(Đọc Bóng chiều hôm, tập truyện của Nguyễn Đặng Mừng, NXB Hội Nhà Văn)

Phóng to

TT - Nguyễn Đặng Mừng mới viết nhưng không còn trẻ. Sinh năm 1953, lẽ ra anh đã có thể viết từ lâu. 20 tuổi còn lận đận trong chiến tranh, 30 tuổi về làng quê Quảng Trị làm nông dân trồng lúa cắt cỏ, 40 tuổi bỏ làng vào Nam lăn lộn mưu sinh... những đoạn đời truân chuyên ấy là quãng thời gian tích lũy vốn sống để bây giờ khi cầm bút viết ra thì tất cả đều đã đủ độ chín của hồi tưởng, suy ngẫm và cảm xúc.

Bóng chiều hôm, tập truyện đầu tay của Nguyễn Đặng Mừng gồm 14 truyện ngắn, trong đó là 14 số phận, đa số là những số phận thời hậu chiến của những người thuộc bên này hay bên kia. Cũng như rất nhiều con người ngoài đời thật, nhân vật của Đặng Mừng rất khó có thể liệt vào bên kia hay bên này: giống như câu chuyện của cô gái lỡ thì và đứa con hoài thai trên đồi Ma, đứa con cứ lớn lên mà không biết mình là đối tượng giằng co tranh chấp của hai linh hồn trong cõi u linh vẫn không thể nhận nhau làm thân thuộc.

Thông thường một tác phẩm có hai con đường để gây hiệu ứng nơi người đọc, một là gây sự xúc động, hai là gây cười. Ở tác phẩm của Đặng Mừng có cả hai hiệu ứng trên khiến ta thấy vừa buồn cười lại vừa xót xa. Sở dĩ vậy là vì cái tài của tác giả biết lẩy ra từ cuộc đời những tố chất bi hài lẫn lộn.

Như câu chuyện phiên họp ở làng kết án đôi nam nữ đồi trụy vì đã dám “hun chắc bằng mui” (hôn nhau bằng môi), chuyện chị Nần chung thủy cự tuyệt bao nhiêu người ve vãn để rồi chửa hoang vì tưởng vong hồn chồng nhập vào xác lão thầy bói, chuyện cửa hàng mậu dịch phân phối quần đen cho con trai, quần xà lỏn cho con gái, chuyện nông dân ngồi họp bên đống lúa trong sân hợp tác, sáng ra thấy đống lúa nhỏ lại còn phân nửa...

Nói những chuyện không phải không lớn, những chuyện can hệ đến phận người, đến vận mệnh của cá nhân, cộng đồng, nhưng tác giả không đao to búa lớn mà lại cứ như vừa kể vừa cười cợt nỗi đau của chính mình.

Cách viết của Nguyễn Đặng Mừng giản dị, hầu như chẳng hề sử dụng các kỹ xảo truyện ngắn. Chẳng quan tâm chạy đôn chạy đáo kiếm cho mình một tấm áo thời trang, anh xuất hiện bằng thể cách tự nhiên, cứ tưng tửng, thật thà, kể những câu chuyện ở làng quê nào đó mà ngẫm kỹ lại ta mới nhận ra cái làng ấy chính là đất nước của mình...

Tọa đàm về tác phẩm Biển và chim bói cá Phóng to Tác phẩm Biển và chim bói cá Những góc khuất của hiện thực là tên buổi tọa đàm bàn về tác phẩm Biển và chim bói cá của nhà văn Bùi Ngọc Tấn, sẽ diễn ra lúc 14g30 ngày 20-3 tại Hanoihanoi cafe (43 Tràng Tiền, Hà Nội). Tiểu thuyết Biển và chim bói cá (Nhã Nam và NXB Hội Nhà Văn phát hành cuối năm 2008) được đánh giá đã “tái hiện thành công diện mạo tinh thần của một thế hệ, một thời đại... vượt xa khỏi sự hình dung về những quy phạm luân lý và ranh giới tình người”. Buổi tọa đàm do Công ty cổ phần văn hóa và truyền thông Nhã Nam tổ chức, có sự tham gia của các diễn giả: nhà văn Nguyên Ngọc, nhà văn Nguyễn Xuân Khánh, dịch giả Phạm Toàn, nhà phê bình văn học Nguyễn Thanh Sơn và biên tập viên Khánh Phương. V.Việt