Sao chổi cổ xưa hơn Hệ Mặt trời vừa bay qua Mộc tinh

ANH THƯ

Các nhà thiên văn quan sát sao chổi liên sao 3I/ATLAS khi nó bay sượt qua sao Mộc và phát hiện nó có thể cổ xưa hơn nhiều so với ước tính trước đây, với tuổi đời lâu hơn cả Hệ Mặt trời.

Khi sao chổi liên sao 3I/ATLAS tiếp cận gần nhất với sao Mộc vào ngày 16-3, các nhà thiên văn học đã quan sát và kết luận rằng vật thể này có thể cổ xưa hơn nhiều so với các ước tính trước đây, theo trang IFLScience ngày 17-3.

Phân tích mới cho thấy nó không chỉ "khác biệt hoàn toàn" với mọi thiên thể trong Hệ Mặt trời, mà còn có thể hình thành từ giai đoạn rất sớm trong lịch sử Dải Ngân hà - thiên hà chứa Hệ Mặt trời của chúng ta.

3I/ATLAS được phát hiện lần đầu khi nó lao xuyên qua Hệ Mặt trời vào tháng 7-2025. Đây là thiên thể liên sao thứ ba từng được con người quan sát khi bay xuyên qua Hệ Mặt trời.

Điểm gây chú ý nhất nằm ở thành phần hóa học của 3I/ATLAS.

Nhóm nghiên cứu sử dụng dữ liệu phổ từ Kính viễn vọng không gian James Webb và phát hiện các tỉ lệ đồng vị bất thường của 3I/ATLAS.

Trung Quốc tung ảnh chụp thiên thể liên sao bí ẩn 3I/ATLAS ĐỌC NGAY

Hàm lượng deuterium trong nước cao hơn một bậc so với các sao chổi đã biết, trong khi tỉ lệ của hai đồng vị bền carbon (¹²C/¹³C) cũng vượt xa giá trị thường thấy trong Hệ Mặt trời và các đám mây liên sao lân cận.

Những dấu hiệu này cho thấy 3I/ATLAS không hình thành tại "khu vực địa phương" của thiên hà, mà có thể xuất phát từ một hệ sao giàu carbon và oxy, với mức kim loại tương đối cao.

Dữ liệu phù hợp với kịch bản 3I/ATLAS ra đời từ thời kỳ bùng nổ hình thành sao đầu tiên trong Dải Ngân hà, tức 10 - 12 tỉ năm trước, và lâu đời hơn Hệ Mặt trời (có tuổi đời khoảng 4,6 tỉ năm).

Điều này khiến 3I/ATLAS trở thành "mảnh hóa thạch" của một hệ hành tinh cổ đại, bảo tồn dấu vết hóa học của băng và vật chất bay hơi từ thuở sơ khai.

Phát hiện này không chỉ giúp truy tìm nguồn gốc của một sao chổi mà còn mở ra cơ hội nghiên cứu điều kiện hình thành hành tinh ngoài Hệ Mặt trời.

Sự hiện diện của các hợp chất chứa C, H, O, N, S trong 3I/ATLAS cho thấy những môi trường cổ xưa đã có đủ thành phần để dẫn đến các phản ứng hóa học phức tạp trong giai đoạn đầu hình thành thiên hà của chúng ta.

Hiện 3I/ATLAS đang rời khỏi Hệ Mặt trời hướng về chòm Song Tử. Các nhà khoa học đang phải chạy đua để thu thập thêm dữ liệu trước khi "sứ giả cổ đại" này biến mất vào không gian liên sao.