Và những ngày giáp Tết này, dòng người qua sông dường như trở nên hối hả hơn và cũng vui hơn.

Những chuyến phà cứu người

Trưa nắng, chiếc phà 100 tấn cập bến phía bắc sông Cổ Chiên được lệnh không đón khách. Trên bờ, đoàn người xe xếp hàng chờ vượt sông bắt đầu nhốn nháo. Đã có những tiếng thắc mắc phàn nàn, trách móc: "Mấy ông này làm ăn khó hiểu. Phà không mà không chở người. Chắc là chờ chở sếp bự đây hay phà hư, Tết nhứt tới nơi rồi mà mấy ổng còn tình tang quá"... Cũng có người lớn tiếng gọi tổng đài phản ảnh "làm ăn như vầy ai coi được"...

Dường như có người đoán đúng. Chiếc phà được lệnh chỉ trực chờ chiếc xe máy chở ba vừa xuống liền rồ máy chạy về phía bờ nam Cổ Chiên, tỉnh lỵ Vĩnh Long. Hành khách được ưu tiên ấy là ông Tô Ngọc Minh (59 tuổi), một nông dân ở cù lao An Bình trong bộ mặt đau đớn. 

Người nhà nói ông bị đau ruột dữ dội, không thể xếp hàng chờ như bao hành khách khác nên liên hệ phà xin được ưu tiên. Không ngờ lãnh đạo phà Đình Khao điều hẳn một chiếc phà bình thường chở được hàng chục ô tô, hàng trăm người... chỉ để chở duy nhất một người bệnh cần cấp cứu.

Anh Nguyễn Hữu Hân, cán bộ soát vé bến phà Đình Khao, giải thích: "Do trên phà có trường hợp cấp cứu nên chúng tôi ưu tiên chở bệnh sao cho nhanh nhất để kịp thời đến bệnh viện. Vì vậy không tiếp nhận thêm người và xe khác". Anh Hân nói chuyện phà 100 hay 200 tấn khi gặp bệnh nhân cấp cứu cũng phải ưu tiên chở nên những chuyến phà trống người như vậy là chuyện hằng ngày.

"Tại phà Đình Khao, chúng tôi cũng thường căn dặn anh em về thái độ phục vụ, phải giúp người khi họ gặp khó khăn. Nhiều khi bà con không hiểu nghĩ chúng tôi "có tiêu cực". Chúng tôi không thể giải thích cho từng người" - ông Lê Hoàng Thông, trưởng bến phà Đình Khao, nói. Ông cho hay cũng có khi khách chờ đợi, đòi đi trước mà không thuộc đối tượng được ưu tiên nên sinh ra nóng tánh với anh em phục vụ bến phà. Cũng có những người say xỉn, "thành phần xã hội phức tạp" gây sự khi qua phà buộc phải nhờ cơ quan chức năng xử lý.

"Nghề phà chúng tôi không khác gì làm dâu trăm họ. Ở những nơi hành khách đông như phà Đình Khao, người ta càng chờ đợi thì càng sốt ruột. Anh thử đặt mình vào vị trí khách đang đi xe mấy chục cây số rồi đột nhiên khựng lại xếp hàng chen chúc thì dễ ảnh hưởng tới tâm trạng", ông Thông chia sẻ.

Sau khi những bến phà lớn như Mỹ Thuận, Cần Thơ, Rạch Miễu, Vàm Cống... dừng hoạt động vì đã có cầu thay thế, Đình Khao trở thành một trong những bến phà qua sông đông khách nhất vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Lượng người, xe rồng rắn xếp hàng chờ qua phà thường kéo dài. Tình thế buộc cơ quan công an phải thường xuyên cử cán bộ đến điều tiết giao thông.

Đời ông, đời cha đến đời con cháu vẫn nối bờ sông

Ông Thông nói năm 2001 khi ông nhận quyết định về bến phà Đình Khao, mỗi ngày chỉ có 15 xe ô tô qua lại hai bờ Cổ Chiên. Nay có trên 2.500 ô tô, hàng chục ngàn người và xe máy qua lại. Lúc đó bến Đình Khao đưa khách qua cù lao An Bình đi Chợ Lách, Bến Tre về Sài Gòn... cũng chỉ có phà 25 tấn. Vài năm sau do lượng khách đi lại tăng nên phà 100 tấn được điều về đây. Đến năm 2019, khi bến phà Vàm Cống dừng hoạt động thì phà 200 tấn được điều chuyển về Đình Khao.

Trước năm 1975, con đường nối hai con sông Hàm Luông và Cổ Chiên đã được hình thành nhưng chủ yếu mang tính chất quân sự. Quân đội Việt Nam cộng hòa sử dụng con đường này để chi viện từ Mỹ Tho, Bến Tre sang Vĩnh Long nên khu vực hai bờ bến phà cũng thường xuyên xảy ra chiến sự.

Khi hòa bình lập lại, con đường chạy qua làng cây trái Chợ Lách, Cái Mơn chủ yếu xe máy, xe ba gác chở nông sản. Đến khi quốc lộ 57 được khởi động lại, hai bến phà qua sông Hàm Luông đến tỉnh lỵ Bến Tre và Cổ Chiên qua tỉnh lỵ Vĩnh Long được kết nối. Con đường cũng được nâng cấp để trở thành tuyến huyết mạch về vùng cây trái trù phú bậc nhất này.

"Khi Cục Đường bộ tiếp quản bến phà cũng có nhiều ý kiến nên đặt tên đây là bến phà Thanh Đức, địa danh bên bờ bến phà, như cách đặt tên của nhiều nơi khác. Tuy nhiên cuối cùng lại đặt tên Đình Khao vì gần đây có ngôi đình từ thời nhà Nguyễn lập nên để khao binh tướng, tôn vinh những anh hùng mở mang bờ cõi", ông Thông chia sẻ.

"Anh em chúng tôi coi việc đưa người và xe qua lại hai bờ sông an toàn cũng là tiếp nối mạch chảy lịch sử. Trong đó có cả xương máu của nhiều thế hệ đóng góp cho vùng đất này, đóng góp cho những chuyến vượt sông an toàn tại khúc sông", ông Thông tâm sự.

Tại bến phà Đình Khao vẫn có những gia đình cả ba thế hệ làm nhiệm vụ đưa người qua sông. Thuyền trưởng Ngô Thanh Lâm (46 tuổi) nói cả ba anh em nhà anh đang tiếp nối công việc của thế thế hệ đi trước trong gia đình. Ông nội anh Lâm là ông Ngô Văn Bảy, đội phó đội vượt sông tại khúc sông Cổ Chiên trong những năm chiến tranh khói lửa. Ba anh Lâm là ông Ngô Thanh Tùng, nguyên phó quản đốc bến phà Đình Khao. Đến thế hệ anh thì có ba anh em ruột tiếp tục gắn bó với bến phà và những chuyến sông.

"Tôi từng lái phà đưa khách sang sông ở Vàm Cống, sau đó về lái phà ở Đại Ngãi và giờ về lại bến Đình Khao. Nơi đây ông tôi, ba tôi rồi đến anh em chúng tôi tiếp tục sự nghiệp nối liền đôi bờ cách trở", anh Lâm tâm sự nghề lái phà sang sông thường gặp phải những ngày sóng gió, sương mù rất nhiều trở ngại. 

Có những lúc anh nghĩ đến thế hệ cha anh vượt sông trong điều kiện khó khăn gấp bội, không chỉ phương tiện nhỏ bé, thô sơ mà còn vượt sông trước tầm bom đạn mà họ vẫn hoàn thành nhiệm vụ thì đến thế hệ anh, việc đưa những những chuyến phà qua sông an toàn vừa là công việc vừa là sứ mệnh.

Giờ đây khi tỉnh Bến Tre sáp nhập vào Vĩnh Long thì tuyến quốc lộ 57 là con đường huyết mạch, lượng khách qua sông để về tỉnh lỵ đông hơn. Bến phà phải cho tăng ca, tăng chuyến để đáp ứng. "Từ khi tôi về bến phà Đình Khao hơn 20 năm, chỉ duy nhất một lần phà phải tạm dừng hoạt động là đợt bão số 9 hồi tháng 9-2009. Cho đến nay nhiều khi thời tiết khó khăn nhưng anh em vẫn cố gắng để đảm bảo chuyện sang sông được thông suốt. Chúng tôi vẫn phục vụ cho đến khi nào có cầu mới thôi", ông Thông tâm sự.

Những ngày giáp Tết, khách qua phà Đình Khao lại bắt đầu nói về dự án cầu qua sông để thay thế phà sắp được triển khai. Những chuyến phà và chuyện thế thái nhân tình của nó sẽ dần đi vào ký ức đất và người châu thổ phương Nam.

_______________________________________________________________

Những chuyến phà như kể chuyện đất và người miền Tây. Lữ khách nao lòng khi nghe ông mù bán hàng rong trên phà ngân điệu vọng cổ ngọt mùi và lữ khách cũng có thể chợt đắm say khi nhìn ánh mắt thôn nữ miệt gạo trắng nước trong.

Kỳ tới: Những chuyến phà kể chuyện đất và người miền Tây

Những chuyến phà thương nhớ ở phương Nam - Kỳ 1: Bến phà cuối nguồn sông Hậu

Những chuyến bắc (phà) một thời gắn bó thân thương với đời sống người dân châu thổ phương Nam, là mạch nối giao thông xứ sở "qua sông phải lụy phà".