Lần hiếm hoi Thiết bố sam của Thiếu Lâm thượng đài

Đó là cuộc so tài vào năm 1929, một trong những trận đấu hiếm hoi mà lịch sử võ thuật Trung Hoa được chứng kiến trình độ thực chiến của môn công phu trứ danh "Thiết bố sam" từ Thiếu Lâm Tự.

Người đại diện cho võ thuật Thiếu Lâm là Lưu Cao Thăng, võ sư nổi danh ở Thượng Hải với 3 môn công phu Thiết sa chưởng, Kim chung tráo, và đặc biệt là Thiết bố sam.

Bên kia là Cao Yến Hải, học viên 26 tuổi của Trung ương Quốc thuật quán, giỏi thân pháp, cước pháp và kỹ thuật quật ngã, tức vật. 

Cuộc gặp giữa họ tại Đại hội quốc thuật Hàng Châu năm 1929 trở thành một trong những trận đấu được nhắc nhiều nhất của võ thuật Trung Quốc thời Dân Quốc.

Thiết bố sam và Kim chung tráo từ lâu được xếp vào nhóm ngạnh công nổi tiếng của Thiếu Lâm. 

Tài liệu của Tổng cục Thể thao Trung Quốc cũng liệt kê 2 môn công phu này trong hệ thống thất thập (72) tuyệt kỹ Thiếu Lâm. Còn Thiết sa chưởng là môn võ phổ biến, tiêu biểu cho trường phái ngạnh công (rèn luyện thân thể rắn chắc) vốn cũng là "đặc sản" của Thiếu Lâm.

Một số tài liệu về sau cho rằng Lưu Cao Thăng xuất thân từ Tự Nhiên Môn - một võ phái có nhiều tục gia đệ tử (đệ tử không xuất gia) của Thiếu Lâm. 

Lưu Cao Thăng quê Tương Dương, Hồ Bắc, khi ấy hoạt động tại Thượng Hải. Những tư liệu được lưu truyền về Đại hội Hàng Châu mô tả ông thân hình cao lớn, từng làm tổng tiêu đầu hoặc phụ trách bảo vệ cho các cơ sở thương mại lớn như Vĩnh An, Tiên Thi. 

Ông nổi tiếng nhất với Thiết sa chưởng và những bài ngạnh công rèn khả năng chịu va đập, được giới võ thuật gọi là “Đồng đầu thiết tý trấn Giang Nam”.

Thiết sa chưởng của Lưu được mô tả có sức công phá mạnh đến đáng sợ. Ông có thể dùng tay bổ gãy tre lớn hoặc đánh vỡ gạch. 2 môn Thiết bố sam - Kim chung tráo với đặc điểm luyện thân thể rắn chắc lại càng phát huy sở trường của Lưu Cao Thăng.

Danh tiếng khiến Lưu trở thành một trong những người được chú ý nhất khi tới Hàng Châu. Đại hội quốc thuật du nghệ Chiết Giang năm 1929 quy tụ 345 người đăng ký biểu diễn, 125 người đăng ký thi đấu và cuối cùng 109 võ sĩ thực sự bước vào phần đối kháng.

Cao Yến Hải sinh năm 1903 ở Thương Châu, Hà Bắc. Ông từng học Yến Thanh quyền (môn võ vật tương truyền đến từ Lãng tử Yến Thanh - 1 trong 36 đầu lĩnh Thiên Cương của Lương Sơn Bạc trong truyện Thủy Hử)

Cao Yến Hải còn luyện các trường phái võ vật với nhựng danh sư thời đó là Mã Anh Đồ và Quách Trường Sinh. 

Diễn biến trận đấu hấp dẫn

Ngày 22-11 năm 1929, Lưu Cao Thăng và Cao Yến Hải được xếp vào cặp đầu tiên của nhóm thi đấu thứ ba. Các bản tường thuật của Trung Ương Quốc thuật quán về sau đều cho rằng đây là một trong những cặp được khán giả chờ đợi nhất.

Cao Yến Hải ban đầu chủ động thử sức bàn tay của Lưu Cao Thăng. Khi Lưu tung chưởng, Cao tiếp xúc trực tiếp và lập tức cảm nhận sức mạnh của đối phương. Tài liệu mô tả nửa người Cao tê đi sau cú chạm đầu tiên.

Cao Yến Hải nhanh chóng thay đổi cách đánh. Thay vì đứng trước mặt Lưu để đổi đòn, ông liên tục di chuyển sang hai bên, sử dụng các cú đá thấp và tìm cơ hội phá thăng bằng. 

Vị võ sư xuất thân Thiếu Lâm có ưu thế sức mạnh và khả năng chịu đòn nhưng thân pháp chậm hơn, càng đuổi theo càng khó đưa Thiết sa chưởng vào đúng cự ly.

Đây cũng là điểm khiến trận đấu thường được mô tả như cuộc thử nghiệm giữa “Thiết Bố Sam” và võ vật: một người dựa nhiều vào thân thể được rèn cứng và sức mạnh bàn tay; người kia tránh va chạm trực diện, dùng góc đánh, chân pháp và kỹ thuật quật ngã.

Khi Lưu lao vào tấn công, Cao bước chéo sang khoảng 45 độ rồi dùng một đòn chân kết hợp chuyển thân khiến đối thủ mất thăng bằng và ngã xuống sàn. Theo luật của đại hội, bị đánh hoặc quật ngã đều có thể dẫn đến thua cuộc.

Lưu không phục. Ông cho rằng mình bị “ngã” chứ không phải bị đánh bại. Trọng tài Lý Cảnh Lâm bác lập luận này, tuyên bố dù bị đấm ngã hay bị quật xuống, việc chạm đất vẫn phải tính theo luật.

Nhưng bất ngờ là Cao Yến Hải lại đồng ý đánh tiếp. Sau khi đứng dậy, Lưu tiếp tục chủ động áp sát. Cao không đổi chiến thuật. Ông tránh bàn tay mạnh của đối thủ, xoay người rồi một lần nữa rồi quật Lưu xuống đất.

Đòn vật đẹp mắt này đã chính thức khép lại trận đấu hấp dẫn giữa 2 võ sư đệ nhất đương thời. Theo sử liệu của Trung Ương Quốc thuật quán, Lưu Cao Thăng chung cuộc nhận thua tâm phục khẩu phục.

Tài liệu dân gian còn lưu truyền rằng vị võ sư sở trường Thiết bố sam thổ huyết ngay đương trường, và bị chấn thương nặng. Từ đó ông gần như mai danh ẩn tích, không còn tham gia thi đấu lần nào nữa. 

Tất nhiên, không thể khẳng định các môn công phu Thiết bố sam, Kim chung tráo của Thiếu Lâm Tự là vô dụng thông qua một trận đấu này. 

Nhưng đây cũng là cột mốc khiến làng kung fu Trung Quốc phải nhìn nhận lại các món võ vật, vốn một thời bị xem là "võ đầu đường xó chợ" vì nặng tính xáp lá cà, không đẹp mắt.

Đại hội võ lâm đầu tiên của làng kung fu, võ phái nào 'vô địch thiên hạ'?

Ngày 15-10-1928, hơn 300 người luyện võ từ nhiều tỉnh thành Trung Quốc tập trung tại sân vận động công cộng Nam Kinh, tham gia kỳ "đại hội võ lâm" đầu tiên của làng kung fu Trung Quốc.