Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Khánh Hòa vừa khởi tố hình sự bà Lê Thị Hải Anh (51 tuổi, trú phường Bắc Nha Trang, Khánh Hòa) để điều tra về tội "giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ".

Bà Anh bị khởi tố sau khi giao xe máy cho một nam du khách Nga. Người này gây tai nạn trên đường Trần Phú (phường Nha Trang) khiến một người chết cách đây gần 3 tháng.

Điều 264 Bộ luật Hình sự quy định gì?

Vụ án là lời cảnh báo pháp lý đối với các tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ cho thuê xe máy, ô tô.

Luật sư Nguyễn Hồng Hà - Trưởng Văn phòng luật sư Nguyễn Hồng Hà (Đoàn luật sư tỉnh Khánh Hòa) - cho rằng:

"Điều 264 không nhằm xử lý người trực tiếp gây tai nạn mà hướng tới người có nghĩa vụ quản lý phương tiện nhưng đã giao phương tiện trái pháp luật cho người không đủ điều kiện điều khiển.

Do đó, hành vi bị xử lý không phải là điều khiển xe, mà là hành vi giao xe trong khi biết người nhận xe không đủ điều kiện theo quy định của pháp luật.

Đây là một "hàng rào phòng ngừa" được đặt ra ngay từ đầu nguồn. Nhà làm luật không chờ đến khi tai nạn xảy ra mới xử lý người lái xe, mà còn truy cứu trách nhiệm của người đã góp phần tạo ra nguy cơ đó. Dấu hiệu cấu thành tội phạm không chỉ là giao xe" - luật sư Hà phân tích.

Vẫn theo vị luật sư, để truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 264, cơ quan tiến hành tố tụng phải chứng minh đầy đủ bốn yếu tố cấu thành tội, gồm:

Thứ nhất, có hành vi giao phương tiện giao thông đường bộ cho người khác.

Thứ hai, người được giao không đủ điều kiện điều khiển phương tiện theo quy định của pháp luật. Điều này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như không có giấy phép lái xe, giấy phép không đúng hạng, chưa đủ tuổi, đang bị tước quyền sử dụng giấy phép lái xe hoặc thuộc trường hợp pháp luật không cho phép điều khiển phương tiện.

Thứ ba, người giao xe biết rõ người nhận xe không đủ điều kiện điều khiển. Đây là dấu hiệu thuộc mặt chủ quan của tội phạm và cũng là yếu tố khó chứng minh trong thực tiễn giải quyết loại tội này.

Thứ tư, việc giao xe phải dẫn đến hậu quả thuộc trường hợp luật quy định, như làm chết người hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng khác. Nếu chưa có hậu quả theo cấu thành vật chất của Điều 264 thì chưa đủ căn cứ xử lý hình sự.

Có giấy phép lái xe nước ngoài, không mặc nhiên được lái xe tại Việt Nam

Phân tích thêm, luật sư Nguyễn Tường Linh - Trưởng Văn phòng luật sư Tường Linh (Đoàn luật sư tỉnh Khánh Hòa) - nhấn mạnh không phải cứ giao xe cho người không có giấy phép lái xe là đương nhiên phạm tội. Điều quan trọng là phải chứng minh người giao xe đã biết rõ người được giao không đủ điều kiện điều khiển nhưng vẫn cố ý giao phương tiện.

Theo luật sư, vụ án có thể được chứng minh thông qua nhiều nguồn chứng cứ, như: người thuê trực tiếp thừa nhận mình không có giấy phép lái xe nhưng vẫn được giao xe; nhân viên đã yêu cầu xuất trình giấy phép nhưng người thuê không xuất trình được; hai bên trao đổi qua tin nhắn, email hoặc ứng dụng đặt phòng về việc không có giấy phép lái xe.

Camera ghi nhận việc giao xe mặc dù người thuê không xuất trình giấy phép; quy trình nội bộ của khách sạn quy định phải kiểm tra giấy phép lái xe nhưng nhân viên cố ý bỏ qua; đối với người nước ngoài: không thể chỉ kiểm tra hộ chiếu, các loại giấy tờ liên quan,…

Theo quy định, người nước ngoài có giấy phép lái xe do nước ngoài cấp không mặc nhiên được điều khiển xe cơ giới tại Việt Nam.

Lúc này, người cho thuê cần kiểm tra giấy phép đó có được sử dụng hợp pháp tại Việt Nam hay không; có đúng hạng phương tiện hay không và còn hiệu lực hay không. 

Trường hợp với người nước ngoài, người cho thuê cần kiểm tra hộ chiếu, visa, thẻ tạm trú... còn thời hạn hay không. Ngoài ra, người thuê phải có giấy phép lái xe quốc tế (IDP) đã được đổi sang giấy phép lái xe Việt Nam.

Theo quy định, nếu người điều khiển phương tiện chỉ dùng giấy phép lái xe quốc tế mà không đổi sang giấy phép lái xe Việt Nam thì vẫn bị coi là sử dụng giấy phép không hợp lệ.

Khoản 7 Điều 18 Nghị định 168/2024 quy định người điều khiển xe mô tô hai bánh có dung tích xi lanh từ 125cm³ trở lên hoặc công suất động cơ điện trên 11kW, có giấy phép lái xe nhưng không phù hợp sẽ bị phạt tiền 6 - 8 triệu đồng. 

Mức phạt này cũng áp dụng với người có giấy phép lái xe quốc tế nhưng không mang theo giấy phép lái xe quốc gia phù hợp.

Trường hợp không xác định được tính hợp pháp của giấy phép, việc giao xe có thể khiến người cho thuê phải đối mặt với rủi ro pháp lý rất lớn khi xảy ra tai nạn. Nghĩa vụ của người cho thuê không dừng ở việc xem giấy phép để hạn chế rủi ro, các cơ sở cho thuê xe cần xây dựng quy trình kiểm tra và lưu trữ hồ sơ chặt chẽ.

Ngoài việc đối chiếu giấy phép lái xe với hộ chiếu hoặc căn cước công dân, cần chụp ảnh hoặc lưu bản sao giấy phép, ghi nhận số giấy phép, hạng giấy phép và thời hạn còn hiệu lực trong hợp đồng thuê xe.

Người đàn ông Nga say xỉn, chạy xe máy tông chết người ở Nha Trang

Công an phường Nha Trang (Khánh Hòa) đã tạm giữ hình sự một người đàn ông quốc tịch Nga say xỉn, lái xe gây tai nạn giao thông làm chết 1 người đàn bà 70 tuổi.