Thung lũng Silicon (Mỹ) đang đem đến sự minh bạch hơn cho những khu vực có nhiều tranh chấp trên biển bằng những kỹ thuật “theo dấu trên biển” thông qua vệ tinh.

Đó là hệ thống nhận dạng tự động (AIS) không gian.

Tạp chí Diplomat ngày 28-9 nhận định với 72% của Trái đất là biển thì Bộ nhận thức chung về vấn đề hàng hải (MDA) kết hợp với hệ thống AIS tối tân là một vấn đề quan trọng.

Bởi hiện nay hơn 90% trong 18.000 tỉ USD thương mại toàn cầu được vận chuyển bằng đường biển nhưng chỉ được nhận dạng bằng AIS, là một hệ thống thông tin liên lạc cho phép các tàu trao đổi thông tin về nhận dạng vị trí, tốc độ với nhau hoặc trao đổi với các trạm thông tin trên đất liền.

AIS được luật pháp quốc tế công nhận và cho phép các chính quyền theo dõi nhân dạng và đường đi của các tàu, loại hàng hóa và vị trí của chúng trên toàn cầu (GPS).

Tuy nhiên, hiện nay thế giới đang sử dụng hệ thống AIS trên mặt đất. Hệ thống này bị giới hạn tín hiệu khi tàu di chuyển ở khu vực ngoài đường bờ biển khoảng 200 hải lý và chỉ được cập nhật bốn lần một ngày, nên việc phát hiện tàu bè của “bên thứ ba” còn hạn chế rất lớn.

Để khắc phục những giới hạn này, các chuyên gia ở Thung lũng Silicon đang phát triển AIS không gian. Theo đó, các vệ tinh từ các quỹ đạo sẽ quét các vùng đại dương và cung cấp tín hiệu điện tử cho AIS.

Tạp chí Diplomat khẳng định hằng năm có khoảng 20 tỉ USD hải sản bị đánh bắt trộm từ các vùng biển. Khi các nước không có nhận thức chung về những vụ xâm nhập lãnh hải và không thường xuyên chia sẻ thông tin với các nước đối tác trên thế giới, vấn đề còn phức tạp hơn.

Song những hạn chế này có thể được giải quyết bằng vệ tinh cung cấp tín hiệu AIS thường xuyên và chất lượng cao hơn.

Nếu dữ liệu về đường đi của tàu bè được cung cấp 12 lần mỗi giờ thì không chỉ khiến các công ty vận chuyển đường thủy an tâm, mà còn đảm bảo các nước có chủ quyền biển ngăn chặn ngư dân của mình đi vào vùng biển của nước khác đánh bắt cá, tránh xảy ra xung đột lợi ích biển và ngăn chặn hải tặc tấn công tàu hàng hóa.

Và với hệ thống AIS hiện đại hơn thì khi Trung Quốc tuyên bố đòi chủ quyền ở biển Hoa Đông và biển Đông, chính phủ các nước sẽ có thêm những chứng cứ để phản ứng mạnh hơn nếu có MDA lẫn AIS.