Mới đây khoa nhi tại một bệnh viện ở TP.HCM đã cấp cứu thành công trường hợp em P.V.P. (15 tuổi, ngụ tại Long An) bị sốc nhiễm trùng do tụ cầu.

Suýt chết vì chủ quan với sốt

Người nhà cho biết em P. có biểu hiện sốt hơn một tuần, gia đình đã tới hiệu thuốc gần nhà mua thuốc cho em uống nhưng cơn sốt không thuyên giảm.

Vài ngày sau đó, P. bắt đầu xuất hiện tình trạng bầm tím ở da vùng gối, nhức mỏi cơ và vẫn còn sốt kéo dài. Thấy vậy gia đình nhanh chóng đưa em vào bệnh viện khám.

Tại bệnh viện, huyết áp bệnh nhi tụt, mạch nhanh, tổng trạng mệt mỏi, chóng mặt, các chỉ số xét nghiệm biểu hiện tình trạng nhiễm trùng nặng: bạch cầu tăng, tiểu cầu giảm, rối loạn đông máu, men gan tăng, tiểu máu, CT-scan bụng có gan to kèm dịch ổ bụng.

Các bác sĩ nhận định đây là tình trạng sốc nhiễm trùng nặng, nhiễm trùng huyết dẫn đến tổn thương đa cơ quan.

Kết quả xét nghiệm cấy máu của bệnh nhi ghi nhận căn nguyên gây nhiễm khuẩn là do vi khuẩn tụ cầu Staphylococcus aureus. May mắn sau 14 ngày điều trị, em P. thoát khỏi nguy kịch và được xuất viện.

Các bác sĩ cho hay trường hợp này là sốc nhiễm trùng, nhiễm trùng huyết do tụ cầu Staphylococcus aureus.

Đây là loại vi khuẩn tụ cầu vàng có độc lực cao, thường tụ cầu này xâm nhập từ da, sau đó di chuyển vào máu phóng thích độc tố tụ cầu gây nên hội chứng sốc nhiễm độc gây sốt cao, đau đầu, mệt mỏi, khát nước, tim đập nhanh, hạ huyết áp, nổi mẩn khắp cơ thể...

Gia đình nghĩ em chỉ sốt thông thường, không nhận ra rằng tình trạng bệnh đang trở nên nghiêm trọng. Khi đến bệnh viện thì em đã tổn thương đa cơ quan, đang trong bệnh cảnh sốc nhiễm trùng nặng, nhiễm trùng huyết do tụ cầu. Nếu đến trễ hơn có thể đã tử vong.

Trước đó, một người bệnh nam khoảng 70 tuổi, nhập khoa hồi sức tích cực và chống độc Bệnh viện Nhân dân 115 (TP.HCM) trong tình trạng sốt kéo dài năm ngày không rõ nguyên nhân.

Ngoài ra còn ghi nhận tình trạng tiểu cầu giảm, men gan tăng dần theo thời gian gây nhiều nghi vấn và khó khăn trong chẩn đoán.

Trong quá trình khai thác kỹ bệnh sử, đội ngũ điều trị ghi nhận chi tiết quan trọng: ông vừa đi rừng khoảng hai tuần trước và bị một loại sinh vật giống con vắt cắn vào đầu ngón chân, sau đó có vết thương rỉ máu kéo dài nhưng chỉ được xử trí sơ sài.

Đây là gợi ý lâm sàng quan trọng, bởi các loại côn trùng hoặc sinh vật hút máu như vắt, đỉa... trong rừng có thể mang vi khuẩn gây bệnh và vết cắn chính là cửa ngõ vi khuẩn xâm nhập khi da bị tổn thương.

Người bệnh được chẩn đoán nhiễm trùng huyết (sepsis) và bắt đầu điều trị với hai loại kháng sinh theo kinh nghiệm, nhằm bao phủ tác nhân vi khuẩn thường gặp.

Hiệu quả điều trị đến bất ngờ: sau hai ngày người bệnh hết sốt, tiểu cầu tăng trở lại, men gan giảm dần về mức gần bình thường.

Nhiễm trùng huyết rất nguy hiểm

Bác sĩ Trần Thị Vân Anh, trưởng khoa nội nhiễm Bệnh viện Thống Nhất (TP.HCM), cho hay nhiễm trùng huyết là bệnh lý nguy hiểm nhất trong các loại bệnh lý nhiễm trùng và có thể xảy ra với bất kỳ ai.

Tuy nhiên một số nhóm sẽ có nguy cơ cao bị mắc như: trẻ nhỏ, người trên 65 tuổi, người mang các bệnh nền như: đái tháo đường, ung thư hoặc những bệnh nhân suy giảm miễn dịch do mắc phải vi rút gây suy giảm miễn dịch HIV, người đang điều trị hóa trị ung thư, những bệnh nhân mới trải qua tình trạng nhiễm trùng nặng, sau phẫu thuật...

Nhiễm trùng huyết là tình trạng vi khuẩn xâm nhập bên ngoài đi vào bên trong dòng máu, vi khuẩn có thể tồn tại trên da, họng hoặc đường tiết niệu.

Khi cơ thể suy giảm miễn dịch, số lượng vi khuẩn nhiều sẽ tấn công vào dòng máu, chúng sẽ tự do tăng sinh với số lượng lớn hơn so với ban đầu và tiết ra độc tố tạo phản ứng cơ thể gây ra các rối loạn về sinh hóa.

Biến chứng có thể gây ra như: suy hô hấp, suy thận, suy tim, rối loạn đông máu...

Hậu quả là tổn thương các cơ quan, suy các tạng, nặng hơn nữa có thể gây sốc nhiễm trùng và tử vong. Di chứng suy giảm chức năng thận, phổi, dễ gặp biến cố về mạch vành, đột quỵ...

Theo bác sĩ Vân Anh, khi có các triệu chứng sau người bệnh cần nhanh chóng nhập viện để được thăm khám và điều trị kịp thời, ở mức độ nhẹ bệnh nhân có triệu chứng như: sốt, ớn lạnh, lạnh run, chán ăn, mệt mỏi, kiệt sức, nguy cơ tử vong khoảng 10%.

Ở mức độ nặng hơn có thể nhịp tim, thở tăng, da tím tái, đầu chi nặng, lơ mơ, khó thở, suy hô hấp, tụt oxy, huyết áp dẫn đến sốc nhiễm trùng, tỉ lệ tử vong lên đến 46%.

Để điều trị, bác sĩ sẽ dựa vào triệu chứng lâm sàng và dịch tễ học, phương pháp điều trị phụ thuộc vào việc ở giai đoạn nào, mức độ biến chứng mà bệnh nhân có thể bù nước, thở oxy, sử dụng kháng sinh, loại bỏ ổ nhiễm trùng đi kèm...

Thời gian hồi phục một đến vài tuần tùy theo lứa tuổi, bệnh nền, mức độ nặng.

Bảo vệ trẻ ra sao để tránh nhiễm trùng huyết?

Đối với trẻ nhỏ, bác sĩ Tí Kjê - Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á (TP.HCM) - cho hay để phòng tránh nhiễm trùng huyết, phụ huynh cần giữ vệ sinh thân thể cho trẻ sạch sẽ, mặc quần áo thoáng mát, tránh để mồ hôi vì đây là điều thuận lợi để tụ cầu phát triển và gây bệnh.

Khi tắm cho trẻ nhỏ cần tắm kỹ ở những nếp gấp da, kẽ da vì ở đây thường tích tụ nhiều chất bẩn. Thận trọng với mụn nhọt và các vết thương ngoài da của trẻ bằng cách giữ vệ sinh sạch sẽ đến khi vết thương lành.

Không được tự ý chích, nặn hoặc dùng các loại cao dán, lá cây để đắp vì dễ gây viêm loét diện rộng, gây nhiễm trùng máu. Chăm sóc dinh dưỡng nâng cao thể trạng cho trẻ. Khi trẻ sốt cao, mệt mỏi, ăn kém cần đưa ngay đến các cơ sở y tế để thăm khám và điều trị kịp thời.

Ở người có bệnh lý nền, đặc biệt là đái tháo đường, sức đề kháng suy giảm khiến cơ thể dễ bị nhiễm trùng. Những tổn thương tưởng chừng nhỏ như mụn nhọt hay trầy xước nếu không được xử lý đúng cách có thể nhanh chóng tiến triển thành ổ áp xe lớn, thậm chí gây nhiễm trùng nặng.

Để kiểm soát tốt bệnh và hạn chế biến chứng, người bệnh cần duy trì chế độ ăn uống hợp lý, luyện tập thể dục đều đặn, theo dõi đường huyết thường xuyên và tuân thủ chặt chẽ phác đồ điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ.

Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như vùng da sưng đau, nóng đỏ, lan rộng hoặc kèm sốt, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám sớm, tránh tự ý xử lý tại nhà khiến tình trạng nhiễm trùng trở nên nghiêm trọng hơn.

Trào lưu ‘để con tự sốt không uống thuốc’, chuyên gia cảnh báo nguy hiểm

Thời gian gần đây, trên mạng xã hội lan truyền một trào lưu gây tranh cãi: khi trẻ bị sốt, cha mẹ không cần cho dùng thuốc hạ sốt vì lúc này cơ thể đang “tự chữa lành”.