Trong hệ thống các quân cờ di chuyển theo đường thẳng hay đường chéo, quân Mã luôn là biểu tượng của sự biến hóa khó lường nhất với quỹ đạo hình chữ L độc duy nhất.

Sự khác biệt này không phải ngẫu nhiên, mà là kết quả của sự tính toán tinh xảo giữa yếu tố lịch sử quân sự và hình học bàn cờ.

Khởi nguồn từ trò chơi Chaturanga của Ấn Độ cổ đại cách đây hơn 1.500 năm, quân Mã vốn được thiết kế để đại diện cho lực lượng kỵ binh chiến trường.

Khả năng nhảy qua đầu các quân cờ khác chính là sự mô phỏng trực quan hành động của một chiến mã đang phi nước đại, vượt qua chướng ngại vật hoặc hàng ngũ quân lính để thực hiện các cuộc đột kích từ hai bên sườn, thay vì đâm trực diện như bộ binh.

Bên cạnh yếu tố thực chiến, cách đi hình chữ L còn là một giải pháp toán học hoàn hảo giúp quân Mã trở thành mảnh ghép lấp đầy những "điểm mù" mà quân Xe hay quân Tượng không thể chạm tới trong cùng một vị trí.

Một đặc tính thú vị khác là mỗi khi di chuyển, quân Mã luôn chuyển sang một ô có màu khác với ô xuất phát, giúp nó trở nên đa năng hơn hẳn quân Tượng vốn bị giới hạn ở một màu ô duy nhất suốt cả ván đấu.

Chính nhờ đặc quyền nhảy qua đầu đối thủ, quân Mã trở thành vũ khí tối thượng trong những thế trận kín, nơi các quân tốt đan cài tạo thành bức tường kiên cố. Trong khi các quân cờ tầm xa bị bất lực trước những rào cản này, quân Mã vẫn có thể tự do băng qua để tấn công trực diện vào cứ điểm của đối phương.

Trải qua hàng thế kỷ, cách đi của quân Mã đã vượt xa ý nghĩa của một quy tắc trò chơi để trở thành kết tinh của tư duy chiến thuật và vẻ đẹp của logic, tạo nên những đòn chiến thuật đầy ám ảnh đối với bất kỳ đối thủ nào trên bàn cờ.

Vì sao quân Trắng được ưu tiên đi trước trong cờ vua?

Quy tắc "quân Trắng đi trước" là luật bất di bất dịch trong cờ vua hiện tại. Nhưng ít ai biết quy tắc này được hình thành như thế nào.