Vì sao Võ Đang khác Thiếu Lâm?

"Thái Sơn - Bắc Đẩu của võ lâm", là cách mà tiểu thuyết võ hiệp Trung Hoa (đặc biệt là Kim Dung) thường mô tả về hai võ phái Thiếu Lâm - Võ Đang, để nói lên vị thế ngang hàng, cũng là đứng đầu làng võ thuật đại lục.

Không chỉ vậy, Thiếu Lâm - Võ Đang còn đại biểu cho 2 hệ tư tưởng bao trùm lấy văn hóa, tôn giáo ở Trung Quốc, đứng đầu trong "tam giáo cửu lưu" được xưng tụng ngàn năm qua. 

Và giữa những bê bối kéo dài nửa năm qua ở chùa Thiếu Lâm, người hâm mộ võ thuật truyền thống Trung Quốc không khỏi nhớ đến Võ Đang.

Và khá may mắn cho những ai hâm mộ võ phái gắn liền với Đạo giáo này, Võ Đang cho đến nay hầu như chưa vướng vào những bê bối, lùm xùm ảnh hưởng uy tín nghìn năm qua. 

Võ Đang là tên gọi chung của hệ võ thuật và triết lý được khai tông lập phái ở núi Võ Đang, tỉnh Hồ Bắc, nơi được xem như một trong những trung tâm quan trọng nhất của Đạo giáo (Taoism), cũng như kung fu nội gia.

Không giống Thiếu Lâm, vốn là một ngôi chùa Phật giáo với trụ trì quyền lực và nhiều hoạt động kinh doanh - từ học viện võ thuật, thương hiệu sản phẩm đến du lịch biểu diễn - Võ Đang là một hệ thống võ thuật và đạo học được truyền dạy qua nhiều thế hệ sư phụ, mang tính chất phân tán hơn là tập quyền vào một nhân vật.

Cơ cấu hoạt động của Võ Đang phản ánh tính truyền thống và học thuật hơn là tổ chức tôn giáo thương mại. 

Theo các tài liệu nghiên cứu võ thuật và các tổ chức như Wudang Research Association, Võ Đang phát triển dựa trên việc giảng dạy võ thuật nội gia truyền thống, nghiên cứu triết lý Đạo giáo và mở rộng hoạt động quốc tế thông qua sách, video, bài giảng và các chương trình trao đổi văn hóa. 

Nhiều tổ chức và võ đường vẫn giữ nguyên mục tiêu “giáo dục, luyện tập và truyền dạy kinh điển nội gia” cho học viên chứ không đặt nặng thu phí thương mại hay “biểu diễn doanh thu cao” - một trong những điểm khiến Thiếu Lâm nhận về nhiều chỉ trích thời gian qua.

Võ Đang được xem là đại diện hàng đầu cho võ thuật nội gia với triết lý “nhu khắc cương, tĩnh chế động”, phản ánh quan niệm sâu sắc về khí công, thiền học, và những học thuật về nội tại của con người.

Con đường khác biệt

Một trong những nét đặc sắc của Võ Đang là sự đa dạng trong hệ thống chi phái và sư phụ truyền thụ võ thuật, triết lý.

Ở Võ Đang, không tồn tại một chức danh “chưởng môn” toàn diện với quyền lực tập trung như trụ trì Thiếu Lâm, mà thay vào đó là các chi phái khác nhau.

Các hoạt động của Võ Đang, bao gồm nhiều chi phái khác nhau đều chịu sự quản lý bởi Hiệp hội Đạo giáo Trung Quốc. Để so sánh, những người đứng đầu, chưởng môn các chi phái Võ Đang không có quyền lực quyết định như trụ trì của Thiếu Lâm Tự.

Võ Đang đa dạng đến mức tồn tại những võ sư người nước ngoài từng giữ chức chưởng môn chi phái của mình. 

Tiêu biểu là Alex Mieza (Zi Xiao) - một võ sư Tây Ban Nha được truyền thừa trong dòng Sanfeng Pai (chi lưu của Trương Tam Phong, người được xem là tổ sư của Võ Đang theo nhiều giả thuyết), trở thành "người đại diện truyền thụ võ thuật Võ Đang ra quốc tế" đời thứ 16. 

Một số danh nhân khác như Cheng Tin Hung, được xem là người sáng lập một chi phái Võ Đang Thái Cực quyền tại Hong Kong, đã giúp võ phái Đạo gia này "phát dương quang đại" ở hải ngoại.

Nhìn chung, việc phân tán ra nhiều chi lưu khác nhau khiến Võ Đang không tạo được thành một khối thương hiệu thống nhất như Thiếu Lâm. Từ đó họ không có, hoặc không thể xây dựng các hoạt động nặng tính thương mại như ngôi cổ tự lừng danh của làng võ Trung Hoa. 

Võ thuật của Võ Đang cũng không thực sự rõ ràng như Thiếu Lâm Tự - võ phái đã thực sự đào tạo nên hàng chục vạn môn đồ rải khắp làng võ thuật Trung Hoa. Trong khi đó, võ thuật Võ Đang hầu như chỉ gắn liền với việc tập luyện dưỡng sinh.

Và cũng có thể nhìn nhận từ một hướng tích cực hơn, đó là ngay từ thuở ban đầu, Võ Đang đã đề cao xu hướng phát triển này - hướng đến việc phổ cập các bài quyền dưỡng sinh cho mọi đối tượng, và đi sâu vào phát triển triết lý, lan tỏa văn hóa Đạo giáo thay vì tập trung võ thuật.

Nghịch lý Thiếu Lâm Tự: 'Phản đồ' vượt trội sư môn

"Khi Thích Vĩnh Tín - cựu trụ trì Thiếu Lâm Tự trục xuất Thích Diên Lỗ khỏi nhà chùa, ông có lẽ không ngờ rằng rồi một ngày đệ tử của mình sẽ lập nên một cơ ngơi võ thuật vượt trội về trình độ chuyên môn", báo 163 của Trung Quốc bình luận.