Tiếp sức

Nguyên nhân gia tăng các bệnh về máu, theo ông Nguyễn Anh Trí, ngoài yếu tố kỹ thuật là trình độ, khả năng phát hiện bệnh của ta tăng lên rất nhiều; các nguyên nhân chính là do ô nhiễm môi trường, hóa chất, các loại virus hình thành trong môi trường ngày càng nhiều; các chất độc từ thời chiến tranh, đặc biệt là chất độc da cam đang phát tán hậu quả... Trong khi đó, Bệnh viện Truyền máu và huyết học TP.HCM cũng có lượng người đến khám ngày càng nhiều.

Phóng to

Tiến sĩ Nguyễn Anh Trí: “Chúng tôi sẽ thành lập quỹ hỗ trợ bệnh nhân bị các bệnh về máu” - Ảnh: Tấn Đức

Ghi nhận chưa đầy đủ cho thấy trong 10 năm qua đã có hơn 7.200 người mắc các bệnh về máu (trong đó ung thư máu chiếm khoảng 70%) được điều trị nội trú tại bệnh viện này. Tại các cơ sở y tế có chuyên khoa điều trị các bệnh về máu như Bệnh viện Nhi trung ương, Quân y 108, Trung tâm Huyết học và truyền máu Bệnh viện Trung ương Huế..., số lượng bệnh nhân từ các địa phương khác đổ về cũng có xu hướng gia tăng nhanh.

Giáo sư Trần Văn Bé, chủ tịch Hội Huyết học - truyền máu VN (nguyên giám đốc Bệnh viện Truyền máu và huyết học TP.HCM), cho biết phương pháp điều trị ung thư máu tối ưu nhất hiện nay là ghép tế bào gốc, nhưng do không tìm được người cho tế bào gốc có chỉ số sinh hóa phù hợp (HLA phù hợp), đồng thời chi phí cho một ca ghép tế bào gốc lúc đầu lên tới 700-800 triệu đồng, dù hiện nay đã giảm xuống còn khoảng 400 triệu đồng, vẫn là quá cao so với thu nhập của người dân. Vì vậy ước tính chỉ có 2-3% người bệnh ung thư có nhu cầu ghép tế bào gốc được đáp ứng yêu cầu.

“Người nghèo mà mắc bệnh về máu rất khổ sở, còn người không nghèo cũng sẽ nghèo do chi phí điều trị rất cao. Vì vậy chúng tôi đang hoàn tất quy trình pháp lý về xây dựng quỹ, thành lập quỹ hỗ trợ những người bị các bệnh về máu để kêu gọi nhiều thành phần trong xã hội tiếp sức, giúp người bệnh và gia đình họ vượt qua cảnh ngặt nghèo”, tiến sĩ Nguyễn Anh Trí nói.

Giáo sư Trần Văn Bé có lời khuyên về việc phòng chống căn bệnh quái ác này: “Những gia đình có điều kiện nên lưu trữ sản phẩm tế bào gốc máu cuống rốn để phục vụ việc điều trị bệnh cho người có tế bào gốc được lưu giữ và thân nhân của họ nếu có yêu cầu. Bởi tế bào gốc từ dây rốn là tế bào trẻ, dễ nuôi cấy để nhân ra số lượng tế bào cần thiết cho điều trị mà khả năng phù hợp HLA rất cao, tránh được việc thải loại sau ghép. Việc thu tế bào gốc máu cuống rốn cũng khá đơn giản, chi phí không cao (chỉ khoảng 1 triệu đồng cho lần lấy), không ảnh hưởng đến sức khỏe mẹ và con. Sản phụ chỉ cần liên hệ trước với Bệnh viện Truyền máu và huyết học TP.HCM sẽ được hướng dẫn chi tiết”.

Phóng to

Thăm khám một bệnh nhân ung thư máu tái phát tại Viện Huyết học - truyền máu trung ương - Ảnh: Lê Vân

Trung tâm tế bào gốc

Từ năm 1990, Bệnh viện Truyền máu và huyết học TP. HCM đã liên tục cử nhiều cán bộ sang các nước có nền y học phát triển để tiếp cận phương pháp ghép tế bào gốc. Tháng 7-1995, lần đầu tiên ở VN, bệnh viện này đã tiến hành ghép tế bào gốc thành công cho ba bệnh nhân. Từ đó đến nay bệnh viện đã thực hiện gần 80 ca ghép tế bào gốc máu ngoại vi và tế bào gốc máu cuống rốn để điều trị các bệnh lý huyết học. Khả năng khỏi bệnh còn tùy thuộc vào nhóm bệnh, độ tuổi và sản phẩm ghép, nhưng kết quả chung đang có chiều hướng chuyển biến tích cực với trên 78% trường hợp dị ghép tế bào gốc và trên 51% trường hợp tự ghép tế bào gốc có cuộc sống bình thường sau ghép.

Để nâng cao khả năng ghép tế bào gốc, từ năm 2.000 Bệnh viện Truyền máu và Huyết học TP.HCM đã đưa ngân hàng máu cuống rốn vào hoạt động. Ngoài việc thu thập và lưu trữ hơn 1.600 sản phẩm máu cuống rốn đạt chuẩn của những người hiến tặng, ngân hàng còn nhận bảo quản hơn 60 sản phẩm theo yêu cầu khách hàng. Trong đó đã có 15 sản phẩm được sử dụng phục vụ điều trị các bệnh lý ác tính huyết học cho những bệnh nhân có các chỉ số sinh hóa phù hợp.

Tại Viện Huyết học - truyền máu trung ương, từ năm 2006 đến nay đã thực hiện 19 ca ghép tế bào gốc để điều trị ung thư máu và một số bệnh lý ác tính khác. Ông Bạch Quốc Khánh, phó viện trưởng Viện Huyết học - truyền máu trung ương, cho biết đối với bệnh về máu ở nhóm tuổi 5-10 khả năng chữa khỏi hẳn rất cao, lên đến 70-80% và tuổi càng cao thì khả năng chữa trị càng khó.

Để nâng cao năng lực chẩn đoán và điều trị, ngoài việc cử nhiều cán bộ trẻ đi nghiên cứu, học tập ở các nước tiên tiến, viện cũng đang xúc tiến thành lập trung tâm tế bào gốc. Ngoài chức năng của một ngân hàng tế bào gốc, trung tâm cũng sẽ đầu tư chiều sâu cho nghiên cứu-ứng dụng phương pháp ghép tế bào gốc với các sản phẩm tế bào gốc trong tủy xương, máu ngoại vi, máu cuống rốn để điều trị các bệnh lý ác tính, di truyền bẩm sinh huyết học và các bệnh lý ác tính cơ quan nội tạng.

Dự kiến trung tâm này sẽ đưa vào hoạt động cuối năm nay. Viện Huyết học - truyền máu trung ương trước đây trực thuộc Bệnh viện Bạch Mai (78 Giải Phóng, Q. Đống Đa, Hà Nội) chỉ có hơn 50 giường nội trú và thường xuyên quá tải, nay được đầu tư xây dựng mới ở đường Nguyễn Phong Sắc nối dài (Q. Cầu Giấy) với quy mô 500 giường nội trú cùng nhiều công trình phụ trợ, dự kiến đưa vào hoạt động chính thức vào cuối năm nay. Đây sẽ là bước ngoặt mới trong việc điều trị bệnh ung thư máu và nhiều bệnh khác.

Đón đọc số tới: DK 1 - hai mươi năm giữ thềm lục địa Họ ở đó, qua 20 mùa dông bão, trên những nhà giàn sừng sững giữa thềm lục địa phía Nam. Đồng đội họ đã hi sinh thầm lặng, hòa thân xác vào biển Đông. Những con tàu bây giờ đi qua nghĩa trang đặc biệt trên biển ấy luôn tưởng niệm những người lính biển kiên cường. Đó là những người lính DK1 thuộc lữ đoàn 171 hải quân anh hùng. Nhân 20 năm ngày họ ra đi trấn giữ thềm lục địa phía đông nam Tổ quốc, phóng viên Tuổi Trẻ tìm đến những người anh hùng thầm lặng trên biển Đông, để lắng nghe những câu chuyện bi hùng về họ.