Đoạn tường Hoàng thành Huế dài 15m bị sập trong mưa lũ cuối năm 2025, sau khi được phục hồi khẩn cấp từng khiến dư luận xôn xao. Nhưng đó chỉ là lát cắt nhỏ trong tổng thể 2,4km tường thành đã tồn tại hơn hai thế kỷ sẽ được trùng tu trong thời gian tới.

Tường Hoàng thành xuống cấp nghiêm trọng

Theo Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế, tổng chu vi tường Hoàng thành hiện hơn 2,4km, cao trung bình 4m, dày 1m. Thân thành gồm các lớp kết cấu, trong đó có hai lớp gạch vồ bên ngoài và lớp đất sét độn ở giữa.

Hệ thống tường thành là bộ phận cấu thành quan trọng của Hoàng thành Huế, có chức năng bảo vệ các công trình kiến trúc bên trong, đồng thời phản ánh trình độ quy hoạch, kỹ thuật xây dựng và nghệ thuật kiến trúc quân sự dưới triều Nguyễn.

Qua thời gian, dưới tác động của điều kiện tự nhiên và biến đổi khí hậu, nhiều đoạn tường đã xuất hiện hiện tượng nứt, nghiêng, lún, bong tróc lớp vữa, xói lở chân tường và suy giảm khả năng chịu lực.

Ngày 7-8, đại diện Ban QLDA di tích Cố đô Huế (Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế) cho biết trung tâm đang lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư dự án tu bổ, phục hồi tường Hoàng thành (2,4km) và kè đá hồ Ngoại Kim Thủy (5,7km), tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 80 tỉ đồng, thực hiện giai đoạn 2026 - 2028.

Theo Ban QLDA, việc tu bổ hướng đến việc xử lý đồng bộ tình trạng xuống cấp của hệ thống tường Hoàng thành và khu vực hồ Ngoại Kim Thủy nhằm bảo tồn tối đa các yếu tố gốc, khôi phục sự ổn định kết cấu, đảm bảo an toàn lâu dài cho di tích.

Cẩn trọng trong giải pháp bảo tồn bền vững

Cuối năm 2025, khoảng 15m tường Hoàng thành bị sập do ảnh hưởng của mưa lũ. Sau đó, cơ quan chức năng triển khai các biện pháp khắc phục khẩn cấp. Tuy nhiên, hình ảnh lạc lõng của đoạn tường mới trong tổng thể 2,4km tường thành cũ đã nhận được nhiều ý kiến của dư luận.

Trước đó, ông Nguyễn Phước Hải Trung - Phó giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế - khẳng định đây là đoạn tường trùng tu khẩn cấp mang tính thí điểm, màu sắc hiện tại chỉ là giải pháp tạm thời. Trung tâm sẽ tiếp tục tham vấn hội đồng khoa học trước khi chọn phương pháp cho các đoạn tường trùng tu sau này.

Về giải pháp bảo tồn bền vững Hoàng thành Huế, ông Phan Thanh Hải - Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia - cho biết hướng tiếp cận quan trọng là kết hợp vật liệu truyền thống và công nghệ hiện đại. Vôi, mật mía, gạch vồ là các vật liệu bản sắc có thể cải tiến bằng chất kết dính nano-silicate hoặc phụ gia sinh học để tăng khả năng chống ẩm mà vẫn giữ sắc thái cổ.

Ông Hải cho rằng khi trùng tu các đoạn tường thành sập, nghiêng lún, kỹ thuật gài mộng cá giúp ổn định kết cấu. Đây là kinh nghiệm đã áp dụng thành công tại Bắc, Đông và Tây Khuyết Đài. Đồng thời, BIM Di sản (Heritage BIM) sẽ số hóa toàn bộ kết cấu, lưu hồ sơ kỹ thuật, lịch sử tu bổ và tình trạng hiện tại, tạo nền tảng quản lý khoa học lâu dài.

"Bảo tồn tường Hoàng thành còn cần gắn với quy hoạch sinh thái và cảnh quan đô thị. Xây dựng vành đai an toàn và khu đệm chống xói mòn quanh hào thành, áp dụng thảm thực vật thủy sinh, đá cuội thấm nước, tường chắn thoát lưu, vừa giảm áp lực nước vừa tạo cảnh quan sinh thái hài hòa, phù hợp định hướng 'Huế - thành phố xanh, di sản, thông minh'" - ông Phan Thanh Hải nói.

Công trình hào sâu dưới chân đèo Hải Vân có giá trị lịch sử ra sao?

Các nhà khoa học vừa khai quật 2 di tích trạm Nam Chơn và đồn Chơn Sảng (làng Vân, Đà Nẵng) làm lộ ra những thành lũy và hào sâu ẩn dưới chân núi Hải Vân. Những công trình này đã gắn với những sự kiện nào được ghi trong chính sử?