Toàn cảnh vụ tê liệt hàng không Mỹ: Hàng loạt chuyến bay được nối lại sau lệnh đình chỉ toàn quốc

Theo Hãng tin Reuters, Cục Hàng không liên bang Mỹ (FAA) ban hành lệnh đình chỉ cất cánh trên toàn quốc lúc 15h54 ngày 13-11 (giờ miền đông Mỹ, tức 3h54 sáng 14-11 theo giờ Việt Nam), sau khi hệ thống liên lạc tại các trung tâm kiểm soát không lưu gặp trục trặc.

Lệnh đình chỉ hiện đã được dỡ bỏ vào khoảng 8h30 sáng 14-11 theo giờ Việt Nam và hàng loạt chuyến bay được nối lại. 

Đây mới là lần thứ hai Mỹ phải áp dụng biện pháp này kể từ sau vụ khủng bố ngày 11-9-2001, cho thấy mức độ nghiêm trọng của sự cố.

Hàng không Mỹ tê liệt trên diện rộng

Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến quyết định của FAA bắt nguồn sự cố liên lạc ảnh hưởng đến toàn bộ 22 trung tâm kiểm soát không lưu khu vực, vốn chịu trách nhiệm điều phối các máy bay di chuyển giữa những sân bay trên khắp nước Mỹ.

FAA cho biết lệnh đình chỉ được ban hành do "những tình huống bất thường" và nhằm bảo đảm an toàn hàng không.

Những máy bay đang trên không vẫn được phép hạ cánh, trong khi các chuyến bay chưa khởi hành phải nằm chờ dưới mặt đất. Một số chuyến bay quốc tế sau đó vẫn được phép khởi hành từ các trung tâm hàng không lớn.

Lệnh đình chỉ lập tức gây ra hiệu ứng dây chuyền đối với mạng lưới hàng không Mỹ, vốn thuộc nhóm bận rộn nhất thế giới.

Dữ liệu từ FlightAware cho thấy hơn 1.000 chuyến bay bị hủy và gần 10.000 chuyến khác bị hoãn. Ít nhất 600 chuyến bay phải chuyển hướng, trong đó 496 chuyến quay lại sân bay xuất phát và 104 chuyến hạ cánh tại sân bay khác.

Theo Hãng tin AP, có khoảng 11.000 chuyến bay chở hơn 1,5 triệu hành khách dự kiến khởi hành sau 16h ngày 13-11, đồng nghĩa tình trạng gián đoạn có nguy cơ tiếp tục lan rộng.

Ảnh hưởng cũng nhanh chóng vượt ra ngoài biên giới Mỹ, buộc nhiều chuyến bay khởi hành từ Canada và châu Âu phải hủy bỏ.

Tại hàng loạt sân bay lớn từ New York, Chicago đến Los Angeles và Las Vegas, hành khách chen chúc trong các sảnh chờ, trong khi bảng thông báo liên tục cập nhật tình trạng hoãn và hủy chuyến.

Nhiều người thậm chí đã lên máy bay, chuẩn bị cất cánh nhưng bất ngờ được yêu cầu rời khỏi khoang hành khách.

Hệ thống kiểm soát không lưu cũ kỹ

Dù quy mô ảnh hưởng đặc biệt lớn, nguyên nhân chính xác của sự cố đến nay vẫn chưa được xác định.

Bộ trưởng An ninh nội địa Mỹ Markwayne Mullin khẳng định chưa có dấu hiệu cho thấy đây là một cuộc tấn công mạng hoặc hành động phá hoại có chủ đích.

"Người dân không có lý do gì phải hoảng sợ hay lo lắng. Đây không phải là một vụ 11-9 khác", ông Mullin nhấn mạnh, đồng thời cho biết Tổng thống Donald Trump đã được báo cáo về tình hình.

Giới chức Mỹ đang điều tra mọi khả năng, bao gồm việc sự cố có liên quan đến hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) mới được FAA triển khai để hỗ trợ phát hiện vấn đề và điều chỉnh đường bay hay không.

Tuy nhiên, theo AP, hệ thống AI này chỉ đưa ra khuyến nghị cho các trung tâm kiểm soát không lưu, thay vì trực tiếp điều hành hoạt động bay.

Sự cố tiếp tục làm dấy lên lo ngại về tình trạng xuống cấp của hệ thống kiểm soát không lưu Mỹ, vốn thường xuyên đối mặt với trục trặc thiết bị, thiếu nhân sự và công nghệ lạc hậu.

Năm 2025, Quốc hội Mỹ đã phê duyệt 12,5 tỉ USD để hiện đại hóa hệ thống này. Chỉ một ngày trước sự cố, Bộ trưởng Giao thông vận tải Sean Duffy tiếp tục đề nghị Quốc hội cấp thêm khoảng 30 tỉ USD để hoàn tất quá trình nâng cấp.

Chuyên gia an toàn hàng không Steve Arroyo nhận định sự cố lần này có nhiều điểm tương đồng với vụ gián đoạn liên lạc từng khiến hàng trăm chuyến bay ở vùng Đông Bắc Mỹ bị ảnh hưởng hồi tháng 9, nhưng xảy ra trên quy mô lớn hơn nhiều.

Theo ông, khi không thể bảo đảm liên lạc giữa phi công và kiểm soát viên không lưu, việc giữ máy bay dưới mặt đất là biện pháp cần thiết để tránh nguy cơ mất kiểm soát an toàn bay.

Đây là lần thứ hai FAA đình chỉ cất cánh trên toàn quốc kể từ sau vụ khủng bố 11-9-2001. Lần gần nhất diễn ra vào tháng 1-2023, khi một hệ thống máy tính quan trọng gặp sự cố.

Khác với năm 2001, lệnh đình chỉ lần này không yêu cầu các máy bay đang trên không phải lập tức hạ cánh.

Dù lệnh đình chỉ đã được dỡ bỏ, hoạt động hàng không Mỹ vẫn có thể tiếp tục chịu ảnh hưởng do hàng ngàn chuyến bay đã bị gián đoạn trước đó.

Hơn 5.600 chuyến bay ở Mỹ bị hoãn do thiếu nhân viên kiểm soát không lưu

Khủng hoảng nhân sự tại Cục Hàng không Liên bang (FAA) khiến tình trạng chậm, hoãn chuyến bay lan rộng, trong lúc đợt đóng cửa Chính phủ Mỹ đã bước sang ngày thứ 27.