Phóng to

Hôm nào có lịch học ngày thứ bảy là nài ngựa Nguyễn Thanh Phong phải nghỉ để đi đua

TT - Hầu hết nài ngựa đều xuất thân từ con nhà nòi. Họ được truyền nghề theo kiểu cha truyền con nối, gia đình có mấy đời đều làm nài. “Lò” đào tạo nài ngựa ở vùng Đức Hòa (tỉnh Long An) được xem như “trường đào tạo” nài lớn nhất VN.

Kỳ 1: “Ép xác”

Xóm của ngựa đua

Từ sáng sớm, khắp các con đường làng Tân Hòa (xã Đức Lập Hạ, huyện Đức Hòa) đã thấy hàng trăm chú nài chạy bộ, cưỡi xe đạp dắt ngựa chạy lọc cọc trên đường. Một ngày huấn luyện mới lại bắt đầu như mọi ngày ở đây từ hơn trăm năm qua. Làng này được xem là “lò” nuôi ngựa đua nên nhà nào cũng nuôi vài ba con. Những đứa bé được gia đình giao đi chăn ngựa từ khi còn bé nên đã làm quen với việc ngồi trên lưng ngựa từ rất sớm.

Nài Vũ 1 - khá nổi tiếng hiện nay ở trường đua vì đã từng liên tục đoạt giải nhất - xuất thân trong một gia đình có truyền thống làm nài ngựa. Vũ 1 là cháu ruột của hai nài nổi tiếng trước năm 1975 là Lê Văn Một và Lê Phước Hải. Còn nài Thành 2 cũng có ông ngoại, các cậu và anh trai đều từng làm nài. Cũng xuất thân từ “lò” nài ngựa vùng này, nài Thành 3 có ba anh em đều từng mưu sinh trên lưng ngựa. Nài Du cũng là con, cháu những cựu nài nổi tiếng…

Phóng to

Nài Trần Văn Vũ tuần nào cũng có 5-7 “độ” phải nài - Ảnh: D.T.H.

Trời chưa hừng đông, nài ngựa Nguyễn Thanh Phong đã nhanh bước dắt con ngựa xám ra sân để bắt đầu một ngày vất vả dượt ngựa. Đi cạnh con ngựa cao lớn lênh khênh, dáng Phong nhỏ bé. Chiều cao chỉ bằng bụng ngựa, vậy mà thoắt một cái, Phong đã nhảy phóc lên lưng ngựa ngồi chễm chệ như kỵ sĩ thứ thiệt. Cậu cầm dây cương, hai chân thúc vào hông ngựa hướng ra đồng cỏ, phóng như bay.

Ông Nguyễn Văn Phẫn, cha của Phong, tự hào nói: “Nó đi nài tuần nào cũng đem về hai, ba triệu đồng. Các chủ ngựa ai cũng mê nó, cứ thấy nó là bắt nài cho bằng được”. Thành tích của Phong thật đáng nể, từ đầu năm 2007 đến nay, Phong đã đoạt 33 giải nhất, không kể nhì, ba, kiếm được trên dưới 30 triệu đồng phụ giúp gia đình. “Mà tụi nhỏ xóm này cũng lạ, ngựa chứng cỡ nào tụi nó cũng thuần được hết”, ông Phẫn nói.

Trần Văn Vũ, được dân nài gọi là Vũ 4, đến rủ Phong đi quần ngựa. Vũ 4 cũng là "siêu kỵ mã" của trường đua, hiện nay được xếp vị trí số 3 sau Phong và Vũ 2. Vũ 4 đã có ba năm trong nghề. Vũ 4 chỉ cao 1,3m và cân nặng 28kg, nếu không nói ra ít ai ngờ cậu đang học lớp 9 ở trường gần nhà. Tuần nào cậu cũng có 5-7 “độ” phải nài trong hai ngày thứ bảy và chủ nhật. “Nếu thắng cuộc, con kiếm được 1,5-2 triệu đồng/tuần là đủ phụ giúp cha mẹ, lo cho mấy đứa em trong cả tháng đó”, Vũ 4 thật tình cho biết.

Cả xóm có đến hơn 20 “kỵ mã” như Vũ 4 và Phong. Các nài này còn may mắn hơn các bạn trong xóm vì vừa đi học, vừa đi làm nài, còn phần lớn những đứa trẻ khác đều bỏ học giữa chừng. Các nài như Dũng, Quân 2, Quân 3, Cường 1, Phong 2, Sơn 3... có em mới học lớp 1, 2 rồi bỏ học nửa chừng, tất cả lao vào gió bụi trường đua để mưu sinh.

Vùng Mỹ Hạnh, Đức Lập Hạ và Đức Lập Thượng (Long An) được xem là “lò” nuôi ngựa đua và cung cấp nài cho cả nước. Cứ 10 gia đình thì có đến chín gia đình sống bằng nghề nuôi ngựa. Tính ra ba xã có khoảng 110 hộ nuôi ngựa, số lượng khoảng trên 1.000 con. Mỗi năm có 65 con ngựa xuất chuồng, chiếm gần 2/3 ngựa đua ở trường đua Phú Thọ (TP.HCM).

Những tuổi thơ bị đánh mất

“Hôm nào có lịch học ngày thứ bảy là Phong phải nghỉ để đi đua. Thấy nó bỏ học, tui cũng rất lo nhưng đã theo nghề biết làm sao được”, mẹ Phong lo lắng về việc học của con bị gián đoạn. Ngay cả những buổi thi học kỳ vừa rồi, Phong cũng đã bỏ thi để đi đua ngựa.

Bà Phẫn - mẹ của nài Phong - dù rất muốn con học hành tới nơi tới chốn, song cũng không ngăn được bởi suy cho cùng cũng phải lo cơm áo gạo tiền. Cuộc đời những đứa trẻ làm nài ngựa ngày ngày gắn chặt với chuồng trại, lưng ngựa, gió bụi trường đua... Nói về tương lai đứa con mình, giọng bà Phẫn chùng xuống: “Tương lai chắc cũng không khá hơn cha chú nó. Ngày xưa nhà tui đua ngựa còn mua đất, mua nhà, sắm sửa xe cộ, ngày nay trước mắt thấy chỉ có được ít tiền. Chắc cả cuộc đời nó rồi cũng là dắt ngựa, cắt cỏ, nuôi ngựa mướn thôi, chứ có cái chữ đâu mà ngẩng mặt với đời!”. Vùng này tuy mệnh danh là “trường đào tạo” nài ngựa có tiếng, nhưng nhiều gia đình nợ nần tứ giăng, kiếm tiền bữa nào xào bữa đó, nên bao nhiêu tiền mà các nài kiếm được cũng nhanh chóng tiêu tan theo nợ nần của cha mẹ.

Nài Thành kể do suốt ngày đi quần ngựa nên cậu thường xuyên trốn học, học lực càng ngày càng yếu. Nhà trường có mời gia đình lên trao đổi về việc học của Thành nhưng rồi đâu vẫn hoàn đó, lưu ban mấy năm liền nên cậu đã bỏ học. Thành buồn bã: “Thôi kệ, tương lai của con coi như chỉ còn gắn với bầy ngựa. Mai mốt lớn lên người ta không cho làm nữa thì xin làm người dàn cờ, dượt ngựa. Các em con cũng định đi làm nài nhưng con cản, con nói tụi mày ráng học để cuộc đời không giống như anh. Chỉ có học mới vươn xa ra khỏi cái lò ngựa này”.

Ông Thơm - một chuyên gia huấn luyện nài ở đây - chỉ tay về mấy căn nhà tranh lụp xụp phía xa xa trong xóm và cho biết: “Đó là những gì còn lại của nài C.H. có tiếng một thời, lúc hết thời về cưới vợ phải đi mần mướn. Còn cạnh đó là nhà nài G., cha mẹ có ruộng đất để lại nhưng do quen cách ăn chơi ở trường đua ngựa từ nhỏ nên cuối cùng cũng phải đi dẫn ngựa mướn kiếm sống”. Thậm chí cựu nài danh tiếng như nài B. đã từng thắng nhiều giải đua lớn, tiền bạc xài như nước, vang bóng một thời, về sau đâm ra quậy phá, hút chích, sinh ra trộm cắp rốt cuôc phải vô trại Bố Lá “gỡ lịch” 3-4 năm.

Hỏi nài Vũ 4 về điều gì thôi thúc để cậu đeo đuổi cái nghề làm nài này, cậu trả lời bằng giọng đầy tâm trạng: “Cảm giác oai phong như kỵ mã chỉ có trong thời gian đầu khi mới theo nghề. Còn sau này ngồi trên lưng ngựa mệt lả người, mờ cả mắt vì “ép xác”, trước mắt con chỉ là chuyện cần phải phóng theo ngựa để có tiền phụ gia đình”.

__________________________________

“Trường đồ tri mã lực” - đường dài mới biết ngựa hay, những khát vọng âm thầm của các nài cùng vó ngựa nuôi trong lòng những ước mơ ẩn sau chuyện cơm áo.

Kỳ cuối: Vòng đua cuộc đời