Phóng to

TTC - 15 giờ chiều ngày 11-12-2003, Hội đồng giám khảo (HĐGK) giải Trái Cóc Xanh lại gặp nhau ở phòng họp để cùng nhìn lại mọi hoạt động văn hóa - nghệ thuật - báo chí trên cả nước trong cả một năm. Không hẹn mà gặp, hồ sơ của mỗi vị đều ghi đậm nét hai từ: Xuất bản! (Tường thuật buổi bình chọn giải Trái Cóc Xanh lần XI-2003)

1. Sai sót trong xuất bản không còn là chuyện nhỏ

Khá nhiều vụ sai phạm trong ngành xuất bản đã diễn ra trong năm 2003, mà đáng kể nhất là những vụ ở 5 Nhà xuất bản (NXB) Văn Học, Thanh Niên, Văn Hóa Thông Tin, Thông Tấn và Văn Hóa Dân Tộc.

Đầu tiên là NXB Văn Học với tập truyện ma Chuyến xe ma quái (tháng 5-2003) trong đó có “chôm” nguyên văn 5 truyện của Nguyễn Ngọc Ngạn, một cây bút người Việt ở Mỹ nổi tiếng chống Cộng và những truyện ma của ông ta - đã được đọc thu băng đĩa rồi được giới làm băng đĩa lậu sao chép bán ở VN - rất nhảm nhí và mang cả tính phản động.

Trước đó, hồi tháng 3, báo chí cũng đã phát hiện vụ NXB này cho in bộ truyện Ngàn lẻ một đêm với tên “dịch giả” là Trịnh Xuân Hoành nhưng thực chất là “xào nấu” lại bản dịch của Phan Quang. Cả hai vụ đều được NXB tự nhìn nhận là... sai sót.

Kế đến là NXB Thanh Niên, tháng 6-2003 đã cho ra đời cuốn Ai giết anh em Ngô Đình Diệm? của “soạn giả” Quốc Đại, cũng là trò ăn cắp nguyên văn cuốn Làm thế nào để giết một tổng thống? đã in từ năm 1970 ở Sài Gòn. Cũng NXB này trong năm 2003 còn xuất bản bộ sách nhiều tập mang chủ đề Con gái của Hoàng Long, với rất nhiều bài viết thô tục, nhảm nhí.

NXB Văn Hóa Thông Tin càng nổi danh hơn với vụ cho in cuốn Harry Potter và mệnh lệnh phượng hoàng bản dịch của Trần Thắng Minh, coi như không có giấy phép (núp dưới một giấy phép khác).

Điều quan trọng đây là cuốn sách đang ăn khách của tác giả nước ngoài, đã được một NXB trong nước (NXB Trẻ) mua bản quyền chính thức để là đơn vị duy nhất được phép dịch và phổ biến tại VN (bản dịch của Lý Lan). Việc làm của NXB Văn Hóa Thông Tin vừa vi phạm tác quyền cả nước ngoài lẫn nước trong, lại vừa qua mặt Cục xuất bản, quả là quá liều!

Hội đồng giám khảo giải Trái Cóc Xanh lần XI 1. Ông Lê Văn Nghĩa - Thư ký tòa soạn Báo Tuổi Trẻ Cười. 2. Ông Vũ Duy Giang - Chủ nhiệm CLB phóng viên VHNT Hội Nhà báo TP.HCM. 3. Bà Thu Hồng - Trưởng đại diện Báo Thể thao & Văn hóa tại TP.HCM. 4. Ông Lê Dụng - Tòa soạn Báo Văn Nghệ TP.HCM. 5. Ông Vũ Ân Thy - Trưởng ban VHNT Báo Sài Gòn Giải Phóng. 6. Ông Nguyễn Nam - Trưởng ban VHNT Đài Truyền hình TP.HCM. 7. Ông Trần Xuân Tiến - Trưởng ban VHNT Đài Tiếng nói Nhân dân TP.HCM. 8. Ông Hữu Thân - Trưởng ban VHNT Báo Người Lao Động. 9. Ông Lê Minh Quốc - Trưởng ban VHNT Báo Phụ Nữ TP.HCM. 10. Bà Dương Thị Liên Chi - Thư ký tòa soạn Báo Sân Khấu TP.HCM. 11. Ông Lưu Đình Triều - Trưởng ban VHNT Báo Tuổi Trẻ. 12. Ông Nguyễn Đông Thức - Thư ký tòa soạn Báo Tuổi Trẻ.

Đó là những điển hình về chuyện “chôm chỉa” trong xuất bản, còn sau đây là điển hình khác về chuyện dịch ẩu: Bộ 14 cuốn sách dịch Nghiệp vụ báo chí của NXB Thông Tấn đã bị các nhà báo giỏi tiếng Pháp la làng vì cái sự dịch thuật cực kỳ bậy bạ, sai be bét của nhóm “dịch dỏm”, mà điển hình là hai cuốn Nghề làm báo và Hướng dẫn biên tập, đọc vừa không thể hiểu gì lại vừa có những đoạn hoàn toàn nghịch nghĩa. Sao làm sách giáo khoa mà có thể ẩu tả như vậy hở trời?

NXB Văn Hóa Dân Tộc thì không hiểu sao lại nhào vô cứu vớt tờ tạp chí Thương hiệu và Cuộc sống bằng cách liên doanh với nhóm thực hiện tờ tạp chí đã bị Bộ VHTT ra quyết định rút giấy phép này, để cho ra tiếp số thứ ba dưới bảng hiệu của NXB.

Số phận tờ Thương hiệu và Cuộc sống cũng khá ly kỳ: Sau khi núp bóng tờ tạp chí Tri thức và Công nghệ của Hội Đúc luyện kim VN để ra được hai số thì bị rút giấy phép (do đăng toàn quảng cáo và hình người mẫu mát mẻ - có lẽ vì tờ này do người đẹp T.N.A. làm chủ chăng? - không dính dáng chút nào đến chức năng đúc luyện kim), chạy qua liên doanh với NXB Văn Hóa Dân Tộc (cũng người mẫu hở hang mà dân tộc cái nỗi gì!) chỉ được một số là bị phát hiện.

5 NXB trên là 5 điển hình quá nổi cộm nên đã được chọn để trao giải, chứ trong lãnh vực xuất bản, vẫn còn nhiều vụ việc bê bối nữa, thí dụ như vụ NXB Thế Giới, “luộc” cuốn Từ đúng từ sai của NXB TP.HCM, NXB Thống Kê “luộc” cuốn The best songs book của NXB Trẻ…

Mức nghiêm trọng của quá nhiều vụ việc xuất bản đã khiến HĐGK Giải Trái Cóc Xanh lần thứ XI đã nhứt trí cao trao một chùm 5 trái cóc bự nhứt cho 5 NXB nói trên và kiến nghị Cục Xuất bản cũng như Bộ Văn hóa Thông tin nghiêm túc xem xét lại công tác quản lý xuất bản (gần như tất cả những vụ việc trên đều có bàn tay của tư nhân) để có những biện pháp kỷ luật nghiêm túc, chứ cứ thả lỏng kiểm điểm qua loa rút kinh nghiệm và thu hồi sách như vừa qua, thì sắp tới có thể sẽ có nhiều sai phạm có tác hại lớn hơn.

2. Bầu sô liều mạng nhứt!

Chuyện bầu sô ca nhạc làm ăn chụp giựt, treo đầu dê bán thịt chó, lừa bịp khán giả lúc sau này đã giảm bớt vì ngành văn hóa thông tin các địa phương đã đề cao cảnh giác, kiểm tra chặt chẽ chương trình, giấy phép… của các đoàn từ nơi khác đến biểu diễn.

Nhưng trong năm 2003, vẫn có một bầu sô cực kỳ liều mạng tên là Nguyễn Đức Thọ, mới hai mươi mấy tuổi mà đã dám đứng ra làm giám đốc hai công ty, đêm 22-3 đã tổ chức một chương trình ca nhạc mang tên “Quà tặng âm nhạc” (cái tên này cũng là chôm của VTV luôn) ở thị xã Cẩm Phả, quảng cáo có hai ngôi sao là Đan Trường và Mỹ Tâm hẳn hoi, bán hết sạch 3.000 vé, trong khi hai đương sự hoàn toàn không hề hay biết gì và lẽ dĩ nhiên đã không có mặt trong đêm diễn.

Kết quả giải Trái Cóc Xanh lần XI (2003) Hội đồng giám khảo giải Trái Cóc Xanh lần XI (2003) đã quyết định trao 7 giải cho các cá nhân và sự vệc sau: 1. Chùm giải 5 trái cóc đặc biệt dành cho 5 Nhà xuất bản Văn Học, Thanh Niên, Văn Hóa Thông Tin, Văn Hóa Dân Tộc và Thông Tấn với những sai sót "không thể hiểu được" trong xuất bản. 2. Bầu sô ca nhạc Nguyễn Đức Thọ - người đã tổ chức sô diễn lừa đêm 22-3-2003 ở TX Cẩm Phả (tỉnh Quảng Ninh). 3.Các chức sắc trong ngành TDTT có trách nhiệm trong việc bê nguyên xi kịch bản chương trình khai mạc sân Mỹ Đình (Hà Nội - ngày 2-9) qua "mần trước" ở sân Thiên Trường (Nam Định - ngày 30-8), làm sân Mỹ Đình bị quê độ phải nháo nhào thay đổi kịch bản.

Hậu quả: Khán giả nổi điên đập phá sân khấu tan nát và đốt luôn một số phông màn, ghế, xe máy… Chàng Thọ liều mạng bị công an bắt bỏ bót, có khai ra là đã lót tay ông trưởng phòng VHTT thị xã hết 3 triệu và chi thêm 10% tiền bán vé. Ra vậy!

Một Trái Cóc Xanh cho bầu sô Nguyễn Đức Thọ vô tù ngồi gặm là phải rồi! Riêng ông trưởng phòng VHTT có lẽ cũng nên tình nguyện chia bớt 10% trái cóc chứ nhỉ?

3. Cũng lại là một vụ chôm!

Buổi lễ khánh thành sân vận động quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội) hôm 2-9 đã làm ngạc nhiên nhiều người quan tâm, vì kịch bản bỗng thay đổi hẳn so với kịch bản đã được duyệt trước đó. Hóa ra trước đó hai ngày (30-8), cũng kịch bản này đã diễn ra trong buổi khai mạc sân Thiên Trường (Nam Định)!

Thì ra mọi chuyện là do ông vụ trưởng Vụ Pháp chế ủy ban TDTT kiêm phó ban tuyên truyền SEA Games 22 đã đem tặng... toàn bộ kịch bản lễ khánh thành sân Mỹ Đình cho bạn của mình là ông giám đốc Sở TDTT Nam Định, và thế là ông này chẳng tội tình gì mà không bê nguyên xi kịch bản ấy vào sử dụng cho lễ khánh thành sân Thiên Trường, khỏi mất công suy nghĩ về kịch bản kịch biếc làm gì cho nó mệt óc.

Khi các quan chức TDTT chịu trách nhiệm về buổi lễ khai mạc tại sân Mỹ Đình xem VTV tường thuật buổi lễ này ở sân Thiên Trường mới tá hoả về cái sự “ăn cắp” trắng trợn này!

Thế là vào giờ chót, họ phải nháo nhào chạy nước rút để thay đổi lại kịch bản khai mạc, vừa bị đánh giá là dở hơn vừa tốn thêm 200 triệu đồng công quĩ cho việc khắc phục này.

Rõ là bệnh hay chôm không chỉ có trong ngành xuất bản! Không biết các quan chức TDTT nói trên đã bị xử lý ra sao, nhưng HĐGK Giải Trái Cóc Xanh đã nhất trí trao cho các vị một trái cóc cứng nhất để các vị vừa xơi vừa rút kinh nghiệm nhớ đời giùm.

oOo

Phóng to

Dù sao cũng mừng là số lượng Trái Cóc Xanh năm vừa qua đã giảm rất nhiều, lãnh vực sai phạm thì khá gom bi, không tràn lan như trước. Ngành biểu diễn (sân khấu, ca nhạc) là ngành thường có nhiều sai phạm nhứt, nhưng năm 2003 cũng khá êm ắng. Tấu hài có bớt dơ, nhảm (đặc biệt đáng khen là các nghệ sĩ hài TP.HCM) dù trong Gala Cười của VTV vẫn còn nhiều hạt sạn không đáng có, trong khi bên ca nhạc thì nạn hát nhép, hát playback cũng đã giảm hẳn.

Chuyện các ca sĩ ăn mặc hở lung tung lên sân khấu không còn nữa, nhưng ăn mặc dị hợm không giống ai thì vẫn còn (hãy đợi đấy, HĐGK Giải Trái Cóc Xanh đã có dự định trong năm 2004 sẽ theo dõi để tặng thêm một giải phụ cho nghệ sĩ nào ăn mặc kỳ cục nhất!). Một số nghệ sĩ cần dè chừng hơn trong tác phong sinh hoạt, giao tiếp với công chúng, phát ngôn trên sàn diễn...

Năm cũ đang đi qua, nhường bước cho năm mới sắp đến. Xin cầu trời cho các hoạt động văn hóa nghệ thuật trên cả nước năm 2004 phát huy tiếp thắng lợi… ít trái cóc của năm nay, chứ đừng vì năm con Khỉ mà giở nhiều “trò khỉ” thì khổ cho bàn dân thiên hạ và mệt cả cho HĐGK Giải Trái Cóc Xanh lắm lắm!

TP.HCM ngày 11-12-2003Thư ký cuộc họp