Tại tòa, ở vị trí nguyên đơn, Giáng Son chia sẻ theo đuổi vụ kiện đến hôm nay đã 5 năm, điều nữ nhạc sĩ mong mỏi không còn là tiền bồi thường mà là một lời xin lỗi đúng với bản chất vụ việc và một phán quyết công tâm của tòa án, có thể trở thành tiền lệ bảo vệ người sáng tạo trong môi trường số.

Sau 4 ngày tạm dừng phiên tòa, hôm nay (ngày 26-6) Tòa án nhân dân TP Hà Nội mở lại phiên xét xử sơ thẩm vụ kiện tranh chấp quyền sở hữu bản ghi âm, ghi hình giữa các nguyên đơn là nhạc sĩ Giáng Son, nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến và Công ty cổ phần thương mại và dịch vụ truyền thông Bihaco (BH Media).

Từ một thông báo bản quyền đến vụ kiện kéo dài 5 năm

Đây là vụ kiện đã kéo dài từ năm 2021, trải qua nhiều lần làm việc, hòa giải bất thành và hai lần phải tạm dừng phiên tòa.

Sau khi phiên xử hồi tháng 5 phải hoãn vì một số đương sự vắng mặt, phiên tòa mở lại hôm 22-6 tiếp tục tạm dừng để cơ quan tố tụng xem xét thêm các tình tiết của vụ việc trước khi dự kiến tiếp tục xét xử vào hôm nay.

Khởi nguồn của vụ việc là một thông báo bản quyền trên YouTube. Năm 2021, nhạc sĩ Giáng Son lập kênh YouTube cá nhân để lưu giữ và giới thiệu lại những sáng tác của mình. Thế nhưng khi đăng tải ca khúc Giấc mơ trưa, chị bất ngờ nhận được thông báo xác nhận bản quyền liên quan đến BH Media.

Theo trình bày của nữ nhạc sĩ tại tòa, bản ghi Giấc mơ trưa do ca sĩ Khánh Linh thể hiện trong album Giáng Son phát hành năm 2007 hoàn toàn do chị đầu tư sản xuất.

"Tôi tự bỏ tiền làm album, thuê phòng thu, thực hiện phối khí, mời ca sĩ thu âm. Toàn bộ bản ghi này thuộc quyền sở hữu của tôi", Giáng Son trình bày.

Theo nữ nhạc sĩ, sau khi ca khúc ra đời, nghệ sĩ đàn nhị Dương Thùy Anh từng xin sử dụng phần phối khí để biểu diễn và phát hành một đĩa CD thông qua Hồ Gươm Audio. Tuy nhiên, đó là một bản ghi hoàn toàn khác với bản ghi do ca sĩ Khánh Linh thể hiện.

Chính vì vậy, việc video do mình sở hữu bị hệ thống YouTube xác nhận bản quyền từ BH Media khiến chị cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.

Đồng quan điểm, nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến cho rằng quyền tác giả đối với ca khúc cũng như quyền liên quan đối với bản ghi do Giáng Son đầu tư sản xuất đương nhiên thuộc về chính nữ nhạc sĩ.

"Chúng tôi bỏ tiền đầu tư, tổ chức sản xuất bản ghi. Thế nhưng chính chủ sở hữu lại bị thông báo vi phạm bản quyền đối với tác phẩm của mình", ông nói.

Ở phía ngược lại, BH Media phủ nhận cáo buộc xâm phạm quyền tác giả và quyền liên quan.

Theo đại diện doanh nghiệp, năm 2020 công ty ký hợp đồng nhận chuyển nhượng quyền quản lý, khai thác các bản ghi âm số từ Hồ Gươm Audio trên nền tảng YouTube, trong đó có bản ghi Giấc mơ trưa do nghệ sĩ Dương Thùy Anh thể hiện.

BH Media khẳng định không quản lý bản ghi do Giáng Son sản xuất, mà chỉ quản lý bản ghi được chuyển nhượng từ Hồ Gươm Audio.

Theo bị đơn, việc đưa tệp âm thanh lên hệ thống Content ID của YouTube chỉ là thao tác kỹ thuật nhằm bảo vệ bản ghi của chủ sở hữu, không phải hành vi đăng ký quyền tác giả hay khai thác trái phép tác phẩm.

Đại diện BH Media cũng cho biết ngay sau khi nhận phản ánh từ phía Giáng Son vào tháng 10-2021, doanh nghiệp đã chủ động gỡ thông báo bản quyền và loại bỏ tệp tham chiếu khỏi hệ thống để tránh phát sinh tranh chấp.

Từ khác biệt trong cách xác định quyền sở hữu bản ghi, vụ việc không còn dừng ở những trao đổi giữa các bên, mà trở thành một trong những vụ kiện bản quyền được giới sáng tạo đặc biệt quan tâm trong nhiều năm qua.

"Không phải vì tiền, chỉ để đòi một lời xin lỗi"

Điều đáng chú ý là sau 5 năm theo đuổi vụ kiện, yêu cầu của Giáng Son đã thay đổi.

Tại tòa, nữ nhạc sĩ cho biết ban đầu yêu cầu BH Media bồi thường thiệt hại về vật chất và tinh thần. Tuy nhiên, trong quá trình giải quyết vụ án, chị quyết định rút toàn bộ yêu cầu này.

Điều nữ nhạc sĩ mong muốn không phải là một lời xin lỗi mang tính hình thức. "Tôi chỉ mong nhận được một lời xin lỗi đúng với bản chất sự việc. Hy vọng phán quyết của tòa án sẽ khách quan, công minh, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của những người sáng tạo, những chủ thể sở hữu trí tuệ như chúng tôi", Giáng Son nói.

Chị cho biết hành trình 5 năm qua không hề dễ dàng. Khó khăn lớn nhất, theo nữ nhạc sĩ, là việc hoàn thiện hồ sơ cùng các luật sư, bổ sung tài liệu, lời khai cũng như nhiều lần phải trình bày lại toàn bộ nội dung vụ án khi có sự thay đổi người tiến hành tố tụng.

"Mỗi lần thay đổi thẩm phán, tôi lại phải lên làm việc và trình bày lại từ đầu những gì đã ghi trong đơn khởi kiện", chị kể.

Bên cạnh đó, việc nhiều lần được khuyên nên hòa giải cũng tạo áp lực không nhỏ.

"Dù vậy, tôi vẫn kiên quyết theo đuổi vụ kiện đến cùng. Tôi sẵn sàng chờ thêm 5 năm hay thậm chí 10 năm nữa để bảo vệ quyền lợi chính đáng của những người làm sáng tạo nghệ thuật", nữ nhạc sĩ khẳng định.

Bên lề phiên tòa hôm 22-6, chị chia sẻ với báo chí rằng, "nếu vụ việc chỉ kết thúc bằng một sự thỏa hiệp mà không làm rõ đúng sai thì mục tiêu theo đuổi vụ kiện sẽ không còn nhiều ý nghĩa".

Không hòa giải để chờ một phán quyết

Diễn biến đáng chú ý nhất tại phiên xử vừa qua diễn ra sau phần thẩm vấn, khi hội đồng xét xử dành thời gian để các bên trao đổi khả năng hòa giải.

Đại diện BH Media cho biết nếu hai bên đạt được thỏa thuận, công ty sẵn sàng đăng tải lời xin lỗi trên báo chí với nội dung bày tỏ sự tiếc nuối về "sự cố kỹ thuật" phát sinh trên nền tảng YouTube, đồng thời khẳng định luôn tôn trọng quyền tác giả và không có ý định gây ảnh hưởng đến quyền lợi của các nghệ sĩ.

Tuy nhiên, phía Giáng Son và Nguyễn Vĩnh Tiến không chấp nhận. Theo nguyên đơn, nội dung xin lỗi trên không xác định rõ BH Media có hay không có hành vi xâm phạm quyền của họ mà chỉ coi vụ việc là một "sự cố kỹ thuật". Vì vậy, lời xin lỗi không phản ánh đúng bản chất tranh chấp.

Nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến cho rằng điều nhóm nguyên đơn mong muốn không chỉ là bảo vệ quyền lợi của bản thân.

"Chúng tôi muốn vụ kiện này đi đến cùng, không chỉ vì quyền lợi của mình mà còn vì hàng nghìn nghệ sĩ khác từng gặp những vấn đề tương tự", ông nói tại tòa.

Theo nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Tiến, vụ kiện cần một phán quyết rõ ràng của tòa án để làm cơ sở pháp lý cho những tranh chấp tương tự trong tương lai.

"Chúng tôi cần quyết định của tòa án, không cần nghe những người mơ hồ về pháp luật xin lỗi", ông nhấn mạnh.

Nhạc sĩ Giáng Son không hòa giải với BH Media: 'Tôi cần phán quyết của tòa'

Sau gần 5 năm theo đuổi vụ kiện tranh chấp quyền sở hữu bản ghi ca khúc Giấc mơ trưa, nhạc sĩ Giáng Son đã từ chối đề nghị hòa giải của BH Media ngay tại phiên tòa sơ thẩm ngày 22-6.