Phóng to

Ông Mười Lời trong “thung lũng hoa đào” - Ảnh: Nguyễn Hàng Tình

1 Ai mến yêu Đà Lạt mà không từng biết hay nghe đến “thung lũng hoa đào” ở Đà Lạt. Dịp áp tết người Đà Lạt và du khách thường rủ nhau đến thung lũng đặc biệt và hơi lập dị ấy ở gần dinh III Bảo Đại để ngắm hoa đào, và thú vị kép nữa là để nghe ông Mười Lời - tác giả của thung lũng hoa này - vừa cưa những cành đào tài tử bán, miệng vừa tranh thủ “truyền bá tình yêu hoa” cho mọi người, kể chuyện tiếu lâm hay nghêu ngao đọc thơ...

Người Đà Lạt không thể quên gần 15 năm trước, ông Mười Lời đã độc hành lưu lạc ra Hà Nội để lấy những mẩu chồi của đào Nhật Tân về ghép trên cây đào lông ăn trái Đà Lạt, cho giấc mơ hình thành một “thung lũng hoa đào” để lấy hoa thay vì lấy trái.

Và rồi sự thật một thung lũng như thế đã xuất hiện, nên hình nên dáng, đặc sắc, rồi nổi tiếng khắp nước như ngày nay. Mà thung lũng của ông không chỉ có hoa đào. Nơi ấy là cả một vườn thực nghiệm cho vô số loài cây trái, thảo mộc khác.

Đó là những giống mận tam hoa Tây Bắc, thanh yên Huế, bưởi năm roi miền Tây, ổi Thái, cam Úc, hồng giòn Israel, hồng Fuji Nhật, quýt Mỹ, quế Mexico..., cho đến các giống hoa lai mới lạ nhập ngoại khác như sim, mua, đỗ quyên, lan... và nhiều giống cây chỉ mình ông và người tặng (hoặc gửi) biết lai lịch lẫn tên gọi.

“Thung lũng đào hoa” của nghệ sĩ nông dân Mười Lời đã lưu giữ, chứa cả khối ân tình cùng bao kỷ niệm thanh cao, bay bổng cho bao người. Văn nhân khắp nơi đến làm bạn với ông cũng nhiều, và chính khách cũng vậy. Là nông dân rặt, nhưng sự nổi tiếng của cái tên” Mười Lời” đã vượt ra khỏi “vương quốc hoa Đà Lạt” từ nhiều năm nay.

2 Nghe đâu hôm ông mất, ai đó chuyên làm các lễ hội hoa ở Đà Lạt “sốc” lắm vì mất ông là mất một “chỗ dựa” về hoa, mất một “nhân vật” của Đà Lạt. Còn nữa, bao nông dân ở phường này huyện nọ tỉnh kia... mà ông đang triển khai chuyển giao, chia sẻ kỹ thuật ghép cây (trên hoa đào, cây hồng, cây cam...) sẽ còn hụt hẫng, tiếp dựa vào đâu? Từ nay ai sẽ thay mặt nông dân Đà Lạt đi biểu diễn “xiếc” trên cây ở các hội thảo, hội nghị quốc gia; sẽ đọc tham luận về nghệ thuật ghép cây?

Rồi những đoàn sinh viên dưới xuôi lên, ai sẽ truyền cảm hứng cây trái, tri thức dân gian về cây trồng cho họ; ai chỉ cho họ kỹ thuật ghép cây tuyệt nghệ kiểu “Mười Lời”? Người nông dân với mái tóc bạc phơ nào sẽ lướt đi nhanh nhẹn, ăn nói lịch lãm, giới thiệu thật duyên về vẻ đẹp và “tư tưởng” của hoa đào trên chợ hoa đào Đà Lạt dịp tết?

Mong ước của ông rằng kể từ Tết Canh Dần này sẽ tiến hành đưa hoa đào Đà Lạt sang được Mỹ, các năm sau nữa là Pháp, rồi Úc, Đức, Nga, Ba Lan... cho cộng đồng người Việt tha hương đón tết, để họ đỡ nhớ Việt Nam, vì nhiều người trong họ khi về nước đã nói với ông “thèm” hoa đào... liệu có dở dang? Đúng là “khoảng vắng” Mười Lời!

Ông khuất núi đã lâu nhưng suốt những tháng rồi nghe bảo ngày nào cũng có người tìm đến thung lũng hoa đào để được gặp ông.

Có thể nhiều người vì tất bật, mưu sinh đã không biết người đàn ông nông dân xứ Quảng gian truân lưu lạc vì quá khứ chiến chinh ấy đã hòa vào đất cao nguyên giá lạnh tháng 8-2009, khi mà “trường phái” và thương hiệu hoa đào Mười Lời của phố núi Đà Lạt đã sừng sững mỗi tết về.

3 Tìm lên “thung lũng hoa đào”. Lại lững thững bước qua từng lối đi, nhìn vào từng hàng hoa đào, thấy mọi thứ vẫn như mọi tết, nhưng sao thiêu thiếu sự nồng nàn, cái làn hương bản sắc, niềm vui, nỗi buồn đẹp của thung lũng... Linh hồn cỏ hoa như bận đi giang hồ miên viễn không chịu về.

Hình ảnh ông trong cuộc tình với cây trái, hoa cỏ cứ như một thảo nguyên hoa đào mênh mông chứ không chỉ như một “thung lũng”.

Sẽ có rất nhiều người mùa xuân này nhớ ông Mười Lời. Còn tôi, bước lên khỏi thung lũng hoa đào, phía góc đường tấm panô rõ to hiển thị việc sẽ quy hoạch phân lô quanh thung lũng này ai đấy đang treo lơ lửng. Chợt thấy lòng chênh vênh, thoáng nghĩ mông lung: hình như lâu nay mình tưởng tượng ra một thung lũng hoa đào như thế chứ không có thật ở xứ này! Những thung lũng hoa đào chắc gì đẹp bằng những bản đồ phân lô bán đất...

------------------------------------

* Tin bài liên quan:

Đà Lạt vĩnh biệt nghệ nhân Mười LờiChủ nhân “Thung lũng hoa đào Đà Lạt" qua đờiMầm táo Fuji đến Đà LạtĐà Lạt: di dời “Thung lũng hoa đào”Xóa sổ “thung lũng hoa đào”?Đà Lạt: Thung lũng hoa đào thoát "án tử"?