"Sao con không được về nhà?"

HOÀNG ĐIỆP
HOÀNG ĐIỆP

TT - Có nhà mà không được ở là tình cảnh của hai mẹ con người kể chuyện dưới đây. Vụ tranh chấp trong “Chuyện của tôi” kỳ này cũng là một câu chuyện pháp luật khá đặc biệt.

YKke1QpM.jpgPhóng to
Căn nhà 208/6 Hồ Văn Huê - Ảnh: Hoàng Điệp

Sau nửa năm bị ung thư, chồng tôi qua đời, ngày 21-10-2010. Lấy nhau đã hơn chục năm mới có một mụn con, những ngày khó khăn, hai vợ chồng tôi nương tựa vào nhau.

Chồng chết chưa đầy chục ngày thì nhà chồng chìa ra bản di chúc cho biết căn nhà mà vợ chồng tôi cùng con trai đang sinh sống (208/6 Hồ Văn Huê, phường 9, quận Phú Nhuận, TP.HCM) đã được chồng di chúc cho con trai của chúng tôi là Đặng Trần B.D. (sinh năm 2005) nhưng chỉ định ông nội (Đặng Chưởng) và chú ruột (Đặng Đình Đạt) quản lý cho đến khi cháu tròn 18 tuổi.

Ông Đặng Đình Đạt, 39 tuổi, chú của bé D.:

Chị Khâm âm mưu chiếm đoạt căn nhà đó, và chị tự dọn ra ngoài để ở chứ tôi không đuổi mẹ con chị đi. Trước khi mất, anh trai tôi đã di chúc tôi và ông nội cháu là người quản lý căn nhà cho đến khi D. tròn 18 tuổi, bởi vậy tôi không chấp nhận đòi hỏi vô lý của chị là tôi phải dọn ra khỏi căn nhà. Nếu chị và cháu D. muốn về ở thì cứ nói với tôi và gia đình nhà nội cháu D. rồi về ở cùng, còn nếu chị khó khăn quá không nuôi được cháu D. thì giao lại cháu D. cho gia đình bên nội nuôi.

Chúng tôi đăng ký kết hôn sau khi mua nhà nên căn nhà nói trên được coi là tài sản riêng của chồng tôi.

Ngay sau khi chồng tôi mất, ông nội và chú của cháu D. đã lên ở cùng nhà, mâu thuẫn phát sinh, chú Đạt có những lời lẽ hăm dọa và mắng nhiếc mẹ con tôi.

Quá hoảng sợ và bất ngờ trước thái độ của chú và cảm thấy không an toàn cho tính mạng của cả hai mẹ con, tôi đã nhờ công an phường can thiệp rồi dọn ra khỏi căn nhà đã từng là tổ ấm của mình để đi thuê một căn nhà khác nhỏ hơn, chật hơn và xa trường học của con hơn.

Bởi không có nhiều tiền, cuối cùng tôi phải dọn đến ở chung với gia đình anh trai và mẹ của tôi tại căn hộ chung cư chật hẹp, vỏn vẹn 10m2. Ngoài việc đi làm công chức để kiếm tiền nuôi con, thuê nhà, tôi còn phải tự tay trồng rau, làm giá để kiếm thêm thu nhập.

Vất vả mấy tôi cũng chịu được để gắng gượng nuôi con nhưng không thể không xót xa mỗi khi cháu hỏi: “Mẹ ơi, tại sao con không được về nhà? Sao ông nội và chú Đạt không cho mẹ con mình về nhà?”. Lòng tôi đau như cắt.

Không thương lượng được với em chồng và cha chồng về căn nhà, tôi làm đơn thưa ra Tòa án nhân dân quận Phú Nhuận, tôi yêu cầu cho con được sinh sống trong căn nhà mà con là chủ.

Qua hai phiên sơ thẩm và phúc thẩm, tòa tuyên cháu D. là người thừa kế duy nhất và cũng là người sở hữu duy nhất của căn nhà này. Theo khoản 1 điều 141 của Bộ luật dân sự, tôi là mẹ, là người giám hộ đương nhiên và là người đại diện hợp pháp đối với con chưa thành niên. Bởi vậy tòa chấp nhận yêu cầu của tôi: mẹ con tôi được quyền ở trong căn nhà nói trên. Tòa cũng yêu cầu cô, chú của D. rời khỏi nhà bởi những mâu thuẫn không thể nào giải quyết được giữa hai bên nếu sống chung.

Tuy nhiên, vào ngày 10-9-2012 tôi đã nhận được quyết định hoãn thi hành án từ Chi cục Thi hành án dân sự quận Phú Nhuận căn cứ vào đề nghị hoãn thi hành án của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao. Viện này đã có kháng nghị ngày 2-10-2012, rằng: “Cha mẹ không quản lý tài sản riêng của con trong trường hợp người tặng, cho tài sản hoặc để lại tài sản thừa kế cho con đã chỉ định người khác quản lý tài sản đó” (theo khoản 3, điều 45 Bộ luật hôn nhân và gia đình).

Nhận quyết định kháng nghị của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và quyết định hoãn thi hành án, tôi thấy thật chông chênh, không còn biết bấu víu vào đâu. Tôi không am hiểu pháp luật nhưng chẳng lẽ nào người quản lý lại có quyền hơn người thừa kế di sản? Chẳng lẽ người thừa kế hợp pháp căn nhà lại không được ở trong chính căn nhà của mình?

Và bây giờ, đã hơn hai năm trôi qua, cũng ngần ấy năm mẹ con tôi chuyển nhà từ nơi này đến nơi khác. Con tôi có nhà mà không được ở.

(ghi theo lời kể của chị TRẦN HUỲNH NHÃ KHÂM)

Kháng nghị không có căn cứ pháp lý

Theo điều 283 Bộ luật tố tụng dân sự: “Bản án, quyết định của tòa án đã có hiệu lực pháp luật bị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm khi có một trong những căn cứ sau đây:

1 - Kết luận trong bản án, quyết định không phù hợp với những tình tiết khách quan của vụ án. 2 - Có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng. 3 - Có sai lầm nghiêm trọng trong việc áp dụng pháp luật.

Kháng nghị của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao trong vụ kiện của chị Khâm đều không thỏa mãn điều nào trong ba căn cứ pháp lý nói trên.

Bản án phúc thẩm đã thể hiện rất rõ nội dung: “Cháu D. có quyền sở hữu nhà và quyền sử dụng đất đối với căn nhà số 208/6 Hồ Văn Huê, phường 9, quận Phú Nhuận, TP.HCM. Cháu D. và người đại diện hợp pháp là bà Trần Huỳnh Nhã Khâm có quyền chiếm hữu, sử dụng căn nhà trên” và “Quyền định đoạt căn nhà nêu trên của D. thông qua người đại diện hợp pháp của bà Trần Huỳnh Nhã Khâm bị hạn chế bằng quyền quản lý căn nhà của ông Đặng Chưởng và ông Đặng Đình Đạt cho đến khi cháu D. đủ 18 tuổi....”

Như vậy, kết luận của bản án phúc thẩm không “có sai lầm nghiêm trọng trong việc áp dụng pháp luật”, cũng không thuộc trường hợp có “kết luận trong bản án, quyết định không phù hợp với những tình tiết khách quan của vụ án” theo khoản 1 và khoản 3 điều 283 Bộ luật tố tụng dân sự.

Theo khoản 1 điều 185 Bộ luật dân sự: “Khi chủ sở hữu ủy quyền quản lý tài sản cho người khác thì người được ủy quyền thực hiện quyền chiếm hữu tài sản đó trong phạm vi, theo cách thức, thời hạn do chủ sở hữu xác định”. Trong khi bản di chúc chỉ thể hiện nội dung chung chung là chỉ định ông nội và chú của cháu D. quản lý toàn bộ nhà ở và quyền sử dụng đất ở tại căn nhà nói trên, tuy nhiên cách thức quản lý như thế nào lại không cụ thể, vì thế quyền của chủ sở hữu đối với căn nhà của cháu Đặng Trần B.D. - thông qua người đại diện hợp pháp là bà Trần Huỳnh Nhã Khâm là quyền chiếm hữu, quyền sử dụng sẽ không bị hạn chế bởi quyền quản lý tài sản của ông Chưởng và ông Đạt.

Luật gia NGUYỄN VĂN KHA(Hội Luật gia TP.HCM)

HOÀNG ĐIỆP
Trở thành người đầu tiên tặng sao cho bài viết 0 0 0
Bình luận (0)
thông tin tài khoản
Được quan tâm nhất Mới nhất Tặng sao cho thành viên

    Tuổi Trẻ Online Newsletters

    Đăng ký ngay để nhận gói tin tức mới

    Tuổi Trẻ Online sẽ gởi đến bạn những tin tức nổi bật nhất