Toàn cảnh khủng hoảng Ukraine

Phóng to

So sánh lực lượng quân đội Nga và Ukraine - Ảnh: bbc.co.uk

Phóng to

Theo một thỏa thuận năm 2010, Nga có thể đồn trú 161 máy bay chiến đấu, 388 tàu chiến và các tàu khác cùng 25.000 binh sĩ ở khu vực Crimea và lãnh hải Ukraine - Ảnh: RIA Novosti

Các xe tăng và máy bay chiến đấu cũ kỹ, lực lượng hải quân nhỏ bé và quân đội đã giảm dần xuống chỉ còn khoảng 100.000 lính với mức lương bằng một nửa mức lương trung bình của người lao động trong nước là tất cả quân đội của quốc gia 45 triệu dân tuyên bố độc lập năm 1991 này.

“Đó là một lực lượng hoàn toàn không sẵn sàng cho chiến đấu. Quân đội thiếu thốn nghiêm trọng, không có các năng lực không quân hay đất đối không thực thụ so với những gì mà Nga có thể triển khai, dù Nga cũng không phải là hoàn toàn sẵn sàng”, Hãng tin Mỹ Fox News dẫn lời Anthony Cordesman thuộc Trung tâm Nghiên cứu chiến lược quốc tế.

Trong khi Nga chi gần 100 tỉ USD mỗi năm cho quốc phòng, ngân sách của quân đội Ukraine năm 2011 là 1,27 tỉ USD, theo báo cáo nói trên. “Chi phí và phân bổ ngân sách của bộ quốc phòng trong năm 2011 không đáp ứng được các yêu cầu của quân đội - báo cáo viết - Vào cuối năm 2011, hầu hết các thiết bị thông tin liên lạc còn dùng công nghệ analog và các thiết bị công nghệ số chỉ chiếm không tới 10% trong quân đội”.

Báo cáo cho biết trong số 22 xe tăng cần được hiện đại hóa của quân đội Ukraine từ năm 2006 tới 2011, chỉ 10 chiếc là được thực hiện đúng tiến độ vì hạn chế ngân sách. Trong số 31 máy bay chiến đấu cần hiện đại hóa, chỉ ba chiếc đúng tiến độ. Chỉ 4 tàu chiến trong số 22 chiếc được hiện đại hóa, còn máy bay trực thăng chiến đấu thì không 38 chiếc đều cũ kỹ.

Ngân quỹ cho quân đội Ukraine cũng thấp hơn nhiều so với mức trung bình toàn cầu, báo cáo cho biết. “Chi tiêu cho các thiết bị và cơ sở hạ tầng quân sự thấp hơn một phần ba so với mức thông lệ chấp nhận được trên thế giới. Chi tiêu bình quân cho quốc phòng giai đoạn 2006-2011 là 1,0% GDP…”. Mỹ và Nga đều chi hơn 4% GDP cho quân đội.

Viện Nghiên cứu hòa bình ở Stockholm, Thụy Điển và CIA World Factbook ước tính Ukraine đã chi 2,4% GDP cho quốc phòng trong năm 2011, nhưng Samuel Perlo-Freeman của Viện Nghiên cứu hòa bình nói con số trên bao gồm cả phần lương hưu và Ukraine đã chi cho quỹ hưu trí của quân đội còn nhiều hơn cho lực lượng tại ngũ.

Bản báo cáo nhấn mạnh các binh sĩ Ukraine chỉ được nhận mức lương bằng một nửa lương của người lao động bình thường. “Điều này không khuyến khích các công dân Ukraine coi quân ngũ là một nghề”, báo cáo viết. Trong năm năm qua, lực lượng quân đội cũng đã bị cắt giảm mạnh với các cuộc tái cơ cấu năm 2006 và 2012, từ 245.000 binh sĩ xuống còn 184.000 người.

Nhưng Cordesman nói quân đội Ukraine còn những lo ngại khác lớn hơn, như sự chia rẽ của quốc gia. “Vấn đề chính không phải là cán cân quân sự - Cordesman nói - Vấn đề nằm ở chỗ Ukraine có thể đoàn kết các lực lượng quân đội của họ hay không”. Ông cũng cho rằng Mỹ không có đủ năng lực để can thiệp. “Điều đó có nghĩa là Mỹ sẽ phải chiến đấu với người Nga cơ bản là trên lãnh thổ Nga… Mọi việc phụ thuộc vào việc ông Putin và người dân ở đông Ukraine muốn gì. Nếu họ muốn duy trì bản sắc Nga của mình thì Ukraine có rất ít lựa chọn”.

Để so sánh, chỉ trong vài ngày qua, Nga đã huy động khoảng 150.000 binh sĩ ở các khu vực lân cận biên giới đông Ukraine. Matxcơva cũng có thể nhanh chóng triển khai những lực lượng thiện chiến như Sư đoàn không vận vệ binh số 7 đóng ở Novorossisk và các lực lượng đặc nhiệm của Bộ Nội vụ cực kỳ thiện chiến, tốc độ và được huấn luyện bài bản.

Ukraine cũng không có đồng minh chính thức nào. Ukraine là một nước đối tác của NATO, nhưng không nhận được đảm bảo an ninh chính thức nào từ khối quân sự này. NATO rất khó can thiệp quân sự nếu cuộc khủng hoảng leo thang. Nga cũng có lợi thế lớn ở bán đảo Crimea, với riêng lực lượng ở đó đủ áp đảo Ukraine.

Cho tới giờ, các hoạt động quân sự của cả hai phía chưa gây đổ máu.