ThS Cù Xuân Tiến giải đáp thắc mắc về phương thức xét tuyển cho học sinh tại Chương trình tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp 2026 do báo Tuổi Trẻ tổ chức - Ảnh: TRẦN HUỲNH
Dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học 2026 bổ sung nhiều quy định mới nhằm siết chất lượng đầu vào và tăng trách nhiệm giải trình của các cơ sở đào tạo. Tuy nhiên các quy định liên quan đến xét học bạ, ngưỡng điểm sàn 16/30, cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ và độ lệch điểm đang khiến nhiều trường cùng giới chuyên gia băn khoăn.
Lo ngại rào cản kép
Theo TS Võ Văn Tuấn - Phó hiệu trưởng thường trực Trường ĐH Văn Lang, dự thảo có nhiều điểm tích cực nhưng một số nội dung cần cân nhắc, điều chỉnh để bảo đảm tính khoa học, công bằng và phù hợp thực tiễn.
Đáng chú ý, dự thảo quy định về xét tuyển học bạ phải xét đủ sáu học kỳ (lớp 10, 11 và 12) của tối thiểu ba môn học. Trong đó bắt buộc có toán hoặc văn với trọng số không thấp hơn 1/3 tổng điểm theo thang 30. Đồng thời thí sinh chỉ được xét học bạ nếu đạt tối thiểu 16/30 điểm ở tổ hợp môn thi tốt nghiệp THPT tương ứng tổ hợp xét tuyển (hoặc điểm thi môn toán, văn và một môn khác).
Ông Tuấn nói yêu cầu này giúp đánh giá đúng quá trình học tập dài hạn của thí sinh và gắn kết học bạ với chuẩn đánh giá quốc gia, qua đó góp phần nâng cao chất lượng đầu vào. Tuy nhiên việc ấn định "cứng" ngưỡng 16 điểm cần được xem xét thận trọng bởi tại thời điểm ban hành quy định, kỳ thi tốt nghiệp THPT chưa diễn ra và chưa có dữ liệu phổ điểm để đối sánh.
Trong khi độ khó đề thi thay đổi từng năm khiến cùng một mức điểm tuyệt đối (16/30) có thể phản ánh những mức năng lực khác nhau, làm giảm tính ổn định và công bằng. "Năm đề khó ngưỡng có thể trở nên quá siết, năm đề dễ ngưỡng lại mang tính hình thức", ông Tuấn nêu và kiến nghị nên xác định ngưỡng điểm linh hoạt dựa trên phổ điểm từng năm.
Cùng quan điểm, TS Nguyễn Quốc Anh - Phó hiệu trưởng Trường ĐH Công nghệ TP.HCM - cho rằng việc đặt ngưỡng 16 điểm và ấn định mức này khi chưa có phổ điểm thi của năm tuyển sinh là chưa hợp lý về mặt kỹ thuật.
"Thực tế nhiều năm cho thấy điểm sàn phổ biến chỉ dao động khoảng 13-15 điểm. Khi ngưỡng tối thiểu được nâng lên, một bộ phận thí sinh học lực trung bình - khá, đặc biệt ở khu vực điều kiện học tập còn hạn chế, có nguy cơ bị loại sớm, đồng thời tạo rào cản kép khi điểm trúng tuyển thực tế sẽ còn cao hơn. Ngưỡng bảo đảm chất lượng nên xác định sau khi có phổ điểm hoặc áp dụng linh hoạt theo nhóm ngành", ông Anh nói.
Với góc nhìn khác, PGS.TS Lâm Thành Hiển - Hiệu trưởng Trường ĐH Lạc Hồng - cho rằng quy định thí sinh phải đạt tối thiểu 16 điểm thi tốt nghiệp THPT mới được xét học bạ phần nào thể hiện sự thiếu tin tưởng vào điểm học bạ.
"Độ khó đề thi mỗi năm mỗi khác, cơ sở nào để bộ xác định cố định ngưỡng 16 điểm?", ông Hiển đặt câu hỏi và nói việc thay đổi quy chế cần được thông báo sớm, tránh điều chỉnh cập rập khiến học sinh hoang mang, nhất là khi nhiều học sinh đã định hướng chọn trường ngay từ lớp 10.
IELTS nên là điều kiện, không phải "kẹo" cộng điểm
Nội dung được nhiều quan tâm là quy định về chứng chỉ ngoại ngữ mà các chuyên gia đề nghị chỉ xem là điều kiện chứ không phải lợi thế cộng điểm. TS Võ Văn Tuấn đề nghị bỏ quy định cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ.
Thực tế với nhiều trường hợp, chứng chỉ ngoại ngữ đã trở thành yếu tố quyết định trúng tuyển, làm sai lệch bản chất tuyển sinh ĐH. Việc này còn gia tăng bất bình đẳng khi chứng chỉ quốc tế đòi hỏi điều kiện kinh tế và môi trường học tập mà không phải học sinh nào cũng có.
Phản biện về học thuật, TS Hoàng Ngọc Vinh - nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp (Bộ Giáo dục và Đào tạo) - cho rằng việc thưởng điểm dù dự thảo quy định mức tối đa 1,5/30 điểm cho thí sinh có chứng chỉ IELTS là thiếu cơ sở khoa học.
"Vì sao là 1,5 điểm mà không phải 1 hay 2?", ông Vinh đặt vấn đề và cho rằng IELTS nên được sử dụng như một điều kiện hoặc để thay thế môn tiếng Anh thay vì trở thành "kẹo" cộng điểm.
"Việc quy đổi cũng tiềm ẩn rủi ro bởi IELTS đo bốn kỹ năng học thuật, trong khi kỳ thi tốt nghiệp THPT chủ yếu đánh giá đọc - ngữ pháp. Nếu muốn quy đổi cần dữ liệu liên kết thang đo rõ ràng, tránh xây dựng bảng quy đổi mang tính cảm tính", ông Vinh phân tích.
Trong khi đó, ThS Phạm Thái Sơn - Giám đốc Trung tâm tuyển sinh và truyền thông Trường ĐH Công Thương TP.HCM - đồng tình việc quy đổi và cộng điểm tiếng Anh. Theo ông, điểm tiến bộ lớn là không cho phép "vừa quy đổi vừa cộng điểm" đối với chứng chỉ ngoại ngữ, khắc phục tình trạng nhân đôi lợi thế cho thí sinh có IELTS.
Ông đánh giá cao quy định về điểm sàn chung khi xét tuyển học bạ và việc giới hạn trọng số điểm ngoại ngữ sau quy đổi không vượt quá 1/3 tổng điểm xét tuyển, đồng thời yêu cầu bảng quy đổi phải có ít nhất năm mức điểm chênh lệch, chi tiết hơn so với trước.
Nguy cơ lệch kết quả
Theo ThS Cù Xuân Tiến - Trưởng phòng tuyển sinh và công tác sinh viên Trường ĐH Kinh tế - Luật (ĐH Quốc gia TP.HCM), dự thảo quy chế tuyển sinh mới bước đầu thu hẹp lợi thế quá lớn của các chứng chỉ ngoại ngữ, kiểm soát điểm cộng, điểm ưu tiên, giới hạn số lượng nguyện vọng và nâng cao trách nhiệm giải trình của các cơ sở đào tạo.
Những điều chỉnh này góp phần tăng tính công bằng trong tiếp cận giáo dục ĐH, buộc thí sinh phải cân nhắc nghiêm túc hơn khi chọn ngành, xây dựng chiến lược đăng ký nguyện vọng, đồng thời giúp hệ thống xét tuyển chung vận hành nhanh và chính xác hơn. Tuy nhiên ông Tiến nói còn một số điểm cần điều chỉnh phù hợp thực tiễn.
Việc quy đổi điểm theo phương pháp bách phân vị năm 2025 khá bất cập, các trường lúng túng quy đổi giữa các phương thức thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy, thi tốt nghiệp THPT và học bạ. Mức quy đổi giữa các trường rất khác nhau, dẫn tới điểm chuẩn công bố ở mức cao, gây khó cho thí sinh và phụ huynh trong việc so sánh.
"Bộ nên bỏ quy định quy đổi, giao quyền tự chủ cho các trường và yêu cầu chịu trách nhiệm giải trình về điểm chuẩn theo từng phương thức đã công bố", ông Tiến đề xuất.
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận