Bản Háng Blaha B, xã Khao Mang được ví là bản mây của tỉnh Lào Cai, từng chìm trong đói nghèo, cách trở. Từ gian khó, nhiều cô cậu học trò nói chỉ lao vào con chữ mới thoát khỏi cái đói, cái nghèo.

Hai lần rời bản xuống phố làm phụ hồ

Cứ A Dà, 20 tuổi, người dân tộc H'Mông là một trong 304 học sinh lớp 12 của Trường THPT Mù Cang Chải sẽ tham dự kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay. Nam sinh người H'Mông đi chậm hơn bạn bè cùng trang lứa hai năm vì những biến cố gia đình. Năm Dà 1 tuổi mồ côi mẹ, khi vừa học hết lớp 9 thì bố lâm bệnh nặng.

"Trong cơn bạo bệnh, bố nói tôi nghỉ học để lấy vợ, đi lao động kiếm tiền", Dà đã không nghe lời bố lấy vợ vì còn trẻ con, cậu rời những đỉnh núi cheo leo xuống Hà Nội cùng anh họ làm phụ hồ để kiếm tiền mua thuốc cho bố, nhường cơ hội học cho anh trai.

Anh Cứ A Lử, người anh họ, đưa Dà đi làm phụ hồ cho biết thời điểm đó Dà chỉ như cây mọc trên đá, cao chưa được 1,5m và gầy chả đủ 40kg, sức còn non yếu ớt. Nhưng may sao chủ thầu lúc đó vẫn tạo điều kiện cho Dà, trả tiền công 200.000 mỗi ngày.

Còn ông Cứ A Nhà (54 tuổi), chú ruột của Dà, nói khi thấy đứa cháu phải nghỉ học xuống Hà Nội làm phụ hồ ông buồn nhiều ngày. Nhưng vì hoàn cảnh gia đình của Dà, ông cũng không dám nói gì, để cháu yên tâm làm ăn.

Tưởng chừng cuộc sống tạm yên ổn, đầu năm 2022 bố của Dà qua đời, hai anh em mồ côi cả cha lẫn mẹ. Chỗ dựa tinh thần đã mất, Dà lại xuống Hà Nội làm phụ hồ.

Quyết tâm quay lại trường lớp

Những ngày Hà Nội nóng như đổ lửa, Dà nhìn những người mặc quần áo thanh lịch ngồi trong văn phòng mát mẻ, nhìn lại mình lem luốc bụi bẩn phụ hồ từ sáng đến đêm khiến cậu tủi thân. Trong khoảnh khắc ấy Dà quyết tâm phải quay lại trường lớp.

Vừa đi làm phụ hồ vừa ôn lại kiến thức lớp 9, năm 2023, sau hai năm bỏ học, Cứ A Dà chính thức có tên trong danh sách học sinh trúng tuyển vào lớp 10 của Trường THPT Mù Cang Chải.

Thầy Phạm Khánh Huy, giáo viên chủ nhiệm của Dà, cho biết ở lớp nam sinh được gọi là "anh Dà" vì lớn tuổi nhất lớp, được giao nhiệm vụ lớp phó lao động, cả ba năm đạt học lực khá. Mỗi lần nhà trường có phần quà cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn thầy đều đưa Dà vào danh sách ưu tiên.

Dà kể, trong những tháng hè lớp 10 và lớp 11, cậu vẫn tranh thủ xuống Hà Nội làm phụ hồ kiếm tiền lo sinh hoạt phí. Mỗi dịp nghỉ hè khoảng 2 tháng rưỡi nhưng cậu làm được tới 90 công vì tăng ca vượt giờ, chỉ khi ốm đau mới nghỉ.

Giữa núi rừng Tây Bắc, Dà nói từng ước mơ trở thành một thầy giáo dạy lịch sử, nhưng cậu tự nhận thấy khả năng của mình chưa đủ. Để thực tế hơn, sau kỳ thi tốt nghiệp THPT cậu dự kiến xét tuyển vào ngành cơ điện để có một cái nghề ổn định.

Dà cũng tính thi tốt nghiệp xong sẽ tiếp tục xuống Hà Nội làm phụ hồ nhưng lần này là để chuẩn bị cho một tương lai mới. Sau lần bỏ học nhớ đời, ở tuổi 20 Dà mạnh mẽ nói: “Chỉ có cái học mới giúp tôi chạy vượt cái nghèo”.

“Trước khi bố mất, dặn 2 anh em khi không còn bố mẹ thì phải lo cho nhau, không được chơi bời lêu lổng. Tôi ủng hộ Dà đi học đại học để có một cái nghề ổn định. Nếu thiếu tiền, tôi cố vay mượn thêm cho Dà” - anh trai của Dà cho hay.

Ông Cứ A Câu - Trưởng bản Háng Blaha B - cho biết hiện tại trong bản chỉ có khoảng 5 người đang đi học đại học. Ông nói nếu Dà được đi học đại học thì đây là cơ hội tốt để có kiến thức, thay đổi cuộc sống.

Làm gương cho 6 em nhỏ noi theo

Cùng ở bản Háng Blaha B, Sùng Thị Dê, học sinh lớp 12 Trường THPT Mù Cang Chải, được biết đến là chị của 6 người em. Trước Dê có một chị gái đang học năm 2 đại học tại Hà Nội.

Ông Sùng A Sử (41 tuổi), bố của Dê, cho biết ông chỉ được học hết lớp 2, giờ chỉ biết viết tên của mình. Còn mẹ của Dê thì không biết chữ, cũng chẳng nói được tiếng phổ thông, nên cuộc sống khó khăn cứ bám chặt lấy gia đình.

Ông Sử nói không muốn các con phải khổ như bố mẹ, ngày ngày chỉ quanh quẩn với con lợn, cây ngô trên đỉnh núi cheo leo. Vì thế, hai vợ chồng phấn đấu cho cả 8 người con học ít nhất đến hết lớp 12. "Đứa nào không học được lên tiếp nữa mới dừng", ông Sử bộc bạch.

"Mỗi lần nhìn làn da cháy nắng, khuôn mặt khắc khổ, già hơn tuổi của bố em lại càng thương bố mẹ nhiều hơn", Dê gạt nước mắt và nói đây cũng là động lực để em cố gắng học giỏi, cùng chị gái làm tấm gương học tập cho 6 đứa em nhỏ noi theo.

Những năm học THPT, Dê luôn duy trì thành tích học tập tốp đầu trong trường. Trong lần thi khảo sát cuối năm nữ sinh người H'Mông đứng thứ 2 trong trường 3 môn văn, sử, địa. Ngoài giờ học, Dê còn đi làm giúp việc theo giờ, dịp hè xuống các khu công nghiệp làm công nhân thời vụ để kiếm tiền đỡ đần bố mẹ.

Dê đang đặt mục tiêu sẽ đỗ vào ngành sư phạm, để sau này có thể quay về giúp đỡ gia đình, phát triển bản làng. Dê cũng là học sinh duy nhất của Trường THPT Mù Cang Chải được một công ty du lịch tài trợ toàn bộ chi phí học tập, sinh hoạt phí bậc đại học/cao đẳng nếu theo học các ngành thuộc lĩnh vực du lịch, khách sạn, kế toán tại các trường trên địa bàn tỉnh Lào Cai.

Nhà sạt lở, mẹ ung thư, những cậu trò nghèo Cần Thơ vẫn quyết ôn thi tốt nghiệp

Căn nhà ven sông của Hiếu bị sạt lở, còn mẹ Tuấn ngày ngày chống chọi với căn bệnh ung thư. Dẫu cuộc sống còn lắm bộn bề, Hiếu và Tuấn vẫn miệt mài ôn luyện và không cho phép mình bỏ lỡ kỳ thi tốt nghiệp THPT.