Quan hệ Việt Nam - Đan Mạch đã ‘chín’ về tin cậy, ‘đủ’ về thực chất

Với người miền Tây cuối thập niên 1990, một chuyến về quê thường bắt đầu bằng hàng xe dài chờ phà. Năm 1998, Chính phủ Đan Mạch tài trợ hai chiếc phà 200 tấn đầu tiên mang tên Việt - Đan, một cho bến Mỹ Thuận, một cho bến Cần Thơ.

Thân tàu sơn trắng toàn bộ làm nổi bật hai chữ Việt - Đan màu đỏ, cũng là màu trên quốc kỳ Việt Nam và Đan Mạch.

Hơn hai thập niên sau, các bến phà lớn lần lượt nhường chỗ cho cầu Mỹ Thuận, Cần Thơ, Rạch Miễu, Cao Lãnh, Vàm Cống, Hàm Luông... Những chiếc phà Việt - Đan cũng đang dần khép lại sứ mệnh.

Hành trình từ những chiếc phà Đan Mạch viện trợ đến những cây cầu hiện đại nối liền hai bờ sông lớn, được xây dựng bằng bàn tay - khối óc của con người Việt Nam cũng là hành trình của quan hệ hai nước.

Ngày 20-10-2026, tại thủ đô Copenhagen của Đan Mạch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen đã nhất trí thông qua Tuyên bố chung nâng cấp quan hệ Việt Nam - Đan Mạch lên Đối tác chiến lược toàn diện.

Khi lãnh đạo hai bên ngồi tại Copenhagen để mở ra chương mới cho quan hệ hai nước, Việt Nam đã không còn ở vị thế nước nhận viện trợ, mà là đối tác cùng chia sẻ lợi ích và trách nhiệm với Đan Mạch.

Trở về từ Đan Mạch sau 4 năm nhiệm kỳ thành công (2022 - 2025), Đại sứ Lương Thanh Nghị đã dành cho Tuổi Trẻ một cuộc phỏng vấn riêng về cột mốc mới trong quan hệ hai nước.

Điểm mấu chốt mang tính quyết định

* Thưa Đại sứ, ngoài dấu mốc 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, vì sao năm 2026 là thời điểm chín muồi để hai bên nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện?

- Đại sứ Lương Thanh Nghị: Tôi cho rằng có ba lý do chính.

Thứ nhất, tin cậy chính trị và thực tiễn hợp tác giữa hai nước đã đủ "độ dày", lợi ích kinh tế đan xen. Hợp tác không còn dừng ở hỗ trợ phát triển một chiều mà đã chuyển sang bình đẳng, cùng có lợi. 

Nhiều doanh nghiệp Đan Mạch như LEGO, Maersk, Vestas, Ørsted, CIP, Carlsberg, Pandora, Novo Nordisk... đã đầu tư quy mô lớn vào Việt Nam, tập trung vào các lĩnh vực xanh, logistics, năng lượng tái tạo, thực phẩm. 

Kim ngạch thương mại và đầu tư tăng trưởng ổn định; các chương trình hợp tác như Chương trình Đối tác năng lượng Việt Nam - Đan Mạch (DEPP), nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn... đang được triển khai thực chất, hiệu quả.

Thứ hai, nội hàm hợp tác đã mở rộng, không chỉ trong các lĩnh vực ưu tiên của Đối tác chiến lược xanh, mà còn ở nhiều lĩnh vực trọng yếu khác như khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, logistics, giáo dục, y tế, kinh tế biển... Vì vậy, cần một khuôn khổ "chiến lược và toàn diện hơn" để bao quát và định hướng hợp tác dài hạn.

Thứ ba, cả hai bên đều đứng trước bối cảnh chiến lược mới. Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, xác lập mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đẩy mạnh chuyển đổi xanh, thu hút đầu tư chất lượng cao nhằm nâng cao chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh của nền kinh tế. 

Đan Mạch coi Việt Nam là đối tác ưu tiên tại Đông Nam Á, rộng hơn là khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đồng thời mong muốn mở rộng thị trường, xây dựng chuỗi cung ứng an toàn và tăng cường hiện diện "xanh" tại khu vực. Hai nước cũng cùng đề cao chủ nghĩa đa phương, luật pháp quốc tế và tự chủ chiến lược.

Bên cạnh đó, tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến nhanh chóng, phức tạp; cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gay gắt; các vấn đề an ninh kinh tế, biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng, lương thực, nguồn nước, tội phạm xuyên quốc gia... tác động trực tiếp đến tất cả các nước, trong đó có Việt Nam và Đan Mạch.

* Việc nâng cấp quan hệ không thể chỉ đến từ một phía. Theo ông, đâu là điểm mấu chốt để hai bên "gặp nhau" và cùng đồng thuận?

- Đại sứ Lương Thanh Nghị: Theo tôi, điểm mấu chốt mang tính quyết định là sự hội tụ lợi ích chiến lược dài hạn, dựa trên thế mạnh bổ trợ cho nhau và tầm nhìn chung về phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới, như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đề cập trong bài phát biểu chính sách tại Đại học Copenhagen ngày 19-10.

Đối với Việt Nam, chúng ta có nhu cầu lớn về công nghệ, vốn và kinh nghiệm quản trị cho chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng (đặc biệt là điện gió ngoài khơi, năng lượng tái tạo, hiệu quả năng lượng), nông nghiệp xanh - tuần hoàn, logistics xanh, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo,... để hiện thực hóa mục tiêu trở thành nước có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

Về phía Đan Mạch, họ có thế mạnh vượt trội về công nghệ xanh, năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp bền vững, logistics biển, đồng thời có nhu cầu tìm kiếm thị trường tăng trưởng và đối tác tin cậy để triển khai chuỗi cung ứng xanh, mở rộng ảnh hưởng tại khu vực. Việt Nam được xem là điểm đến đầu tư dài hạn, chất lượng cao và là "cửa ngõ chiến lược" vào thị trường ASEAN gần 700 triệu dân.

Tóm lại, năm 2026 là thời điểm chín muồi vì quan hệ hai nước đã "chín" về tin cậy, "đủ" về thực chất và "cần" về tầm nhìn chiến lược. Điểm mấu chốt là lợi ích chiến lược hội tụ quanh trụ cột chuyển đổi xanh, phát triển bền vững, kết hợp với nhu cầu mở rộng hợp tác toàn diện hơn trong kỷ nguyên mới.

Việt Nam và Đan Mạch: Từ "hỗ trợ" sang "đồng kiến tạo"

* Tại Đại học Copenhagen, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề xuất hai nước trở thành đối tác ưu tiên của nhau về khoa học, công nghệ, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng công bằng và ứng phó biến đổi khí hậu. 

So với Đối tác chiến lược xanh (2023), khuôn khổ mới sẽ mang lại lợi ích thiết thực gì cho người dân và doanh nghiệp hai nước?

- Đại sứ Lương Thanh Nghị: Với khuôn khổ quan hệ mới, nhiều lĩnh vực hợp tác sẽ được mở rộng theo hướng chiến lược và toàn diện hơn, chuyển "từ hỗ trợ sang đồng kiến tạo" như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã nêu.

Với doanh nghiệp, đây là cơ hội để hợp tác, chuyển giao công nghệ và nghiên cứu chung. Doanh nghiệp Việt Nam có thể tiếp cận công nghệ cao, công nghệ mới, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh. 

Khuôn khổ mới cũng có thể mở ra những lĩnh vực hợp tác mới, nhất là công nghiệp điện gió ngoài khơi cùng chuỗi cung ứng và dịch vụ đi kèm. 

Trên thực tế, một số doanh nghiệp Đan Mạch như Ørsted, CIP, Vestas đã hợp tác và ở mức độ nhất định đã chuyển giao công nghệ cho một số doanh nghiệp Việt Nam trong sản xuất, chế tạo sản phẩm và cung cấp dịch vụ phát triển điện gió ngoài khơi, phục vụ cả thị trường trong nước lẫn quốc tế.

Khuôn khổ mới cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận nền quản trị hiện đại, nâng cao năng lực và chất lượng nguồn nhân lực trong lĩnh vực chuyển đổi xanh thông qua hợp tác chiến lược ngành giữa hai nước. 

Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp Đan Mạch có thêm cơ hội mở rộng thị trường và chuỗi giá trị, không chỉ ở Việt Nam mà cả khu vực ASEAN.

Với người dân, hợp tác trong các lĩnh vực ưu tiên nói trên và nhiều lĩnh vực khác sẽ mang lại kết quả thiết thực: môi trường sống tốt hơn, việc làm chất lượng hơn, cơ hội giáo dục và chăm sóc sức khỏe được nâng tầm.

* Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nhấn mạnh kết nối hạ tầng, logistics và chuỗi giá trị giữa hai nước sẽ là mắt xích quan trọng nối Đông Nam Á với Bắc Âu. Những lĩnh vực nào có thể sớm có kết quả cụ thể sau khi hai bên nâng cấp quan hệ, thưa Đại sứ?

- Đại sứ Lương Thanh Nghị: Theo tôi, vận tải, cảng biển và logistics sẽ là những lĩnh vực được thúc đẩy, phát triển mạnh trong thời gian tới. Tiêu biểu là Tập đoàn A.P. Moller - Maersk, vốn có truyền thống hợp tác lâu dài với Việt Nam, sẽ sớm triển khai những dự án mới. 

Hiện tập đoàn này đang vận hành rất hiệu quả cảng container Cái Mép và Lạch Huyện với hệ thống kho bãi thông minh. Ngoài ra tập đoàn này cũng đã khởi công và sẽ đẩy nhanh tiến độ xây dựng cảng container Liên Chiểu với định hướng mô hình cảng xanh, thông minh, ứng dụng AI, IoT và tự động hóa.

Bên cạnh đó, nhiều công ty, tập đoàn vận tải, logistics khác như DSV, Scan Group cũng đã có mặt tại Việt Nam, đang tập trung tối ưu hóa hạ tầng công nghệ, quản lý chuỗi cung ứng trọn gói bằng cả đường hàng không, đường biển, đường bộ cùng các giải pháp kho vận.

Với động lực và cơ hội mà khuôn khổ quan hệ mới mang lại, các lĩnh vực này sẽ ngày càng phát triển, trở thành mắt xích quan trọng nối Đông Nam Á với châu Âu nói chung và Bắc Âu nói riêng.

"Đầu cầu" giữa ASEAN và EU

* Việt Nam và EU đã nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện vào tháng 1-2026. Việc có thêm khuôn khổ tương tự với Đan Mạch sẽ góp phần thúc đẩy quan hệ Việt Nam - EU như thế nào?

- Đại sứ Lương Thanh Nghị: Đan Mạch tuy là quốc gia nhỏ, dân số không đông nhưng là thành viên tích cực, có tiếng nói quan trọng trong EU về nhiều vấn đề, nhất là chuyển đổi xanh, phát triển bền vững, năng lượng tái tạo, logistics biển. 

Do vậy, việc có thêm khuôn khổ tương tự với Đan Mạch sẽ góp phần quan trọng vào việc hiện thực hóa và làm sâu sắc quan hệ Việt Nam - EU, thể hiện trên 4 khía cạnh.

Một là, cùng với các Đối tác chiến lược, Đối tác chiến lược toàn diện khác, khuôn khổ với Đan Mạch sẽ tăng cường tin cậy chính trị và mở rộng thêm kênh đối thoại hiệu quả với EU, hỗ trợ triển khai các cơ chế chung như Hiệp định Đối tác và hợp tác toàn diện (PCA), Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA), đối thoại an ninh - quốc phòng. Việt Nam có thể trở thành "đầu cầu ASEAN" trong hợp tác với EU.

Hai là, thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư thực chất. Đan Mạch hiện là nhà đầu tư lớn của EU tại Việt Nam. Khuôn khổ mới sẽ tạo động lực, cơ hội cho các dự án quy mô lớn về điện gió ngoài khơi, công nghiệp thực phẩm, logistics xanh, dược phẩm... 

Những dự án này vừa phục vụ mục tiêu phát triển của Việt Nam, vừa minh chứng cho hiệu quả của EVFTA và quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - EU, qua đó khuyến khích các doanh nghiệp châu Âu khác tham gia.

Ba là, củng cố trụ cột chuyển đổi xanh và phát triển bền vững. Các lĩnh vực ưu tiên hiện nay giữa Việt Nam và Đan Mạch trùng khớp với ưu tiên của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - EU và các sáng kiến khác như quan hệ Đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP), giúp đẩy nhanh hợp tác xanh - số với EU.

Bốn là, tạo hiệu ứng lan tỏa, hình thành mô hình hợp tác Bắc Âu - ASEAN. 

Như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nêu rõ, việc nâng tầm từ Đối tác chiến lược xanh lên "một khuôn khổ quan hệ chiến lược và toàn diện hơn" là "bước đi tất yếu" để hợp tác song phương trở thành mô hình tiêu biểu giữa một quốc gia Đông Nam Á và một đối tác Bắc Âu, giúp hai nước trở thành "cửa ngõ, đầu cầu chiến lược của nhau tại ASEAN và EU".

* Trong nhiệm kỳ đại sứ, ông đã chứng kiến nhiều bước tiến của quan hệ hai nước, trong đó có chuyến thăm Việt Nam năm 2022 của Nhà vua Frederik X khi còn là Thái tử kế vị, góp phần tạo tiền đề cho Đối tác chiến lược xanh năm 2023.

Giờ đây, khi hai nước nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện, ông có cảm xúc gì? Ông hình dung quan hệ Việt Nam - Đan Mạch sẽ ra sao vào dịp kỷ niệm 60 năm?

- Đại sứ Lương Thanh Nghị: Tôi may mắn có nhiệm kỳ đại sứ tại Đan Mạch giai đoạn 2022 - 2025, và đã chứng kiến nhiều bước tiến quan trọng của quan hệ hai nước. Tôi rất vui mừng, phấn khởi khi hai nước nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện.

Đây là kết quả của tầm nhìn và những nỗ lực không ngừng của lãnh đạo và Nhân dân hai nước, sự tận tâm, tận lực của các cơ quan đại diện ngoại giao và nhiều thế hệ nhà ngoại giao hai nước đã dày công vun đắp, đưa quan hệ hai nước lên tầm mức như hiện nay.

Với nền tảng hữu nghị, hợp tác và lòng tin được vun đắp qua nhiều thập kỷ, đến năm 2031, dịp kỷ niệm 60 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, tôi mong được thấy Việt Nam và Đan Mạch cùng nhau viết tiếp một câu chuyện đẹp hơn: câu chuyện về hai quốc gia cùng học hỏi, cùng sáng tạo và cùng kiến tạo tương lai xanh, thịnh vượng, bền vững vì lợi ích của Nhân dân hai nước.

Xin cảm ơn Đại sứ!

Việt Nam và Đan Mạch nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện

Đan Mạch trở thành nước thứ hai trong EU thiết lập Đối tác chiến lược toàn diện với Việt Nam, sau Pháp.