TIC 433545934, một trong những hệ sao đôi - kép nhỏ gọn nhất từng được biết đến, là hệ thống thuộc dạng 2+2, gồm hai cặp sao quay quanh nhau, đồng thời hai cặp cũng chuyển động quanh nhau.

Khi quan sát từ Trái đất, mỗi sao trong từng cặp có thể lần lượt đi qua phía trước sao đồng hành, làm độ sáng hệ thống thay đổi rõ rệt dưới góc nhìn từ kính viễn vọng TESS (của NASA).

Đặc biệt, cặp sao B còn che khuất cả hai thành viên của cặp sao A. Do cấu hình quỹ đạo, cặp sao A không bao giờ che khuất cặp sao B theo chiều ngược lại.

Đây là hệ sao đôi - kép có hiện tượng che khuất lẫn nhau được xác nhận đầu tiên, theo trang IFLScience ngày 26-8.

Hai sao của cặp A quay quanh nhau mỗi 2 ngày, với khối lượng lần lượt gấp khoảng 2,2 và 2,4 lần Mặt trời của chúng ta.

Cặp sao B hoàn thành một vòng chỉ trong 1,4 ngày, gồm một sao có kích thước tương tự các sao ở cặp A và một sao có khối lượng khoảng 1,3 lần Mặt trời của chúng ta.

Hai cặp sao quay quanh nhau mỗi 224,5 ngày, đưa TIC 433545934 trở thành hệ sao bốn ngôi dạng 2+2 nhỏ gọn thứ năm từng được phát hiện.

Hệ sao này còn tương đối trẻ, khoảng 580 triệu năm tuổi. Tuy nhiên, do có khối lượng lớn, ba trong số bốn ngôi sao đã bắt đầu phình to khi tiến tới những giai đoạn tiếp theo của vòng đời sao.

Các nhà nghiên cứu dự đoán khoảng 152 triệu năm nữa, ba sao lớn hơn sẽ mở rộng đến vùng Roche - khu vực mà lực hấp dẫn của hai sao cân bằng - và bắt đầu chuyển vật chất sang sao đồng hành.

Hiện tượng "tràn thùy Roche" có thể tạo ra nhiều sự kiện thiên văn cực đoan, như sao biến quang (các ngôi sao có độ sáng thay đổi đều đặn hoặc không đều đặn) bùng nổ, siêu tân tinh loại Ia (một vụ nổ cực kỳ mạnh mẽ và sáng chói của một ngôi sao sao lùn trắng trong một hệ sao đôi) và các hệ sao đôi phát tia X.

Vì vậy, hệ bốn sao TIC 433545934 có thể không tồn tại mãi với cấu trúc hiện nay và thậm chí có khả năng trở thành tiền thân của một dạng siêu tân tinh hiếm trong tương lai.

Nghiên cứu đăng trên tạp chí Astronomy & Astrophysics và hiện có trên kho lưu trữ trực tuyến arXiv.

Phát hiện hệ sao đôi cực hiếm, chưa từng thấy trong lịch sử thiên văn

Các nhà thiên văn học vừa phát hiện một hệ sao đôi gồm hai sao lùn trắng với khối lượng lớn, quay rất sát nhau và dự đoán sẽ diễn ra một vụ nổ siêu tân tinh cực hiếm.