Với vị trí địa lý chiến lược, mô hình phát triển tích hợp và tầm nhìn dài hạn, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình được kỳ vọng sẽ là một hệ sinh thái kinh tế mới - Ảnh: CTV

Khi sân bay không chỉ là hạ tầng

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang bước vào chu kỳ tái cấu trúc sâu rộng, các chuỗi giá trị không còn xoay quanh những trung tâm truyền thống mà đang được dịch chuyển sang các cực tăng trưởng mới có tính liên kết cao. Đây là nơi hội tụ dòng chảy của vốn, hàng hóa, con người và tri thức.

Một trong những mô hình nổi bật nhất của xu hướng này là kinh tế vận hành xoay quanh hàng không (airport-driven economy), trong đó sân bay không còn giữ vai trò là hạ tầng giao thông mà trở thành nền tảng kiến tạo giá trị kinh tế mới.

Tại Việt Nam, nhu cầu hình thành một trung tâm kinh tế hàng không thế hệ mới ngày càng rõ nét. Với độ mở kinh tế cao, tốc độ tăng trưởng ấn tượng và vị trí chiến lược tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, Việt Nam được đánh giá có nhiều lợi thế để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tuy nhiên, hệ thống hạ tầng và cấu trúc kinh tế xoay quanh hàng không hiện vẫn chưa hình thành một trung tâm đủ khả năng dẫn dắt tăng trưởng quy mô lớn. Điều này khiến tiềm năng của ngành hàng không với vai trò động lực kinh tế chưa được khai thác hết, đồng thời thiếu một "điểm neo" đủ mạnh để thu hút dòng vốn và nhân lực quốc tế.

Cảng hàng không quốc tế Gia Bình – nơi quy tụ những nhân tài hàng đầu của ngành hàng không trong nước và quốc tế - Ảnh: CTV

Gia Bình hướng tới mô hình tích hợp đa tầng

Trong bối cảnh đó, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình do Công ty CP Hạ tầng hàng không Masterise (MAI), thành viên thuộc hệ sinh thái Masterise Group (MAG), phát triển được định hướng như một hệ sinh thái phát triển tích hợp.

Theo định hướng quy hoạch, dự án không chỉ gồm cảng hàng không quốc tế tiêu chuẩn cao mà còn tích hợp các khu logistics, thương mại, dịch vụ và đô thị hiện đại. Lợi thế của Gia Bình nằm ở vị trí kết nối với các trục phát triển lớn, tạo điều kiện tham gia sâu hơn vào mạng lưới hàng không và chuỗi cung ứng quốc tế.

Trên nền tảng đó, Gia Bình được quy hoạch theo cấu trúc đa tầng. Hạt nhân là cảng hàng không quốc tế giữ vai trò kết nối và điều phối, liên thông trực tiếp với các khu logistics, thương mại và dịch vụ, bao quanh là trung tâm tài chính - thương mại với định hướng phát triển các cơ chế linh hoạt như khu thương mại tự do thế hệ mới. Lớp ngoài cùng là khu đô thị hiện đại phục vụ cộng đồng chuyên gia và lực lượng lao động quốc tế.

Điểm khác biệt của dự án nằm ở cách tiếp cận theo mô hình hệ sinh thái thay vì phát triển hạ tầng đơn tuyến. Các lĩnh vực tài chính, thương mại, logistics, nghiên cứu - phát triển (R&D) cùng hệ thống dịch vụ được tích hợp để tạo lực hút đối với dòng vốn và nhân lực chất lượng cao.

Song song đó, hệ sinh thái sống theo tiêu chuẩn quốc tế được kỳ vọng giúp Gia Bình trở thành điểm đến của cộng đồng chuyên gia toàn cầu, không chỉ là nơi làm việc mà còn là nơi sinh sống lâu dài.

Theo giới chuyên gia, nhiều sân bay lớn tại châu Á, Trung Đông và châu Âu hiện đã vượt ra ngoài vai trò trung chuyển để trở thành các hệ sinh thái kinh tế hoàn chỉnh. Từ đó hình thành các đô thị sân bay, trung tâm tài chính, khu thương mại và cụm logistics - đổi mới sáng tạo.

Mô hình airport-led city hay aerotropolis giúp tối ưu hóa kết nối, đồng thời tạo ra các hệ sinh thái kinh tế đa tầng có khả năng tự tạo tăng trưởng. Thực tế này cho thấy trong kỷ nguyên kinh tế tốc độ cao, lợi thế cạnh tranh dài hạn ngày càng gắn với khả năng kiểm soát và khai thác hiệu quả dòng chảy hàng không.

Bước sang giai đoạn mới, mô hình này tiếp tục được nâng cấp thành Trung tâm kinh tế hàng không thế hệ mới 2.0 (Aviation Economic Hub 2.0). Nếu mô hình trước đây chủ yếu dựa trên hạ tầng và logistics, thế hệ 2.0 hướng tới sự tích hợp sâu hơn giữa sân bay, đô thị, tài chính, thương mại, công nghệ và trải nghiệm sống.

Trong mô hình này, các cấu phần được thiết kế vận hành đồng bộ nhằm hình thành một trung tâm kinh tế có khả năng tự cân bằng, tự tăng trưởng và thu hút nguồn lực toàn cầu.

Theo định hướng phát triển, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình được kỳ vọng sẽ trở thành một cực tăng trưởng mới, góp phần nâng cao năng lực kết nối, thúc đẩy phát triển vùng và tạo động lực dài hạn cho nền kinh tế Việt Nam.

Thủ tướng: Phát triển kinh tế hàng không, khu thương mại tự do thế hệ mới tại sân bay Gia Bình

Sáng 7-3, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã kiểm tra thực địa và có cuộc làm việc với các bộ, ngành, cơ quan, địa phương về tiến độ triển khai dự án cảng hàng không quốc tế Gia Bình và các dự án giao thông kết nối.