham gia thiết kế, vận hành và cải tiến hệ thống.

Về cơ hội việc làm, nhu cầu nhân lực lĩnh vực tự động hóa hiện rất lớn, không chỉ trong nước mà còn ở các thị trường như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan hay châu Âu. Theo ông Nhân, thách thức lớn nhất không phải thiếu việc làm mà là người học có đủ kiên trì để theo đuổi ngành đến cùng.

Muốn theo ngành "hot" như thẩm mỹ, hiếm muộn? Phải vượt qua 6 năm y khoa

Giải đáp thắc mắc của học sinh về các lĩnh vực như thẩm mỹ hay điều trị hiếm muộn, PGS.TS Nguyễn Ngọc Khôi, Trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Y Dược TP.HCM, nhấn mạnh đây đều là những chuyên ngành sâu, không thể học ngay từ đầu ở bậc đại học.

Để theo đuổi các lĩnh vực này, điều kiện tiên quyết là thí sinh phải trúng tuyển vào ngành y khoa và hoàn thành chương trình đào tạo bác sĩ đa khoa kéo dài 6 năm. Trong suốt 6 năm học, sinh viên sẽ được trang bị nền tảng kiến thức y khoa toàn diện, bao quát nhiều lĩnh vực khác nhau thay vì học chuyên sâu ngay từ đầu.

Chỉ sau khi tốt nghiệp bác sĩ, người học mới có thể tiếp tục theo đuổi các hướng chuyên sâu thông qua các chương trình sau đại học như nội trú, chuyên khoa, thạc sĩ hoặc tiến sĩ.

Theo PGS.TS Nguyễn Ngọc Khôi, đây là lộ trình bắt buộc trong đào tạo y khoa nhằm đảm bảo năng lực chuyên môn và chất lượng hành nghề.

Về tuyển sinh, ông cho biết ngành y khoa của Trường ĐH Y Dược TP.HCM luôn nằm trong nhóm có điểm chuẩn cao nhất cả nước, thường ở mức trên 27 điểm, tuy nhiên mức điểm này có thể biến động theo từng năm.

Do đó, thí sinh chỉ nên xem điểm chuẩn các năm trước như một kênh tham khảo, đồng thời cần chuẩn bị năng lực học tập vững vàng nếu muốn theo đuổi ngành học này.

Bên cạnh đó, ông cũng khuyến khích thí sinh, nếu có thể, có chứng chỉ tiếng Anh như IELTS để được cộng điểm khuyến khích theo quy định (tối đa 1,5 điểm).

Về học phí, dù chưa công bố chính thức cho năm 2026, mức dự kiến khoảng 80 triệu đồng/năm, với tổng thời gian đào tạo 6 năm.

Theo PGS.TS Nguyễn Ngọc Khôi, thí sinh cần cân nhắc đầy đủ cả yêu cầu học tập, lộ trình dài hạn và điều kiện tài chính trước khi lựa chọn ngành y khoa, bởi đây là một hành trình đòi hỏi sự kiên trì và đầu tư nghiêm túc.

Học kiến trúc có cần giỏi vẽ?

PGS.TS Bùi Hoài Thắng, Trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho biết nhiều thí sinh băn khoăn liệu có cần giỏi vẽ để theo đuổi kiến trúc, thậm chí lo ngại vai trò của kiến trúc sư sẽ bị thay thế bởi công nghệ. Theo ông, đây là cách đặt vấn đề rất thực tế, nhưng cần được hiểu đúng bản chất của ngành nghề.

Ông Thắng cho biết từ năm 2021, Trường ĐH Bách khoa đã tuyển sinh ngành kiến trúc mà không yêu cầu môn vẽ đầu vào nhằm mở rộng cơ hội cho thí sinh. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là người học không cần đến năng lực hình dung và thể hiện ý tưởng không gian. 

Theo ông, một người theo đuổi kiến trúc ít nhất phải có khả năng tưởng tượng, hình dung được công trình mình sẽ làm trong tương lai, bởi đây là năng lực cốt lõi của ngành, còn kỹ năng vẽ có thể được đào tạo trong quá trình học.

PGS.TS Bùi Hoài Thắng giải thích thêm vẽ trong kiến trúc không giống vẽ mỹ thuật thuần túy mà thiên về tư duy hình khối, không gian và cấu trúc công trình. Vì vậy, học sinh có thể chủ động thử sức bằng cách tập vẽ, đánh giá khả năng của bản thân, từ đó xác định mức độ phù hợp với ngành. 

Trong trường hợp chưa thực sự tự tin về năng lực thiết kế, người học vẫn có thể lựa chọn các ngành gần như quản lý xây dựng, kinh tế xây dựng để vừa giữ được sự quan tâm đến lĩnh vực, vừa phù hợp hơn với năng lực cá nhân.

Ông cũng nhấn mạnh vai trò đặc thù của kiến trúc sư trong xã hội, khi đây là những người định hình ý tưởng và tầm nhìn cho công trình. Dù không phải ai cũng trở thành kiến trúc sư thiết kế các công trình mang tính biểu tượng, phần lớn người học sẽ tham gia vào các công việc thiết kế dân dụng, phục vụ nhu cầu thực tế của xã hội. 

"Điều quan trọng nhất không phải là vẽ đẹp ngay từ đầu, mà là hiểu rõ bản thân, hình dung được con đường nghề nghiệp và lựa chọn phù hợp với năng lực cũng như đam mê", PGS.TS Bùi Hoài Thắng nói.

Học cao đẳng: Ra nghề sớm, thu nhập sớm

Chia sẻ về cơ hội học tập và việc làm từ hệ cao đẳng, TS Nguyễn Khánh Cường, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ Quốc tế Lilama 2, cho biết giáo dục nghề nghiệp tại Việt Nam những năm gần đây đang phát triển mạnh mẽ, từng bước tiệm cận với nhu cầu của thị trường lao động trong nước và quốc tế. 

Theo ông, trong cơ cấu nhân lực, chỉ khoảng 30% là kỹ sư, trong khi tới 70% là lực lượng kỹ thuật viên - nhóm nhân lực được đào tạo chủ yếu từ hệ cao đẳng và trung cấp.

Trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai nhiều dự án lớn như hạ tầng giao thông, công nghiệp, năng lượng, đồng thời thu hút mạnh dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI), nhu cầu về lao động kỹ thuật trình độ cao đẳng ngày càng tăng cao. Đây là cơ hội rất lớn cho học sinh lựa chọn con đường học nghề, bởi thị trường đang "khát" nhân lực có kỹ năng thực hành tốt và có thể làm việc ngay.

Một điểm đặc trưng của đào tạo cao đẳng là định hướng thực hành, trong đó khoảng 70% thời gian học tập diễn ra tại xưởng hoặc doanh nghiệp. Ngoài học lý thuyết, sinh viên còn được trực tiếp tham gia thực tập, làm quen với môi trường làm việc thực tế, từ đó hình thành kỹ năng nghề và tạo kết nối với doanh nghiệp ngay trong quá trình học. Nhờ vậy, nhiều sinh viên có thể được nhận vào làm việc ngay sau khi tốt nghiệp, thậm chí có việc làm từ khi còn đang học.

Về đầu vào, TS Nguyễn Khánh Cường cho biết điều kiện xét tuyển cao đẳng hiện khá linh hoạt, chủ yếu dựa trên kết quả học tập THPT, với mức điểm từ khoảng 15 điểm trở lên là có thể đăng ký. Sau khi tốt nghiệp, sinh viên hoàn toàn có thể liên thông lên đại học thông qua các chương trình liên kết, với thời gian học rút ngắn còn khoảng 1,5-2 năm. 

Với những ngành như kỹ thuật điện, cơ hội việc làm rất rộng mở, trải dài từ lắp đặt, vận hành đến điện công nghiệp, cho phép người học sớm ổn định nghề nghiệp và phát triển lâu dài.

Chọn ngành nghề để nâng cao nguồn nhân lực Đồng bằng sông Cửu Long

Trước đó phát biểu khai mạc, bà Trần Thị Huyền, quyền Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Cần Thơ, đánh giá ngày hội không chỉ là một hoạt động tư vấn thông tin, mà còn là cầu nối quan trọng giúp học sinh và phụ huynh định hình con đường tương lai một cách thực tế và phù hợp hơn.

Theo bà, lựa chọn ngành nghề không thể tách rời bối cảnh phát triển của địa phương, đặc biệt khi Đồng bằng sông Cửu Long đang bước vào giai đoạn chuyển mình với nhiều dự án hạ tầng lớn, nhất là hệ thống cao tốc trục dọc - trục ngang đang dần hoàn thiện.

Vì vậy bà cho rằng học sinh cần nhìn rộng hơn khi chọn ngành, ngoài dựa vào sở thích cá nhân còn cần cân nhắc nhu cầu nhân lực và tiềm năng phát triển của vùng. Việc gắn kết giữa đào tạo và thực tiễn phát triển sẽ giúp các em vừa có cơ hội nghề nghiệp bền vững, vừa đóng góp vào sự phát triển chung của địa phương.

Bà Huyền cũng lưu ý năm 2026 là năm có nhiều thay đổi quan trọng trong tuyển sinh, với quy chế mới và kỳ thi tốt nghiệp THPT được tổ chức sớm hơn so với các năm trước. Đồng nghĩa toàn bộ tiến độ đăng ký nguyện vọng và xét tuyển cũng được đẩy lên sớm, đòi hỏi học sinh phải chủ động hơn trong việc tìm hiểu thông tin và chuẩn bị kế hoạch học tập. 

Theo bà, ngày hội diễn ra vào thời điểm này vì vậy rất kịp thời, giúp học sinh "đi trước một bước" trong việc nắm bắt thông tin.

Từ góc độ ngành giáo dục, bà cũng nhấn mạnh vai trò của sự đồng hành giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong suốt quá trình ôn luyện và định hướng nghề nghiệp. 

Bà kỳ vọng với sự hỗ trợ từ nhiều phía, học sinh sẽ bước vào kỳ thi với tâm thế vững vàng, đồng thời lựa chọn được ngành học phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho Đồng bằng sông Cửu Long trong tương lai.

'Tận dụng' tối đa ngày hội

Nhà báo Nguyễn Khắc Cường, Phó tổng biên tập báo Tuổi Trẻ, nhìn nhận chỉ còn chưa đầy ba tháng nữa, học sinh sẽ bước vào kỳ thi quan trọng nhất của quãng đời phổ thông.

Đây là thời điểm mà nhiều em vừa kỳ vọng, vừa áp lực, bởi mỗi quyết định lúc này đều có thể ảnh hưởng lâu dài đến hành trình học tập và nghề nghiệp phía trước.

Ông cho biết quy mô khoảng 15.000 học sinh tham dự tại Cần Thơ, trong đó có nhiều em đến từ các tỉnh xa, thậm chí xuất phát từ nửa đêm, là minh chứng rõ ràng cho nhu cầu được định hướng và tiếp cận thông tin chính thống của học sinh hiện nay.

Chính vì vậy, ông khuyến khích học sinh tận dụng tối đa thời gian tại ngày hội để trực tiếp trao đổi với các thầy cô, chuyên gia, từ đó tháo gỡ những băn khoăn trước khi bước vào kỳ thi.

"Mỗi bạn đến đây với bao nhiêu thắc mắc, hãy tranh thủ tối đa thời gian để gặp gỡ, kết nối với thầy cô và ra về với bấy nhiêu câu trả lời, thậm chí nhiều hơn", ông nhấn mạnh, đồng thời cho rằng việc chuẩn bị tốt về tâm lý cũng quan trọng không kém so với việc ôn luyện kiến thức.

Theo nhà báo Nguyễn Khắc Cường, chuỗi Chương trình tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp đã được báo Tuổi Trẻ duy trì hơn 20 năm qua với hàng chục điểm tổ chức trên toàn quốc mỗi mùa thi.

Bên cạnh cung cấp thông tin, báo còn triển khai nhiều hoạt động đồng hành như học bổng "Tiếp sức đến trường", mỗi năm trao hàng ngàn suất cho tân sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, góp phần đảm bảo cơ hội học tập không bị gián đoạn vì điều kiện kinh tế.

Cùng thời điểm diễn ra tại Cần Thơ, Ngày hội tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp 2026 cũng được tổ chức đồng thời tại Hải Phòng, tiếp tục mở rộng cơ hội tiếp cận thông tin cho học sinh ở nhiều vùng, miền trên cả nước.

Tư vấn 1-1 'nóng' ở Hải Phòng: Học sinh chen kín hỏi chọn ngành, chọn trường

Sáng 21-3, hàng ngàn học sinh, phụ huynh tại Hải Phòng đã đổ về Trường THPT chuyên Nguyễn Trãi để được tư vấn 1-1 về kỳ thi tốt nghiệp và xét tuyển đại học năm 2026, nhờ chuyên gia tư vấn chọn ngành, chọn trường cho tương lai.