Tôi từng mặc định rằng sạc đầy 100% pin trước mỗi hành trình dài là nguyên tắc cơ bản để tránh rơi vào tình huống hết điện giữa đường. Với xe điện, điều đó dường như càng hợp lý hơn bởi phạm vi hoạt động luôn là yếu tố được người dùng quan tâm hàng đầu.

Tuy nhiên một trải nghiệm trên hành trình từ Đà Lạt về TP.HCM đã khiến tôi phải thay đổi hoàn toàn suy nghĩ này.

Những km đầu tiên trên đèo Prenn diễn ra hoàn toàn bình thường. Hệ thống phanh tái sinh vẫn hoạt động, tạo lực ghì quen thuộc mỗi khi nhả chân ga. 

Đây cũng là cảm giác mà nhiều người sử dụng xe điện đã quen thuộc. Phanh tái sinh không chỉ giúp giảm tốc mà còn góp phần thu hồi năng lượng về pin.

Tuy nhiên sau khoảng vài khúc cua, tôi bắt đầu nhận thấy điều bất thường.

Chiếc xe bất ngờ mất đi lực hãm quen thuộc từ động cơ điện và lao xuống dốc nhanh hơn đáng kể. Cảm giác trôi theo quán tính xuất hiện rất rõ. 

Công suất thu hồi năng lượng của hệ thống phanh tái sinh khi này hiển thị ở mức 0kW.

Nói cách khác, hệ thống tái sinh năng lượng đã ngừng hoạt động hoàn toàn.

Sau khi tìm hiểu kỹ hơn, tôi nhận ra nguyên nhân nằm ở chính quyết định sạc đầy pin của mình.

Về bản chất, phanh tái sinh hoạt động bằng cách biến động năng của xe thành điện năng rồi nạp ngược trở lại bộ pin. 

Khi dung lượng pin đã đạt 100%, hệ thống quản lý pin (BMS) sẽ hạn chế hoặc ngắt hoàn toàn khả năng tiếp nhận thêm năng lượng để tránh nguy cơ quá tải và bảo vệ tuổi thọ cell pin. 

Khi đó, phanh tái sinh cũng bị vô hiệu hóa hoặc giảm hiệu quả đáng kể.

Nếu chưa từng trải qua tình huống này, có thể hình dung cảm giác lái xe điện không còn phanh tái sinh khi đổ đèo giống như việc điều khiển xe số hoặc xe côn tay nhưng cắt hoàn toàn lực hãm từ động cơ. Chiếc xe gần như chỉ còn phụ thuộc vào hệ thống phanh cơ khí để kiểm soát tốc độ.

May mắn là thời điểm tôi gặp tình huống này, lưu lượng xe trên đèo Prenn không quá đông. Điều đó tạo ra khoảng không gian đủ an toàn để xử lý tình huống. Tôi chủ động giữ khoảng cách, để xe giảm tốc tự nhiên kết hợp sử dụng phanh cơ khí khi cần thiết.

Sau sự việc này, tôi rút ra một số kinh nghiệm cá nhân mà những người sử dụng xe điện có thể tham khảo.

Đầu tiên, không phải lúc nào pin đầy 100% cũng là lựa chọn tối ưu. Với những hành trình bắt đầu bằng đoạn đèo xuống dốc dài, việc duy trì dung lượng pin ở khoảng 80 - 85% có thể hợp lý hơn. Khoảng dung lượng còn trống sẽ cho phép hệ thống phanh tái sinh tiếp tục hoạt động, vừa hỗ trợ giảm tốc vừa thu hồi năng lượng.

Thứ hai, nếu buộc phải xuất phát với mức pin đầy, người lái nên chủ động kiểm soát tốc độ ngay từ đầu dốc và sử dụng phanh cơ khí một cách hợp lý. Kỹ thuật phanh ngắt quãng thường được khuyến nghị để hạn chế hiện tượng quá nhiệt, thay vì rà phanh liên tục trong thời gian dài.

Cuối cùng, người dùng xe điện cần hiểu rằng khả năng thu hồi năng lượng khi xuống dốc không chỉ là lợi thế về hiệu suất mà còn đóng vai trò quan trọng đối với cảm giác lái và an toàn vận hành. 

Vì vậy việc tính toán lượng pin phù hợp cho từng cung đường đôi khi quan trọng không kém việc cố gắng sạc đầy bộ pin trước mỗi chuyến đi.

Kinh nghiệm đổ đèo cho các phượt thủ chơi lễ từ chuyên gia: Lên số nào xuống số đó, nhớ ta luy dương

Nếu không được trang bị kỹ năng lái xe tốt, việc lái xe trên đường đèo dốc, đặc biệt lúc đổ đèo, có thể dẫn tới những tai nạn đáng tiếc.