Nhà văn Philippe Claudel: Văn học đích thực phải khuấy động con người

TT - Nhà văn Pháp Philippe Claudel - tác giả của Những linh hồn xám (giải Renaudot năm 2003), Thế giới không trẻ em và những câu chuyện khác, Cháu gái ông Linh (Nhà xuất bản Phụ Nữ)... - đã có buổi giao lưu (*) với độc giả TP.HCM tại thư viện IDECAF tối 4-11. Tuổi Trẻ lược ghi:

Philippe Claudel (trái) tại buổi tọa đàm văn học ngày 4-11- Ảnh: N.M.

>> Khán giả cần những câu hỏi để suy nghĩ >> Philippe Claudel đoạt giải văn học Renaudot

* Tại sao ông từng cho rằng chiến tranh và văn học có những điểm tương đồng?

- Chiến tranh và văn học đều là những chủ đề thường trực trong thế giới này, đều có khả năng công phá, đảo lộn mọi trật tự của thế giới. Nhưng nếu chiến tranh đảo lộn theo nghĩa tiêu cực thì văn học đảo lộn theo nghĩa tích cực. Theo tôi, văn học như thế mới là văn học đích thực.

* Ông có thể nói rõ hơn quan niệm về văn học đích thực?

- Đó là thứ văn học có khả năng làm đảo lộn trật tự, có thể là trật tự xã hội, trật tự chính trị hay trật tự trong mỗi cá nhân. Nó không làm cho ai đó ngủ quên với cách nghĩ đơn giản, buộc người ta phải nhìn về cái mà người ta không quen nhìn. Đó là một trong những tiêu chí cho thấy sách nào là văn học, sách nào không. Nói một cách khác, có những sách làm cho ta vui một chút, buồn một chút. Nhưng cũng có những cuốn sách giống như con sâu chui vào trong quả (là người đọc) và khuấy đảo những gì trong đó rồi biến ta thành một người khác.

* Ông nhận xét gì về tính nhân văn trong các tác phẩm của mình, khi những câu chuyện của ông thường mang màu sắc bi?

- Trong cái bi vẫn luôn lóe lên những tia hi vọng và luôn có sự hiện diện của thiên nhiên để mang lại cảm giác bình yên. Chẳng hạn, trong Báo cáo của Brodeck (giải Goncourt trẻ năm 2007, Nhà xuất bản Phụ Nữ ấn hành - NV), đứa bé là kết quả của một cuộc hãm hiếp, một hành động hết sức xấu xa, nhưng tôi muốn gửi gắm trong sự ra đời của sinh linh ấy một niềm hi vọng nào đó cho sự khởi đầu.

* Vì sao ông lại có mối quan hệ rất mật thiết đối với VN?

- Vợ chồng tôi rất hay đi du lịch và thường xuyên đến vùng Đông Nam Á. Quan hệ với VN càng sâu đậm hơn khi chúng tôi đến đây nhận con nuôi cách đây 11 năm. Trong thời gian đó, chúng tôi đã sống ở TP.HCM vài tháng và sau này có nhiều dịp đến VN nhiều hơn. Tôi có may mắn là các tác phẩm được dịch ra nhiều thứ tiếng, nhưng thật sự hạnh phúc khi truyện của tôi được dịch ra tiếng Việt và đến được với đông đảo độc giả VN.

MINH KHÔI ghi

(*) Trước đó ngày 2-11, nhà văn kiêm đạo diễn Philippe Claudel đã có buổi giao lưu với khán giả TP.HCM sau buổi chiếu bộ phim Il y a longtemps que je t’aime (Em đã yêu quý chị từ lâu - giải César năm 2008) của ông. Phim được chiếu lại lúc 15g ngày 7-11 tại IDECAF, TP.HCM.