Bầu cử thượng viện Nhật Bản: thách thức lớn cho đảng cầm quyền

Phóng to

Thủ tướng Abe (thứ hai từ trái sang) và lãnh đạo LDP tự tin trước thách thức mới - Ảnh: Reuters

Dù chưa có con số thống kê chính thức nhưng kết quả thăm dò do Đài truyền hình NHK công bố cho thấy phe ông Abe giành từ 71-80 trong số 121 ghế được đưa ra bầu cử lần này. Thượng viện Nhật có tổng cộng 242 ghế dành cho mỗi nhiệm kỳ sáu năm và cứ ba năm một lần, phân nửa số ghế sẽ được bầu cử lại.

Chiến thắng của ông Abe chính thức trao quyền nắm lưỡng viện quốc hội cho LDP lần đầu tiên kể từ năm 1989, chấm dứt tình trạng phân liệt ở chính trường cũng như vòng xoáy bất ổn khiến Nhật có tới bảy thủ tướng trong bảy năm qua. Chiến thắng được dự đoán sẽ giúp ông Abe dễ dàng đưa ra các chính sách cải cách mới của mình hơn.

Chiến thắng cũng là sự trở lại ngoạn mục của LDP sau thất bại thảm hại cách đây bốn năm của Đảng Dân chủ (DPJ) đối lập. Chính sách kinh tế Abenomics của ông Abe, dù còn nhiều tranh cãi, đã mang lại những hiệu quả nhất định. Chỉ số chứng khoán Nhật liên tục tăng, chỉ số Nikkei 225 đã tăng khoảng 60% kể từ khi ông Abe nhậm chức tháng 12 năm ngoái. Đồng yen thì đang giảm giá theo hướng có lợi cho xuất khẩu, trong khi chỉ số ủng hộ ông Abe luôn ở mức trên 60% và có thời điểm ở xấp xỉ mức 70%.

So với năm 2006, ông Abe có sự trở lại đáng ngạc nhiên. Trong nhiệm kỳ ngắn ngủi chưa đầy một năm đó, Đảng LDP của ông thất bại thảm hại trong cuộc bầu cử thượng viện năm 2007 khiến ông phải rút lui với lý do sức khỏe!

Ngoài thành công trong điều hành của ông Abe, sự sụp đổ của phe đối lập cũng góp phần quan trọng vào chiến thắng của LDP. Đảng DPJ vẫn còn bị cử tri chỉ trích nặng nề về cách điều hành cuộc khủng hoảng sau sóng thần năm 2011. DPJ cũng chưa kịp thống nhất lại sau thất bại ở cuộc bầu cử hạ viện cuối năm ngoái.

Sau hơn hai thập niên kinh tế trì trệ, cử tri Nhật đã chán tình trạng đấu đá chính trị liên miên và những nhà lãnh đạo thiếu hiệu quả. Dường như cử tri Nhật không còn lựa chọn nào khác ngoài giải pháp LDP - lực lượng chi phối chính trường Nhật trong suốt bảy thập kỷ qua. “Tôi muốn một chính phủ ổn định. Đó là Đảng LDP” - ông Hiroshi Miyamoto, 76 tuổi, nói với Reuters sau khi bỏ phiếu tại khu Hachioji ở ngoại ô Tokyo.

Giới phân tích cho rằng các thách thức chờ đón ông Abe cũng rất lớn. Nhật đang đối đầu rất nóng trên biển với Trung Quốc quanh quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Ngoài ra, việc xử lý khoản nợ khổng lồ của chính phủ và quyết sách về vấn đề năng lượng hạt nhân đều là những bài toán khó. Câu chuyện giữ đoàn kết trong liên minh chính trị của LDP cũng là một ẩn số. “LDP luôn gặp thách thức sau mỗi chiến thắng lớn” - Tomoaki Iwai, giáo sư chính trị Đại học Nihon ở Tokyo, nói với báo New York Times.

Nhật sẽ không có bầu cử quốc hội cho đến tận năm 2016 nên ông Abe sẽ có ít nhất ba năm theo đuổi các cải cách của mình. Theo báo Washington Post, việc ông Abe củng cố được quyền lực và dành sức tập trung vào việc hồi phục kinh tế sẽ là điều tốt cho Mỹ và các nước láng giềng châu Á. Các nhà kinh tế và quan chức chính phủ ở Tokyo đều nói việc hồi phục kinh tế chỉ lâu dài nếu ông Abe tiếp tục các cải cách kinh tế sâu rộng khác - như cải cách nông nghiệp, hệ thống an sinh và y tế của nước Nhật.

Một trong những mục tiêu ông Abe đề ra là chuyển nước Nhật trở thành một “nước bình thường”, có quân đội không chỉ giới hạn trong mục đích tự vệ. Điều này đòi hỏi ông Abe phải thay đổi hiến pháp hòa bình có từ sau Thế chiến 2, điều có thể gây chia rẽ ngay trong nước Nhật cũng như chịu sức ép từ quốc tế. Cho tới nay, các cuộc thăm dò cho thấy 56% cử tri vẫn chống việc thay đổi này.