Buổi đối thoại diễn ra tại Cung văn hóa Hữu nghị Việt - Xô. Tham gia còn có đại diện lãnh đạo các bộ, ngành, gồm: Bộ trưởng Bộ KH-CN Nguyễn Quân, Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Đinh La Thăng, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Trần Quang Quý, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Trần Nam, Thứ trưởng Bộ Văn hóa - thể thao và du lịch Đặng Thị Bích Liên…

Phóng to

Phó thủ tướng Vũ Đức Đam cởi mở, thân thiện trả lời các câu hỏi của các đại biểu Hội Sinh viên - Ảnh: Nguyễn Khánh

Làm việc gì phải làm cho thật tốt

Mở đầu buổi đối thoại với Phó thủ tướng Vũ Đức Đam, đại biểu Nguyễn Phương Mai (chủ tịch Hội SV tỉnh Bắc Ninh) đặt câu hỏi:

* Phó thủ tướng luôn có quan niệm học ở trường, xung quanh và thực tế rất nhiều. Phó thủ tướng cũng kinh qua rất nhiều vị trí công tác, từ kỹ thuật tới chính sách, đối nội, đối ngoại, từ Đảng, tới chính quyền. Phó thủ tướng có thể chia sẻ quá trình phấn đấu, quyết tâm, hoài bão, quá trình phấn đấu để thực hiện quyết tâm, hoài bão của mình?

- Phó thủ tướng Vũ Đức Đam: Chưa có lúc nào tôi ngồi nghĩ tại sao lại như vậy. Thuở bé tôi đi học khổ lắm, chỉ học ở nhà quê thôi. Sau khi thi đại học xong thì được triệu tập đi học nghiên cứu sinh, hành trang chỉ có hai cái quần, hai cái áo, mà trong đó cũng chỉ có một bộ lành. Tiếp đó được Nhà nước cử sang theo học ở nước phương Tây. Trong vòng ba tháng đầu tăng gần 20kg, nói vậy để biết hồi ở trong nước mình nghèo đói lắm.

Ba tháng đầu thấy hạnh phúc lắm, nhưng từ tháng thứ ba trở đi thấy có một cái gì đấy khát khao lắm, làm sao tới đây cho bố mẹ gia đình mình, đất nước mình đỡ vất vả được như thế này. Khi đi học về tôi mang về rất nhiều sách, trong đó có bản thiết kế về vệ sinh tự hoại - mà thời điểm đó trong nước chưa có.

Về nước tôi làm kỹ thuật, tuy nhiên tôi may mắn biết cả tiếng Anh và Pháp vì thế trước được giao cho quản lý khoa học, sau đó được điều đi làm đối ngoại, rồi tiếp tục được phân công của tổ chức đi các nơi. Với tôi đã làm việc gì thì làm hết sức chứ không có "bí kíp" gì. Tôi và các bạn phải luôn thao thức, trăn trở, không thể nói dân tộc mình giỏi, anh hùng, thông minh mà lại nghèo mãi được.

Phải phấn đấu cho đất nước giàu mạnh hơn, việc đó không ai khác mà chính là tôi và các bạn ngồi đây. Dù làm gì, ở cương vị của mình hãy làm thật tốt, tôi làm tốt công tác của tôi, các bạn làm công việc của các bạn thật tốt.

* Đại biểu Đặng Kim (Đại học Nha Trang): Kính thưa Phó thủ tướng! Là sinh viên Việt Nam, bên cạnh học tập, nghiên cứu khoa học, chúng cháu rất quan tâm đến bảo vệ chủ quyền biển đảo. Vậy thưa Phó thủ tướng, sinh viên có thể và cần phải làm gì để bảo vệ chủ quyền biển đảo của đất nước?

- Phó thủ tướng Vũ Đức Đam: Là con người Việt Nam thì ai cũng phải quan tâm tới vận mệnh chủ quyền dân tộc, chủ quyền là vấn đề thiêng liêng. Đất nước có giàu mạnh lên thì bảo vệ mới tốt được chủ quyền của mình. Các bạn là sinh viên thì trước hết phải học thật giỏi, không chỉ học kiến thức mà còn ngoại ngữ, tin học, kỹ năng sống, kỹ năng làm việc nhóm... Việc bảo vệ chủ quyền cũng được thực hiện bằng nhiều biện pháp như ngoại giao, kinh tế. Chủ quyền là vấn đề thiêng liêng, nhất định phải bảo vệ. Trong thời kỳ văn minh này thì phải dựa vào luật pháp quốc tế với quan điểm hòa bình, không sử dụng vũ lực, không đe dọa sử dụng vũ lực. Sinh viên cũng cần phải tìm hiểu, nắm thật kỹ kiến thức về biển, luật biển quốc tế, khu vực... Có hiểu kỹ thì mới bảo vệ tốt được, ứng xử đúng thì mới bảo vệ tốt chủ quyền. Một người biết thì tuyên truyền ra cho người khác biết nữa.

Phóng to

Sinh viên Huỳnh Văn Đặng Phú Sang đến từ đoàn đại biểu Hội SV TP.HCM đặt câu hỏi cho Phó thủ tướng Vũ Đức Đam về vấn đề liên thông từ cao đẳng lên đại học - Ảnh: Nguyễn Khánh

Phóng to

Phó thủ tướng Vũ Đức Đam thay mặt Thủ tướng Chính phủ trao tặng bằng khen cho các tập thể đã có thành tích xuất sắc trong công tác Hội và phong trào sinh viên - Ảnh: Nguyễn Khánh

* Đặng Văn Trí (chủ tịch Hội SV VN tại Pháp): Tại Pháp có nhiều SV Việt kiều muốn về Việt Nam làm việc nhưng có lý lịch chính trị "nhạy cảm". Các bạn sợ về Việt Nam khó có cơ hội việc làm tốt. Phó thủ tướng có thể giải đáp giúp vấn đề này?

- Phó thủ tướng Vũ Đức Đam: Chiến tranh qua đi, đất nước thống nhất gần 40 năm rồi. Hậu quả của chiến tranh vẫn hiện ra trong từng gia đình. Nhưng dân tộc Việt Nam là một, dù là ai, ở đâu, sự nghiệp xây dựng bảo vệ Tổ quốc là của tất cả người Việt Nam.

Trong chúng ta không ai được quyền chọn bố mẹ, nơi sinh, bất cứ ai, xuất xứ gì, điều đó không ngăn cản được cơ hội cống hiến cho đất nước này. Cơ hội của các bạn là phụ thuộc vào khả năng, tinh thần, tâm huyết của chính các bạn. Bạn hãy nhắn cho các bạn SV tại Pháp ở trong nước không có sự phân biệt đó đâu. Hiện nay rất nhiều con em bà con Việt kiều học tập, sinh sống, làm việc và thăng tiến trong cuộc sống.

Nóng chuyện học, chuyện ở

Cùng với Phó thủ tướng Vũ Đức Đam, lần lượt Bộ trưởng Bộ Khoa học - công nghệ Nguyễn Quân, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Trần Nam và Thứ trưởng Bộ Giáo dục - đào tạo Trần Quang Quý cũng đã đối thoại rất cởi mở, thẳng thắn trước các câu hỏi của các đại biểu dự đại hội.

* Đại biểu Phạm Thị Thùy My (ĐH Duy Tân, Đà Nẵng) đặt câu hỏi cho Bộ trưởng Nguyễn Quân: "Trong những năm vừa qua Bộ Khoa học - công nghệ đã có những thành tựu to lớn nào trong lĩnh vực của mình, bộ trưởng có thể cho biết định hướng phát triển KHCN nước nhà, chúng ta đã có những chiến lược riêng gì cho thanh niên sinh viên trong lĩnh vực này?

- Bộ trưởng Nguyễn Quân: KHCN luôn được Đảng, Nhà nước xem là quốc sách hàng đầu, được quan tâm đầu tư phát triển. Trung ương đã ban hành nghị quyết 20 về phát triển KHCN với nhiều nội dung đổi mới, tạo điều kiện cho nước ta phát triển nhanh và bền vững. Quốc hội cũng đã ban hành Luật KHCN với các đổi mới về nguồn lực đầu tư, cơ chế tài chính, chính sách trọng dụng và đãi ngộ với cán bộ KHCN… Trong đó những nhà khoa học đầu ngành, nhà khoa học trẻ tài năng được trọng dụng và đãi ngộ.

Phóng to

Đại diện lãnh đạo của Bộ Khoa học - công nghê, Bộ Giáo dục - đào tạo và Bộ Xây dựng giao lưu với các đại biểu Hội Sinh viên. Trong ảnh: Bộ trưởng Bộ KH-CN Nguyễn Quân trả lời câu hỏi - Ảnh: Nguyễn Khánh

Trước đây chưa có tên trên bản đồ thế giới, tuy nhiên tới năm vừa rồi chúng ta xếp hạng 76/142 quốc gia, trong khi kinh tế đang phải xếp thứ 132. Như vậy thứ hạng rất đáng được ghi nhận. Ở ASEAN chúng ta đứng thứ 4 (sau Singapore, Malaysia, Thái Lan), thậm chí một số chỉ tiêu đứng thứ ba. Bắt đầu xuất hiện niềm hi vọng tới năm 2020 có thể xếp hạng cao trong khu vực. Ngoài ra một số lĩnh vực nhất định chúng ta dẫn đầu ASEAN, thậm chí mang tầm vóc thế giới (giàn khoan dầu khí, lúa gạo…). Trong y tế có ghép tim thận, chống dịch SARS, rồi trong CNTT, điện tử… cũng đạt những thành tựu đáng kể.

* Đại biểu Ngô Văn Tuân (Hưng Yên): Có thực trạng hiện nay là sinh viên ra trường rất đông nhưng việc làm không có, nở rộ xu hướng chạy theo đào tạo, còn trong thực tế việc sử dụng thì kém. Xin Thứ trưởng Bộ Giáo dục - đào tạo Ngô Quang Quý cho ý kiến về vấn đề này?

- Thứ trưởng Ngô Quang Quý: Câu hỏi này bộ đang rất trăn trở, đó là việc giải quyết việc làm cho SV sau khi tốt nghiệp, đặc biệt phải đúng với ngành nghề đào tạo. Trong đề án đổi mới toàn diện công tác giáo dục đào tạo mà Ban chấp hành trung ương giao cho bộ nghiên cứu và có giải pháp về vấn đề này.

Để giải quyết trước hết liên quan tới ngành nghề đào tạo, bắt nguồn từ chất lượng giáo dục (nhà trường, thầy cô và cả sinh viên), cái này là trách nhiệm của bộ. Thứ hai là cơ quan tiếp nhận lao động, điều này đặt ra việc các cơ quan này phải phối hợp với bộ, với các trrường để tạo việc làm cho sinh viên. Thêm nữa, các địa phương, bộ ngành phải thực hiện quy hoạch nhân lực của địa phương để đặt hàng cho bộ.

Để thực hiện việc này, trong thời gian vừa qua bộ đẩy mạnh nâng cao từ truyền thụ kiến thức, đạo đức, nhân cách và dạy nghề kiến thức, kỹ năng…Chúng tôi đã phối hợp với các doanh nghiệp, hiệp hội (Đức, Nhật, Hàn Quốc…) trong đó chủ trương các doanh nghiệp tham gia vào trong quá trình với nhà trường để đào tạo cho các em nâng cao kỹ năng.

Ngoài ra tạo điều kiện chỗ thực tập, thực hành, phối hợp truyền thụ kiến thức về đạo đức nghề nghiệp, lao động nhóm, trình độ ngoại ngữ… cho sinh viên. Cuối cùng là tham gia trong quá trình đánh giá sinh viên ra trường để tiếp nhận sinh viên vào làm việc. Trong chỉ đạo của bộ hiện nay, các trường phải thành lập các bộ phận quan hệ với doanh nghiệp và giới thiệu việc làm cho các em sau khi ra trường.

* Đỗ Huy Hoàng (ĐH Kiến trúc Hà Nội): Hiện nay Chính phủ rất quan tâm xây dựng KTX cho SV. Xin Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Trần Nam giải đáp?

- Thứ trưởng Nguyễn Trần Nam: Chiến lược phát triển nhà ở quốc gia đến năm 2020, tầm nhìn 2030 xác định nhiệm vụ quan trọng giải quyết nhà ở cho nhân dân là của Nhà nước, xã hội và mỗi gia đình. Có tám nhóm được Nhà nước hỗ trợ về nhà ở, trong đó có nhóm SV các trường ĐH, CĐ, dạy nghề…

Đây là nhóm không hề có thu nhập. Trong đó Chính phủ đã đưa ra nghị quyết hỗ trợ nhà ở cho nhóm đối tượng này, trong đó cơ chế nhà ở cho SV. Chính phủ quyết định chi 100% ngân sách nhà nước tới 13.000 tỉ đồng cộng với chuẩn bị quỹ đất tại các đô thị (trị giá 10.000 tỉ đồng). Sau đó chọn 28 tỉnh thành và hai bộ (Công an và Quốc phòng) để đầu tư xây dựng. Trong đó TP.HCM và Hà Nội mỗi địa phương được dành khoảng 2.000 tỉ, Bộ Quốc phòng, Thái Nguyên là 600 tỉ đồng mỗi đơn vị, Bộ Công an là 400 tỉ đồng.

Tổng số có 95 dự án với 260 khối nhà cao tầng được xây dựng. Trong vòng bốn năm từ 2011-2013 đã cơ bản hoàn thiện. Đoàn giám sát của Quốc hội đánh giá cao, hoàn thành nhanh, không có thất thoát, chất lượng đảm bảo. Số lượng này sẽ đáp ứng chỗ ở cho khoảng 330.000 SV.

Tuy nhiên, hiện nay tổng số HSSV là 3 triệu, thậm chí còn tăng nữa, trong số này 20% ở trong KTX, 20% ở tại chỗ, còn 60% đang phải ở khu nhà ở trọ - con số rất lớn. Ngoài chương trình này, hiện nay Chính phủ cũng có chương trình khuyến khích các doanh nghiệp xây nhà ở cho thuê.