Là sinh viên khóa đầu tiên ngành trí tuệ nhân tạo (AI) Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM) cũng là khóa đào tạo đầu tiên cả nước, nữ sinh viên Võ Thu Trang đã xuất sắc tốt nghiệp thủ khoa với số điểm 9.42, trong đó khóa luận đạt điểm tuyệt đối 10/10.

Hành trình học của cô bạn này nói đúng ra cũng là bắt đầu và khai phá khi ấy là ngành học mới mẻ tại Việt Nam.

Tài liệu không phong phú, cũng không có khóa đàn anh đàn chị nào đi trước để học hỏi song nữ tân cử nhân cho biết đã chọn cách bước đi với sự kiên trì cùng cách học riêng của mình.

Học và cập nhật liên tục kiến thức mới

* Học khóa đầu tiên của trường cũng là của cả nước với một ngành học mới mẻ, liệu nhìn lại bạn có thấy quyết định lựa chọn của mình có phần liều lĩnh không?

- Đậu nhóm ngành máy tính và công nghệ thông tin hồi năm 2021, mình đứng trước quyết định chọn chuyên ngành mà đúng là thời điểm ấy AI mới bắt đầu nhận sự quan tâm mạnh mẽ từ thị trường. Khác với hiện nay khi AI đã là ngành được tuyển sinh riêng thì lúc ấy tụi mình chỉ biết đến ngành này thông qua vài giới thiệu ban đầu cùng sự hình dung rất mơ hồ.

Đúng là mình đã lựa chọn dựa trên niềm tin rằng AI sẽ phát triển mạnh mẽ. Đặc biệt lĩnh vực này gắn chặt với toán học vốn là môn mình yêu thích từ nhỏ. Lúc đó dù chưa được trang bị kiến thức lập trình hay nền tảng công nghệ thông tin nhưng mình vẫn chọn vì tin nếu có phương pháp phù hợp hoàn toàn có thể theo kịp.

* Chắc không thiếu những khó khăn mà bạn từng đối mặt, làm sao để vượt qua áp lực và giữ cân bằng?

- Chắc chắn là có khó khăn nếu không muốn nói là nhiều, đặc biệt khi một số môn học lần đâu mới mở nên gần như không có nguồn tham khảo nào từ các anh chị khóa trên. Vì thế mình luôn phải tự mày mò khá nhiều từ việc tìm tài liệu, đọc thêm giáo trình nước ngoài đến trao đổi với bạn bè để cùng đào sâu hơn nội dung môn học.

Có một vài môn thầy cô cũng luôn chủ động cập nhật kiến thức mới theo xu hướng và thực tiễn hiện tại. Việc này giúp chương trình học sát với thực tế hơn nhưng cũng đồng nghĩa với đòi hỏi sinh viên phải liên tục thích nghi và tự học ngoài giờ. Nhìn chung thách thức lớn nhất là phải liên tục cập nhật và tự bổ sung kiến thức mới trong suốt quá trình học.

Hiểu để có thể diễn giải lại

* Thiếu tài liệu, cũng không có anh chị đi trước để thọ giáo, bạn đã tự xây dựng phương pháp học cho mình ra sao?

- Vì là khóa đầu tiên nên chương trình còn đang được thử nghiệm. Có một số môn học được xây dựng riêng cho ngành AI, trong khi số khác vẫn học chung với các chuyên ngành công nghệ thông tin. 

Không có đề cương tham khảo, cũng không thể học hỏi gì từ các anh chị khóa trên nhiều nên mình chỉ còn cách là phải cố gắng tìm phương pháp học phù hợp với bản thân ngay từ đầu.

Mình chọn cách lên lớp đầy đủ, ghi chép nội dung theo cách diễn đạt của bản thân thay vì chép y nguyên tài liệu. Khái niệm nào chưa rõ, mình sẽ dành thời gian tìm hiểu sâu đến khi có thể giải thích lại một cách đơn giản nhất mới thôi.

Có lẽ việc hình thành tư duy "hiểu để có thể diễn đạt lại" đã giúp mình nắm chắc kiến thức cốt lõi của các môn trong năm đầu làm nền tảng quan trọng để đi xa hơn trong lĩnh vực AI.

Đặc biệt mình có thói quen hoàn thành bài tập đúng hạn, tự tạo dàn ý ôn tập và hệ thống hóa kiến thức trước mỗi kỳ thi. Đó cũng là cách để mình duy trì được sự tập trung cao, tạo lợi thế rõ rệt khi bước vào các môn chuyên sâu.

* Điểm mới và ý nghĩa thực tiễn của nội dung bạn nghiên cứu trong khóa luận đạt điểm 10/10 là gì?

- Mình nghiên cứu adversarial images, những hình ảnh trông gần như không khác bản gốc nhưng có thể khiến mô hình AI dự đoán sai chỉ bằng một lượng nhiễu rất nhỏ. Mình đã đề xuất phương pháp mới là thêm nhiễu nhỏ theo hướng xấp xỉ gradient, kết hợp giảm chiều để tiết kiệm tính toán.

Sau đó sẽ phân tích vùng ảnh quan trọng và tinh chỉnh lần hai, chỉ tác động vào những điểm trọng yếu. Cách làm này tạo ra ảnh đối nghịch gần như giống hệt ảnh gốc nhưng vẫn đánh lừa mô hình hiệu quả. Nghiên cứu này giúp chỉ ra những lỗ hổng trong hệ thống AI, từ đó góp phần phát triển các mô hình an toàn và đáng tin cậy hơn trong thực tế.

* Hình dung về Thu Trang trong tương lai gần sẽ như thế nào nhỉ?

- Hiện mình đang làm AI Engineer đúng như ngành học. Tương lai gần hả? Mình đang tìm hiểu để học tiếp cao học và nếu được mình muốn trở thành giảng viên như người thầy đã truyền cảm hứng và hỗ trợ mình rất nhiều. Ấy là hành trình dài và mình biết cần phải cố gắng thêm nhiều nữa trong khả năng giới hạn của bản thân.

Rẽ từ kinh tế qua kỹ thuật, cô gái Việt giành học bổng tiến sĩ AI toàn phần ở Mỹ

Từ sinh viên kinh tế chuyển hướng sang khoa học dữ liệu rồi bước tiếp đến hành trình nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Mỹ, Vũ Mai Anh kiên trì từng 'bước nhỏ đều đặn' để theo đuổi đam mê trí tuệ nhân tạo trong y học.