Bộ Tài chính đã tiếp nhận 7 hồ sơ đề nghị cấp phép. Thông tin mới nhất từ cơ quan này, có 5 hồ sơ từ các doanh nghiệp được đánh giá là đầy đủ, hợp lệ theo quy định, gồm: Công ty CP sàn giao dịch tài sản mã hóa VIX; Công ty CP sàn giao dịch tài sản mã hóa Lộc Phát Việt Nam; Công ty CP sàn giao dịch tài sản mã hóa Việt Nam Thịnh Vượng; Công ty CP sàn giao dịch tài sản mã hóa Techcom và Công ty CP Tài sản số Việt Nam.

Tiềm lực của 5 đơn vị đáng chú ý

Các doanh nghiệp nêu trên có liên quan đến ba ngân hàng thương mại tư nhân gồm: Techcombank, VPBank và LPBank, bên cạnh Công ty Chứng khoán VIX và Tập đoàn Sun Group. Trong đó, sự tham gia của Sun Group được xem là yếu tố mới trong cuộc đua lập sàn tài sản số.

Theo dữ liệu từ cơ quan đăng ký kinh doanh, Công ty CP Tài sản số Việt Nam được thành lập vào đầu năm nay với vốn điều lệ 1.000 tỉ đồng. Cơ cấu cổ đông sáng lập gồm: Công ty CP Tập đoàn Mặt Trời (Sun Group) nắm 64% vốn điều lệ; Công ty TNHH dịch vụ công nghệ thông tin Đổi Mới sở hữu 35%; và Công ty CP chứng khoán Dầu khí nắm 1% vốn.

Bà Ngô Thị Thanh Huyền - người đại diện theo pháp luật Công ty Tài sản số Việt Nam. Hồ sơ xin cấp phép của Công ty CP Tài sản số Việt Nam đã hoàn thiện hệ thống 10 quy trình nghiệp vụ theo quy định, bao gồm các nội dung trọng yếu như: quản trị rủi ro và bảo mật thông tin; lưu ký, quản lý tài sản khách hàng; giao dịch và thanh toán; hoạt động tự doanh; phòng chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; kiểm soát nội bộ; giám sát giao dịch; cũng như cơ chế tiếp nhận, giải quyết khiếu nại và bồi thường cho khách hàng...

Theo quy định, vốn 10.000 tỉ đồng mới được lập sàn giao dịch tài sản mã hóa. Do vậy hồ sơ của Công ty CP Tài sản số Việt Nam có đính kèm nghị quyết về kế hoạch phát hành CP để tăng vốn điều lệ công ty từ 1.000 tỉ đồng lên gấp 10 lần.

Một số doanh nghiệp khác cũng đang đẩy nhanh quá trình chuẩn bị, từ việc tái cơ cấu bộ máy lãnh đạo đến kế hoạch tăng mạnh vốn điều lệ.

Như Công ty CP sàn giao dịch tài sản mã hóa Việt Nam Thịnh Vượng - thuộc hệ sinh thái tài chính của VPBank - có vốn ban đầu khoảng 25 tỉ đồng và đang hoàn tất thủ tục nâng vốn lên 10.000 tỉ đồng.

Các doanh nghiệp còn lại hiện cũng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về vốn: Công ty CP sàn giao dịch tài sản mã hóa VIX (VIXEX) mới có vốn điều lệ 1.000 tỉ đồng; Công ty CP sàn giao dịch tài sản mã hóa Lộc Phát Việt Nam (LPEX) có vốn điều lệ 6,8 tỉ đồng; trong khi Công ty CP sàn giao dịch tài sản mã hóa Techcom (TCEX) đạt mức 101 tỉ đồng.

Không chỉ vấn đề vốn

Một kết quả khảo sát mới công bố từ Kyros Ventures, Coin68 và BingX cho thấy khi lựa chọn sàn giao dịch, nhà đầu tư ưu tiên ba tiêu chí hàng đầu gồm: an toàn - bảo mật (70,5%), có quỹ bảo hiểm và cơ chế bồi thường khi xảy ra sự cố (69,5%) và thanh khoản cao (69,5%). Điều này đặt ra yêu cầu rõ ràng cho các sàn crypto trong nước.

Theo đó các sàn cần đáp ứng và chứng minh được mức độ bảo mật cao, khả năng chi trả minh bạch của quỹ bảo hiểm, cũng như độ sâu thanh khoản đủ lớn, những yếu tố mà các sàn quốc tế như Binance, BingX hay Bybit đã tận dụng hiệu quả để xây dựng niềm tin.

Như vậy thị trường tài sản mã hóa ngày càng cạnh tranh, vốn điều lệ rất quan trọng nhưng không phải yếu tố quyết định duy nhất.

Thực tế không ít doanh nghiệp Việt dù tham gia cuộc đua vẫn vướng mắc ở các điều kiện "phi tài chính", như: hồ sơ của Công ty CP dịch vụ tài sản mã hóa Dolphinex (hệ sinh thái MBBank) chưa được đánh giá là đầy đủ, hợp lệ theo quy định. Vì văn bằng của 13 nhân sự (bao gồm cả giám đốc công nghệ) chỉ là bản sao tiếng Anh, chưa đáp ứng yêu cầu.

Bà Jlo Trần, đồng sáng lập kiêm CEO Học viện đào tạo Web3 và blockchain tại Việt Nam (VBI Academy), cho biết trong thực tế, làm việc với đối tác quốc tế, câu hỏi họ quan tâm không phải là "Việt Nam có cho phép không", mà là: Có chuẩn vận hành và cơ chế giám sát tương thích không? Có cơ chế bảo vệ nhà đầu tư và quản lý rủi ro hệ thống không? Có khuôn khổ để token hóa tài sản thực (chuyển đổi quyền sở hữu hoặc giá trị của một tài sản thành các token kỹ thuật số) theo hướng giảm rủi ro pháp lý và tăng tính minh bạch không?

Cần trả lời các câu hỏi đó bằng hành động cụ thể, thay vì chỉ bằng tuyên bố chính sách.

Từ phía cơ quan quản lý, ông Tô Trần Hòa - Phó trưởng Ban Phát triển thị trường chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước - cho biết mục tiêu của Việt Nam là hình thành thị trường tài sản mã hóa tập trung.

Theo đó khung quy định được xây dựng dựa trên thông lệ quốc tế nhằm tạo đà hình thành thị trường nền tảng với hai bộ phận chính.

Thứ nhất, ở thị trường sơ cấp, khuyến khích các doanh nghiệp Việt phát hành tài sản mã hóa (trên cơ sở tài sản thực, như trái phiếu doanh nghiệp, bất động sản, hàng hóa, tín dụng tư nhân...) cho nhà đầu tư nước ngoài, nhằm huy động nguồn lực quốc tế phục vụ phát triển kinh tế đất nước, theo mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Với thị trường thứ cấp, nơi tiềm ẩn nhiều rủi ro, cơ quan quản lý chủ trương tạo một "vùng đệm" khi thí điểm. Theo đó, chính sách cho phép nhà đầu tư trong nước (đang nắm giữ tài sản mã hóa) và nhà đầu tư nước ngoài được mở tài khoản tại các tổ chức cung cấp dịch vụ để giao dịch.

Trong giai đoạn thí điểm, cơ quan quản lý sẽ phối hợp với các bộ, ngành và Hiệp hội Blockchain để đào tạo, tuyên truyền kiến thức cho người dân và doanh nghiệp trước khi có cơ chế chính sách toàn diện hơn.

Với các đơn vị tham gia đăng ký làm tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, Bộ Tài chính đã xây dựng các tiêu chuẩn và điều kiện rất cao, dựa trên việc tham khảo quy định quốc tế và tình hình thực tiễn tại Việt Nam.

Rủi ro lớn nhất nằm ở đâu?

Ông Trần Xuân Tiến, Tổng thư ký Chi hội Blockchain TP.HCM (HBA), nhấn mạnh khung pháp lý rõ ràng giúp tạo dựng lòng tin cho nhà đầu tư trong nước và quốc tế, đồng thời thu hút các tổ chức tài chính lớn tham gia thị trường. Tuy vậy, cần xác định rõ điểm cân bằng giữa kiểm soát và linh hoạt, bởi thị trường có thể bị "chậm nhịp" so với xu hướng quốc tế.

"Để làm được việc này, HBA đề xuất Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tổ chức các phiên tham vấn công khai với các tổ chức tài chính, sàn giao dịch, giới luật sư và công nghệ để linh hoạt cập nhật trong thời gian thí điểm", ông Tiến nói.

Bình luận thêm, bà Jlo Trần cho rằng rủi ro lớn nhất ở những vấn đề rất cụ thể như tách bạch tài sản khách hàng - tài sản công ty, kiểm soát rút - nạp, chống giao dịch nội gián và cách xử lý khi hệ thống nghẽn lệnh hoặc bị tấn công... Nếu cấp phép mà không chạm tới những năng lực này thì chỉ là "giấy phép trên giấy".

Nếu tiêu chuẩn cấp phép buộc đơn vị vận hành phải chứng minh được năng lực công nghệ, quy trình kiểm soát và cơ chế quản trị thì thị trường mới có cơ hội hình thành bền vững.

Việt Nam chính thức thí điểm cấp phép lĩnh vực tài sản mã hóa

Từ hôm nay (20-1), Việt Nam bắt đầu thí điểm cấp phép hoạt động tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa, từng bước đưa lĩnh vực này vào khuôn khổ pháp lý, thay vì tồn tại trong 'vùng xám' như trước.