Phóng to

Ông Bùi Hoàng Danh - Ảnh: C.MAI

Ông Danh cho biết việc thành lập 19 tòa sơ thẩm khu vực dựa trên việc cơ cấu, tổ chức lại hệ thống tòa án quận huyện hiện nay. Những quận huyện nào có số lượng án xét xử mỗi năm trên 1.000 vụ sẽ thành tòa án khu vực. Những quận huyện có số lượng án dưới 1.000 vụ/năm sẽ được sắp xếp, sáp nhập với quận huyện lân cận để thành lập tòa án khu vực chung cho khu vực đó. Hiện nay, đề án của TP đã hoàn thành. Khi đề án chính thức được các cơ quan thẩm quyền thông qua và Quốc hội phê chuẩn sẽ bắt tay vào thực hiện ngay.

* Tính độc lập trong xét xử của tòa án khu vực sẽ được tăng cao thế nào?

- Mô hình tòa án khu vực có một cơ chế hoạt động đặc biệt, khác với mô hình tòa án quận huyện hiện nay. Có thể nói sẽ có sự thay đổi trong cơ chế hoạt động, lãnh đạo tòa án. Kể cả về mặt chính quyền và mặt Đảng thì tòa án khu vực sẽ tách ra, không còn phụ thuộc vào chính quyền địa phương như hiện nay. Đảng bộ của tòa khu vực không phụ thuộc cấp ủy địa phương mà trực thuộc tòa án cấp TP. Nhân sự của tòa án khu vực cũng sẽ trực thuộc ngành dọc, tức trực thuộc Tòa án TP.

Việc tách tòa án ra khỏi đơn vị hành chính địa phương đương nhiên sẽ làm tòa án độc lập hơn khi xét xử.

* Số lượng 19 tòa án khu vực có nhiều không?

- Con số 19 căn cứ vào tình hình thực tế của TP.HCM, số lượng vụ án xét xử hằng năm của mỗi tòa án quận huyện, số lượng dân cư, đặc điểm địa giới hành chính... Theo tiêu chí chung, khu vực có lượng án trên 1.000 vụ/năm sẽ thành lập tòa khu vực thì hầu hết các tòa án quận huyện của TP đều thụ lý xét xử hơn 1.000 vụ/năm. Chỉ vài tòa án có lượng án xét xử thấp hơn thì sáp nhập. Chẳng hạn như tòa án Cần Giờ và Nhà Bè sẽ sáp nhập thành một tòa án khu vực chung...

TAND tối cao không xét xử phúc thẩm

Theo nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 2-1-2002 về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp và nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 2-6-2005 về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 của Bộ Chính trị, việc xét xử của tòa án sẽ vẫn theo hai cấp là sơ thẩm và phúc thẩm. Tòa án khu vực của tỉnh thành xét xử án sơ thẩm, TAND tỉnh, TP xử án phúc thẩm. Tiếp theo đó sẽ có tòa thượng thẩm chung cho một số tỉnh thành. Tòa án nhân dân tối cao không còn xét xử phúc thẩm nữa mà tập trung nghiên cứu, tổng kết kinh nghiệm, hướng dẫn xét xử.

- Sắp tới thẩm quyền của tòa án khu vực sẽ có sự thay đổi lớn so với tòa án quận huyện trước đây, tức thẩm quyền sẽ tăng cao hơn. Chẳng hạn như hiện nay các tòa án quận huyện chỉ có quyền xét xử hình sự đối với những tội phạm có khung hình phạt quy định tối đa đến 15 năm tù, về dân sự thì các trường hợp có yếu tố nước ngoài, quận huyện cũng không được xét xử mà phải do Tòa án TP xét xử. Còn tòa án khu vực sẽ xét xử toàn bộ án sơ thẩm. Tòa án TP chỉ tập trung xét xử án phúc thẩm và chỉ xử sơ thẩm đối với một số ít vụ án đặc biệt.

* Đề án thành lập tòa khu vực hiện được triển khai đến đâu?

- Do thẩm quyền xét xử tăng, quy mô và số lượng án của tòa án khu vực sẽ lớn hơn nhiều so với tòa án quận huyện hiện nay nên cơ sở vật chất của tòa án khu vực cũng phải được đầu tư, nâng cấp. Sắp tới TP.HCM sẽ đầu tư xây dựng mới bảy trụ sở tòa án khu vực, các trụ sở tòa quận huyện còn lại sẽ được sửa chữa, nâng cấp để đảm bảo điều kiện xét xử khi được giao thẩm quyền mới. Mỗi tòa án khu vực sẽ phải đảm bảo ít nhất có bốn phòng xử, trong đó có hai phòng xử lớn (diện tích trên 200m2) để có thể xét xử những vụ án lớn, đặc biệt nghiêm trọng. Các điều kiện vật chất khác như hệ thống máy móc kỹ thuật phải được đầu tư đồng bộ hơn.

Công tác nhân sự như nâng cao nghiệp vụ của cán bộ tòa án để phù hợp thẩm quyền mới, phân công, bố trí lại công tác một số bộ phận cũng đang được TAND TP.HCM chuẩn bị kỹ lưỡng.