Ngày 17-9, Triển lãm và Hội nghị Quốc tế Tech4Life 2026 chính thức khai mạc tại TP.HCM. Thông điệp được chính quyền thành phố và giới chuyên gia phát đi là đã đến lúc công nghệ phải bước ra khỏi phòng lab để giải trực tiếp bài toán năng suất lao động và mở ra không gian tăng trưởng mới.

Mở không gian kinh tế tầm thấp

Bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 10%, TP.HCM đang đứng trước yêu cầu phải thay đổi mô hình phát triển khi các động lực truyền thống như thâm dụng lao động hay khai thác tài nguyên dần chạm ngưỡng trần.

Đại diện Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) TP.HCM nhấn mạnh không gian phát triển mới của đô thị không còn nằm ở việc mở rộng đất đai, mà đặt trên 4 trụ cột: không gian số, dữ liệu, năng lực tính toán và đặc biệt là không gian bầu trời thông qua kinh tế tầm thấp. Việc ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV) và phương tiện tự hành hứa hẹn thay đổi căn bản khâu giao nhận chặng cuối, cứu hộ và quản lý đô thị.

Tuy vậy, một vấn đề thời sự được nhiều chuyên gia thẳng thắn mổ xẻ là "nghịch lý thử nghiệm": Kỹ sư Việt Nam không thiếu năng lực làm chủ công nghệ lõi (DeepTech), thậm chí tự thiết kế được UAV phức tạp hay thuật toán AI đoạt giải quốc tế, nhưng các dự án lại thường "chết yểu" ở bước thử nghiệm. 

Khoảng cách từ một chuyến bay thử nghiệm thành công đến một hợp đồng thương mại vẫn đang là điểm nghẽn lớn do thiếu hành lang pháp lý, thiếu vốn và chưa giải đúng "nỗi đau" thực tế của doanh nghiệp ứng dụng.

Để gỡ nút thắt này, lãnh đạo Sở KH&CN khẳng định thành phố sẵn sàng tận dụng cơ chế đặc thù từ Nghị quyết 98 để mở các "thao trường" thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho UAV, xe tự lái và dữ liệu mở; đồng thời "đặt hàng" doanh nghiệp công nghệ phải cam kết hiệu quả bằng bài toán tài chính rõ ràng thay vì chỉ giới thiệu ý tưởng.

Đưa AI đo lường bằng bài toán kinh tế

Cùng với công nghệ tự hành, làn sóng trí tuệ nhân tạo thế hệ mới - đặc biệt là AI tác nhân tự trị (Agentic AI) - là tâm điểm thảo luận tại hội thảo. Nhiều mô hình ứng dụng thực tế đã bắt đầu mang lại kết quả rõ nét: chuỗi nhà thuốc FPT Long Châu cắt giảm 30% chi phí vận hành dịch vụ khách hàng, cảng Gemalink giảm 30% thời gian xe chờ nhờ AI điều phối cẩu bờ, hay MISA Lending giải ngân tín dụng nhanh cho doanh nghiệp nhỏ dựa trên dữ liệu kế toán số…

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng gióng lên hồi chuông cảnh báo về bẫy năng suất. Theo khảo sát toàn cầu năm 2026, dù phần đông nhân sự cá nhân dùng AI thấy tiết kiệm thời gian, nhưng chỉ 19% tổ chức có đủ năng lực biến công cụ này thành hiệu quả kinh doanh cụ thể. Thậm chí, hãng Gartner ước tính hơn 40% dự án AI tự trị có nguy cơ dừng trước năm 2027 do doanh nghiệp thiếu cơ chế kiểm soát và không đo lường được giá trị thực tế.

Các chuyên gia an ninh mạng và quản trị rủi ro lưu ý khi AI được trao quyền can thiệp trực tiếp vào hệ thống vận hành doanh nghiệp, các nguy cơ về "ảo giác AI", sai lệch dữ liệu hay phá vỡ kiến trúc là rất lớn. Do đó bắt buộc phải có các "công tắc dừng khẩn cấp" và sự giám sát thực chất của con người, bảo đảm nguyên tắc AI có thể tự động hóa quyết định nhưng không thể tự động hóa trách nhiệm.

Biến nghiên cứu thành sản phẩm, tạo thêm động lực tăng trưởng 2 con số

TP.HCM đặt khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào nhóm động lực tăng trưởng mới, mục tiêu đưa kết quả nghiên cứu thành sản phẩm có thể sản xuất, kinh doanh ngày càng nhiều.