Ngày 9-8, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã bổ nhiệm ông Mohsen Rezaei, cựu Tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), làm người đứng đầu Hội đồng An ninh quốc gia tối cao - cơ quan an ninh hàng đầu của nước này, thay ông Mohammad Bagher Zolghadr, người đảm nhận chức vụ này từ tháng 3.

Hơn 40 năm trong bộ máy quyền lực

Theo học giả người Mỹ gốc Iran Vali Nasr, ông Rezaei có ảnh hưởng lớn đối với IRGC hơn nhiều lần so với người tiền nhiệm Zolghadr.

Trước khi được bổ nhiệm, ông Rezaei đã nằm trong nhóm cố vấn thân cận của Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei với vai trò cố vấn quân sự. Vị trí mới đưa ông vào một trong những cơ quan có ảnh hưởng nhất đối với chính sách an ninh Iran.

Ông Rezaei từng tham gia các nhóm du kích Hồi giáo trong Cách mạng Hồi giáo năm 1979 và góp phần soạn thảo điều lệ thành lập IRGC.

Trong chiến tranh Iran - Iraq giai đoạn 1980, ông được bổ nhiệm làm Tổng tư lệnh IRGC và trở thành người giữ chức vụ này lâu nhất, góp phần đưa IRGC trở thành một trong những thiết chế quyền lực nhất Iran.

Sau khi rời quân đội, ông Rezaei tham gia Hội đồng Phân định lợi ích chế độ Iran, cơ quan cố vấn cho Lãnh tụ tối cao. Ngoài ra, ông từng giữ vị trí Phó tổng thống dưới thời cố Tổng thống Ebrahim Raisi.

Về quan điểm, ông Rezaei nhiều lần thể hiện lập trường cứng rắn với Washington. Trong một cuộc phỏng vấn với Đài IRIB, ông cho rằng "các đợt phản công của Iran trong vòng giao tranh gần nhất đã buộc Mỹ phải di chuyển lực lượng trong khu vực".

Động thái nhiều ẩn ý

Học giả Vali Nasr chia sẻ với Đài CNN rằng việc bổ nhiệm lãnh đạo an ninh mới có mục đích gia tăng quyền lực của Lãnh tụ Khamenei đối với quá trình ra quyết định, trước khả năng đạt thỏa thuận với Mỹ trong tiến trình hòa bình.

Báo New York Times dẫn lời chuyên gia Hamidreza Azizi ở Berlin (Đức) lập luận việc bổ nhiệm ông Rezaei cho thấy các quan chức an ninh kỳ cựu tiếp tục củng cố quyền lực, thay vì nhường chỗ cho một thế hệ chính trị gia trẻ hơn.

Theo ông Azizi, động thái này cũng có thể nhằm mục đích tạo thế đối trọng với Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, đồng thời là trưởng nhóm đàm phán Iran.

Vào tháng 6, ông Ghalibaf từng bảo vệ thỏa thuận ngừng bắn với Washington, trong khi các nhân vật cứng rắn lại chỉ trích thỏa thuận. Theo ông Azizi, việc ông Rezaei được bổ nhiệm có thể đồng nghĩa rằng "phe cứng rắn hơn trong hệ thống đang chiếm ưu thế".

Trong khi đó chuyên gia Saeid Golkar từ Đại học Tennessee (Chattanooga, Mỹ) cho rằng việc thay đổi nhân sự là dấu hiệu cho thấy IRGC đang đóng vai trò trung tâm trong các quyết định quan trọng của chính quyền Tehran. 

Tuy nhiên điều này không đồng nghĩa rằng chính sách của Tehran sẽ trở nên cứng rắn hay thực dụng hơn.

Theo Đài Al Jazeera, việc bổ nhiệm ông Rezaei có thể là dấu hiệu cho thấy bộ máy an ninh quan trọng của Iran đang trở nên quân sự hóa hơn.

Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei gặp Tổng thống Iran giữa đồn đoán sức khỏe

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết gần đây đã có cuộc gặp với lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei, giữa lúc dấy lên đồn đoán về tình trạng sức khỏe của ông Khamenei.