Con người thường duy trì một nhóm nhỏ bạn bè thân thiết và gia đình, đồng thời giữ liên lạc ở mức độ khác nhau với nhiều người quen. Một nghiên cứu quốc tế mới cho thấy cách tổ chức các mối quan hệ xã hội này không chỉ xuất hiện ở loài người.

Các nhà khoa học từ Đại học Utrecht (Hà Lan) và Đại học Carlos III de Madrid (Tây Ban Nha) phát hiện tinh tinh và vượn bonobo cũng xây dựng mạng lưới xã hội theo mô hình tương tự các "vòng tròn tình bạn" của con người.

Nhóm nghiên cứu đã phân tích hành vi chải chuốt - hoạt động giúp củng cố quan hệ xã hội - tại 24 quần thể tinh tinh và bonobo. Kết quả cho thấy phần lớn cá thể dành nhiều thời gian cho một số ít đối tác ưa thích, trong khi vẫn duy trì các mối liên hệ lỏng lẻo hơn với nhiều thành viên khác trong đàn.

Các nhà nghiên cứu nhận thấy những đàn có quy mô lớn thường khiến các cá thể trở nên chọn lọc hơn trong việc phân bổ thời gian và sự chú ý, tương tự cách con người ưu tiên các mối quan hệ quan trọng khi mạng lưới xã hội mở rộng.

Tuy cùng sở hữu cấu trúc xã hội phân tầng giống con người, hai loài lại có chiến lược duy trì quan hệ khác nhau. Bonobo phân bổ thời gian tương đối đồng đều giữa các thành viên, tạo nên mạng lưới gắn kết rộng hơn. Trong khi đó, tinh tinh tập trung vào một số ít bạn đồng hành thân thiết.

Sự khác biệt này càng rõ khi các cá thể già đi. Tương tự con người, tinh tinh có xu hướng thu hẹp vòng tròn xã hội và đầu tư nhiều hơn cho các mối quan hệ thân thiết. Ngược lại, bonobo vẫn duy trì mạng lưới quan hệ rộng và linh hoạt theo thời gian.

Theo tác giả chính Edwin van Leeuwen, những phát hiện này cho thấy các nguyên tắc cơ bản chi phối cách phân bổ nỗ lực xã hội có thể được chia sẻ giữa nhiều loài. Nghiên cứu đồng thời gợi ý rằng có nhiều chiến lược tiến hóa khác nhau để xây dựng và duy trì các kết nối xã hội, qua đó giúp giới khoa học hiểu rõ hơn về sự hợp tác, học tập xã hội và sức khỏe cảm xúc ở cả con người lẫn động vật.

‘Nội chiến’ hiếm gặp ở tinh tinh: Điều gì đang xảy ra?

Một cộng đồng tinh tinh từng gắn kết ở Vườn quốc gia Kibale bất ngờ chia rẽ, tấn công lẫn nhau, khiến giới khoa học đặt câu hỏi về giới hạn của hợp tác xã hội, không chỉ ở động vật mà cả con người.