Đây là vai diễn mới của nghệ sĩ Cao Minh sau phim Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối, nắm giữ những nút thắt cảm xúc và thông điệp cốt lõi của tác phẩm. 

Trong Nghỉ hè sợ nghỉ hưu, ông nội Thời là một cựu chiến binh sống đơn độc ở vùng quê. Ban ngày, ông hiện lên là người ông nghiêm khắc, mang tính cách bảo thủ, có khoảng cách thế hệ rõ rệt và thường xuyên bất đồng với người cháu Trí Bình vụng về từ phố về. Khi đêm xuống, ông có những biểu hiện kỳ lạ mà người cháu tưởng ông điên khùng, quỷ nhập tràng. 

Khi bí mật về ông Thời dần hé lộ, Bình buộc phải đối mặt với nỗi sợ hãi, vượt qua khoảng cách thế hệ để dần nhận ra các giá trị tưởng chừng đã bị lãng quên.

"Khi Huỳnh Lập mời đóng ông Thời, tôi nghi ngờ vì Lập quá trẻ"

* Sau phim Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối của Bùi Thạc Chuyên, ông trở lại với Nghỉ hè sợ nghỉ hưu của Huỳnh Lập với một tâm thế ra sao?

- Có lẽ nhờ Địa đạo, Huỳnh Lập mới phát hiện ra ca sĩ Cao Minh có đóng phim (cười). Trong phim này, nhân vật ông Thời do tôi đóng không kể chuyện đạo nghĩa ông bà mà kể một câu chuyện rộng hơn, đó là chủ nghĩa yêu nước.

So với những loại ngôn ngữ khác, điện ảnh có một tác động lớn hơn, giúp các thế hệ trẻ "thẩm thấu" những câu chuyện đó một cách tự nhiên và sâu sắc hơn.

Tôi xem mỗi vai diễn là một cơ hội để kể lại chuyện ngày xưa, từ đó khơi gợi và bồi đắp lòng yêu nước cho thế hệ trẻ.

Tôi thích nhân vật ông Thời trong Nghỉ hè sợ nghỉ hưu vì nó trải dài và kết nối được ba thế hệ. Nhân vật này có vết thương thời hậu chiến rất nặng, nặng đến nỗi người ta tưởng ông ấy khùng điên. Tội lắm, thương lắm bởi ông không hề điên, vì thế vai diễn mới càng ám ảnh mình.

Vai này khó diễn hơn vai chú Sáu trong Địa đạo, đặc biệt về chiều sâu tâm lý và nội tâm.

* Sau Địa đạo, nghệ sĩ Cao Minh có nhận được nhiều lời mời đóng phim không?

- Đúng là có nhiều lời mời đến nhưng tôi đành từ chối khéo. Người ta đồn "khó mời ổng lắm". Bởi tôi không làm nghệ thuật để đánh bóng tên tuổi hay để mình đẹp hơn, mà muốn truyền tải được thông điệp có giá trị nào đó.

Nhiều nghệ sĩ nói vì đam mê nên mới làm. Nói vậy là họ khổ, họ mê nên mới muội. Cao Minh rất sợ chữ "mê" nên không bao giờ nói.

Ở tuổi của tôi, tôi cần tỉnh táo để không bị cuốn vào sự mê muội của hào nhoáng ấy. Trong ca hát cũng vậy, tôi chỉ hát đúng chỗ, đúng nơi.

Tôi là một người hoạt động âm nhạc chuyên nghiệp nhưng trong điện ảnh, đâu có chuyên nghiệp đâu. Song trong điện ảnh, có khi không cần sự chuyên nghiệp, mà cần một "tâm hồn mạnh" để lột tả được ngôn ngữ của nhân vật . Chú Sáu phim Địa đạo và ông nội Thời phim Nghỉ hè sợ nghỉ hưu là hai nhân vật như vậy.

Có người nghĩ cái xác che linh hồn. Không có đâu. Linh hồn đã mở ra rồi, thì xác không bao giờ chịu nổi đâu. Và dù xác có xấu bằng trời cũng đẹp, xác đẹp bằng trời cũng xấu.

* Khi Huỳnh Lập liên hệ mời đóng phim Nghỉ hè sợ nghỉ hưu, Cao Minh đồng ý ngay không?

- Tôi nghi ngờ vì thấy Lập còn quá trẻ, lại có gương mặt dễ thương và tính cách hay đùa giỡn, hài hước. Tôi tự nhủ: Làm sao một người trẻ tuổi và có phong cách như vậy lại có thể tạo ra một tác phẩm có chiều sâu tâm lý?

Tôi không nhận lời ngay và kêu "cho chú coi kịch bản". Sau khi đọc xong, tôi cũng bị "khóa" lại luôn. Tôi kinh ngạc: Tại sao trẻ mà nó hiểu thế, lại có thể viết về ba thế hệ với sự thấu hiểu sâu sắc đến vậy.

Kể cả khi nhận lời rồi, tôi lo nếu mình diễn không tới hoặc diễn theo kiểu "cà rỡn", nhân vật sẽ trở thành một "ông già hài hước" hoặc một "trò cười", điều này sẽ làm hỏng thông điệp của phim và cả hình ảnh Cao Minh ngoài đời thực.

Nếu ông nội Thời không làm các cháu suy nghĩ thì chú Cao Minh xin lỗi

* Nghỉ hè sợ nghỉ hưu có khen cũng có cả chê. Với ông thì sao?

- Tôi từng lo ngại yếu tố tâm linh trong phong cách làm phim của Huỳnh Lập bởi giữa tâm linh đích thực và mê tín dị đoan có ranh giới khá mong manh. Tuy nhiên sau khi đọc kịch bản, tôi nhận ra rằng trong nghệ thuật, cần có yếu tố này để lột tả trọn vẹn những góc khuất của tâm hồn.

Phim này gửi một thông điệp lớn tới khán giả đó là yêu nước, là uống nước nhớ nguồn. Huỳnh Lập đã làm ra một bộ phim vừa vui vừa hù vừa giỡn, để các con, các cháu cảm thấy nhẹ nhàng hơn khi tiếp cận một câu chuyện có một đề tài nặng đô như thế này.

Còn đương nhiên, tôi biết dân chuyên nghiệp khó tính khi xem sẽ không "chịu" phần đó, cho rằng nó là "mì ăn liền". Cao Minh nghe thấy hết cả mà.

Nhưng phải hiểu một điều: Muốn giáo dục thì phải "vuốt ve" nhẹ nhàng, phải "dụ dỗ" để tâm hồn các con, các cháu mở ra. 

Chúng ta là người lớn, hãy thông cảm chuyện đó, để thấy các bạn trẻ khi viết kịch bản đã có lòng thế nào, đã nghĩ được những điều tử tế ra sao. Làm nghệ thuật khó lắm. Nên chan hòa, bao dung, thông cảm. 

* NSƯT Cao Minh từng hát nhạc thính phòng, nhạc cách mạng, trữ tình quê hương rất nhiều. Hai phim ông tham gia cũng liên quan đến lịch sử, chiến tranh. Phải chăng, Cao Minh vẫn còn "bận lòng" về đề tài này?

- Chú Cao Minh hát nhạc cách mạng từ lâu, sao các cháu không thích là sao? Nếu chú Sáu, ông nội Thời không làm các cháu suy nghĩ, có nghĩa chú Cao Minh chưa làm đủ tốt để các cháu thích. Hôm nay chú Cao Minh xin lỗi.

Không có âm nhạc nào lãng mạn bằng âm nhạc truyền thống. Không có một ca khúc cách mạng nào mà không rớt nước mắt. Bài ca Trường Sơn là nước mắt đầm đìa. Sao mỗi lần hát, người ta lại đứng dậy vỗ tay?

Hay trong Hành khúc ngày và đêm, có câu: "Rất dài và rất xa, là những ngày thương nhớ/ Nơi cháy lên ngọn lửa, là trái tim thương yêu"… Anh đang mùa hành quân pháo lăn dài chiến dịch mà vẫn không nguôi nhớ em yêu… Hay chứ! Lãng mạn nào bằng?

* Cảm ơn nghệ sĩ Cao Minh.

'Nghỉ hè sợ nghỉ hưu' chấm dứt chuỗi ngày bom tấn ngoại thống trị phòng vé Việt

Phòng vé Việt cuối cùng cũng có sự biến động đáng chú ý khi Nghỉ hè sợ nghỉ hưu của Huỳnh Lập ra rạp.