"Chúng tôi dự báo tỉ lệ ra hoa niên vụ 2026 đối với vải sớm chỉ đạt khoảng 60%, còn vải chính vụ đạt từ 40 - 50%. 

Dự kiến sản lượng vải thiều toàn tỉnh Bắc Ninh giảm khoảng 50% so với cùng kỳ năm 2025. Sản lượng ước đạt khoảng 100.000 tấn", ông Đặng Văn Tặng - Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Bắc Ninh (Sở Nông nghiệp và Môi trường Bắc Ninh) - nói với Tuổi Trẻ Online.

* Thưa ông, nguyên nhân gì khiến sản lượng vụ vải năm 2026 giảm tới 50%?

- Niên vụ vải năm 2026 tại tỉnh Bắc Ninh diễn ra trong thời tiết không thuận lợi. Giai đoạn tháng 11 và 12-2025 là thời điểm cây vải phân hóa mầm hoa thì nhiệt cao hơn trung bình nhiều năm kèm theo mưa ẩm kéo dài, tạo điều kiện cho cây nảy lộc đông không đúng thời điểm. Khi xuất hiện lộc đông, quá trình phân hóa mầm hoa bị ảnh hưởng, dẫn đến tỉ lệ ra hoa giảm so với các năm trước.

Tuy nhiên vẫn có một số vườn đạt tỉ lệ ra hoa 70-80% nhờ tuân thủ tốt quy trình kỹ thuật, chủ động chăm sóc từ sớm. Đây là cơ sở quan trọng để chúng tôi nhân rộng các mô hình sản xuất hiệu quả.

Để vụ vải đạt kết quả cao, Sở Nông nghiệp và Môi trường Bắc Ninh đã sớm ban hành kế hoạch sản xuất vải thiều năm 2026. 

Trong đó có thành lập tổ chỉ đạo vải xuất khẩu phụ trách các vùng trọng điểm, trực tiếp hướng dẫn nông dân và phối hợp với chính quyền cơ sở để sản xuất đáp ứng các tiêu chuẩn.

Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Bắc Ninh cũng tham mưu UBND tỉnh Bắc Ninh và các địa phương tổ chức bình tuyển vườn vải đẹp, lấy đó làm hạt nhân để tuyên truyền, nhân rộng trong các niên vụ tiếp theo.

* Thời gian đến cao điểm vụ vải thiều không còn nhiều, người nông dân đã và đang được hỗ trợ cụ thể ra sao, thưa ông?

- Rút kinh nghiệm từ niên vụ 2025, dù được mùa nhưng thời điểm thu hoạch gặp mưa nhiều, độ ẩm cao khiến sâu bệnh phát sinh, ảnh hưởng đến chất lượng quả. Ngành nông nghiệp xác định kiểm soát chặt sâu bệnh hại, nhất là sâu đục cuống quả, từ đầu vụ.

Cán bộ chuyên môn được giao nhiệm vụ đã bám sát địa bàn, phối hợp với các địa phương tập huấn, hướng dẫn nông dân cách phòng trừ, ví dụ bệnh sương mai, thán thư - các bệnh nấm hại, đặc biệt nếu có mưa ẩm trong giai đoạn thu hoạch sẽ gây thối quả. Bà con cũng được hướng dẫn thu hoạch đúng độ chín, tránh thu hái trong điều kiện mưa ẩm để bảo đảm chất lượng.

Ngành nông nghiệp thì tăng cường nghiên cứu, áp dụng kỹ thuật, ưu tiên sử dụng thuốc sinh học, thảo mộc nhằm hạn chế dư lượng. Công tác dự tính, dự báo sâu bệnh cũng được chú trọng nhằm phát hiện sớm, xử lý kịp thời. Việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong danh mục cho phép áp dụng cho cây vải thiều phải tuân thủ nguyên tắc "4 đúng". Thời gian cách ly tối thiểu 15 ngày trước thu hoạch.

* Với các thị trường yêu cầu tiêu chuẩn cao như Mỹ, EU, Nhật Bản, tỉnh có các giải pháp cụ thể gì?

- Hiện toàn tỉnh Bắc Ninh có 241 mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu sang các thị trường như Trung Quốc, Mỹ, EU, Nhật Bản, Úc và 42 mã số cơ sở đóng gói đủ điều kiện. 

Để bảo đảm điều kiện xuất khẩu, chúng tôi siết chặt kiểm soát an toàn thực phẩm, đặc biệt là dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Tất cả các lô hàng trước khi xuất khẩu đều được lấy mẫu kiểm tra, chỉ khi đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn mới được đưa ra thị trường.

Riêng với thị trường Trung Quốc, Bắc Ninh có 127 mã số vùng trồng và 42 mã cơ sở đóng gói được chấp thuận. Chúng tôi đã rà soát toàn bộ các mã số vùng trồng, những trường hợp chưa đáp ứng yêu cầu phải khắc phục, nếu không đạt sẽ bị thu hồi.

Các chủ mã số được quán triệt không cho mượn mã, phải quản lý chặt chẽ và tuân thủ nghiêm quy định, đặc biệt là về an toàn thực phẩm. Đối với cơ sở đóng gói, việc ủy quyền cũng được kiểm soát chặt, nếu vi phạm sẽ bị xử lý theo quy định.

Tỉnh cũng đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc, minh bạch hóa sản phẩm. Các vùng sản xuất từ 10ha trở lên đã được số hóa, công khai quy trình kỹ thuật, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, truy xuất nguồn gốc thông qua sổ nhật ký điện tử.

* Vậy còn về tiêu thụ, người dân sẽ được hỗ trợ ra sao?

- Hằng năm sản lượng vải xuất khẩu chiếm khoảng 40%, còn lại 60% tiêu thụ trong nước. Vì vậy, sản xuất theo tiêu chuẩn xuất khẩu cũng đồng thời nâng cao chất lượng cho thị trường nội địa.

Hiện diện tích vải đạt các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ chiếm trên 70%, cơ bản đáp ứng nhu cầu trong nước với chất lượng tương đương hàng xuất khẩu. Để mở rộng thị trường nội địa, tỉnh sẽ đẩy mạnh xúc tiến thương mại, đưa sản phẩm vào hệ thống siêu thị, các thị trường lớn phía Nam như TP.HCM, Đồng Nai, Cần Thơ hay các khu công nghiệp.

Mục tiêu là các vùng sản xuất tập trung phải đạt tiêu chuẩn an toàn như VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ. Hiện Bắc Ninh có trên 100ha vải được cấp chứng nhận VietGAP, GlobalGAP đủ điều kiện xuất khẩu vào EU và khoảng 10ha đạt chứng nhận hữu cơ. Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng diện tích được cấp chứng nhận còn khiêm tốn.

Để hỗ trợ người dân, HĐND tỉnh Bắc Ninh đã có nghị quyết số 127/2025/NQ-HĐND ngày 26-12-2025 của HĐND tỉnh về hỗ trợ phát triển nông nghiệp, ngành nghề nông thôn trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2026-2030.

Trong đó có việc hỗ trợ kinh phí chứng nhận tiêu chuẩn chất lượng (VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ), với mức 5 triệu đồng/ha đối với VietGAP và 10 triệu đồng/ha đối với GlobalGAP. Đây là động lực để các hộ nông dân mở rộng diện tích sản xuất đạt chuẩn trong thời gian tới.

Bắc Ninh xúc tiến xuất khẩu vải thiều sang Nhật Bản

Phó chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Văn Thịnh nêu rõ Nhật Bản là đối tác quan trọng, ưu tiên trong hợp tác thương mại quốc tế và phát triển kinh tế - xã hội, nên tỉnh sẽ tạo điều kiện tối đa cho vải thiều xuất khẩu.