Tuổi Trẻ giới thiệu ý kiến của người dân và các chuyên gia về vấn đề này.

Ông PHẠM VĂN QUỐC (xã Vĩnh Lộc, TP.HCM):

Bản vẽ GPXD cần đơn giản hơn

Tôi xây nhà ba năm trước, lúc đi làm thủ tục vất vả vô cùng, nộp hồ sơ lần thứ ba, sửa bản vẽ đến sáu lần, liên hệ chuyên viên của cơ quan cấp phép nhờ sửa giúp nhưng vẫn mất cả tháng mới làm xong bản vẽ.

Trong GPXD có những thông tin cụ thể như diện tích tầng 1, tổng diện tích các tầng, chiều cao tối đa, độ vươn của ban công, mật độ xây dựng, chỉ giới đường đỏ, chỉ giới xây dựng...

Còn trong bản vẽ kèm theo có các thông số về vị trí xây dựng, độ cao tầng 1, lộ giới.

Thầu xây dựng dựa vào GPXD và bản vẽ được duyệt để lập bản vẽ chi tiết và lên phương án thi công. Khi cơ quan chức năng kiểm tra cũng căn cứ trên GPXD để đối chiếu xem xây đúng hay sai. Tôi cũng căn cứ trên giấy phép để nói lại nếu bị bắt lỗi.

Luật Xây dựng miễn GPXD cho nhà ở riêng lẻ dưới 500m2 và dưới bảy tầng (đa số là của hộ gia đình, cá nhân đứng ra xây dựng) là phù hợp, đơn giản thủ tục hành chính và giảm phiền hà cho dân.

Tuy nhiên nhiều người như tôi xây nhà không biết xem quy hoạch ở đâu? Làm sao biết đầy đủ các thông số quy hoạch như trong GPXD để xây nhà cho đúng. Bỏ GPXD rồi có thêm thủ tục gì khác trước khi xây nhà không?

Cơ quan chức năng nên đơn giản thủ tục cấp phép xây dựng cho tất cả nhà riêng lẻ dưới bảy tầng, nhất là khâu bản vẽ. UBND phường, xã chỉ cung cấp thông tin xây dựng có những thông số quy hoạch Nhà nước cần quản lý như diện tích, mật độ, chiều cao, lộ giới, chỉ giới đường đỏ, chỉ giới xây dựng...

Nhà thầu xây dựng sẽ căn cứ trên những thông số quy hoạch này mà lập bản vẽ chi tiết để thi công. Cơ quan chức năng và chủ nhà cũng có căn cứ cụ thể để kiểm tra và giám sát.

Kiến trúc sư TRƯƠNG NAM THUẬN (Hội Kiến trúc sư Việt Nam):

Có sổ tay hướng dẫn cho dân và cán bộ phường xã

Các đồ án quy hoạch đều thể hiện rõ vị trí nhà, ban công ra bao nhiêu (trên bản vẽ), mật độ xây dựng, hệ số sử dụng đất, chỉ giới xây dựng...

Tuy nhiên các văn bản, đồ án, văn bản quy hoạch thường dùng từ chuyên môn, nội dung theo chuyên mục nên cán bộ cấp xã, phường đôi lúc chưa hiểu hết, sao người dân hiểu.

Vì vậy Sở Xây dựng các tỉnh thành cần có hướng dẫn thật chi tiết để các xã, phường áp dụng thống nhất. Tài liệu hướng dẫn cụ thể, có sổ tay hướng dẫn cho người dân.

Cơ quan chức năng phải cải tiến thủ tục xây dựng theo hướng đơn giản tối đa, nhất là bản vẽ cấp phép để người dân dễ dàng xây dựng nhà ở.

Ông BÙI VĂN DƯỠNG (Phó cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng, Bộ Xây dựng):

Rất ít nhà ở riêng lẻ đủ điều kiện miễn GPXD

Theo Luật Xây dựng năm 2025, việc miễn GPXD phải có điều kiện nhất định. Vị trí xây dựng nhà riêng lẻ phải nằm ngoài các khu chức năng, khu vực phát triển đô thị được xác định trong quy hoạch chung TP hoặc nằm ngoài khu chức năng, khu dân cư nông thôn, khu vực phát triển đô thị được xác định trong quy hoạch chung đô thị thuộc tỉnh, thuộc TP, quy hoạch chung khu kinh tế, khu du lịch quốc gia, khu vực xây dựng được xác định trong quy hoạch chung cấp xã và khu vực đã có quy chế quản lý kiến trúc tại đô thị.

Các trường hợp được miễn GPXD theo Luật Xây dựng 2025 bao gồm công trình sửa chữa, cải tạo bên trong công trình hoặc công trình sửa chữa, cải tạo mặt ngoài không tiếp giáp với đường có yêu cầu về quản lý kiến trúc, các hạng mục sửa chữa, cải tạo không làm thay đổi mục đích và công năng sử dụng, không làm ảnh hưởng đến an toàn kết cấu chịu lực của công trình, bảo đảm yêu cầu về phòng cháy và chữa cháy, bảo vệ môi trường, khả năng kết nối hạ tầng kỹ thuật.

Ngoài ra công trình nhà ở riêng lẻ thuộc dự án phát triển nhà ở đã được cơ quan chuyên môn thẩm định và phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi cũng được miễn GPXD.

Đối với các công trình xây dựng thuộc dự án đầu tư xây dựng đã được cơ quan có thẩm quyền thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi và được phê duyệt cũng được miễn GPXD.

Với những công trình nằm trong khu vực đã có quy hoạch phát triển đô thị, nông thôn vẫn phải cấp phép xây dựng. Như vậy hầu hết nhà ở riêng lẻ tại đô thị và nông thôn đều phải có GPXD.

Tuy nhiên thủ tục cấp GPXD sẽ đơn giản, thuận tiện hơn với thời gian rút ngắn hơn nhiều so với hiện nay, dự kiến 7-10 ngày (quy định hiện hành 15-20 ngày). Bộ Xây dựng đang dự thảo và sẽ trình Chính phủ ban hành nghị định hướng dẫn chi tiết nội dung này.

Ông NGÔ ANH VŨ (Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng TP.HCM):

Cần cải cách thủ tục xây dựng hơn nữa

Ở đô thị như TP.HCM hầu hết các khu vực đều có các quy hoạch tương ứng nên sẽ không thuộc trường hợp được miễn GPXD theo Luật Xây dựng 2025.

GPXD giúp thống nhất ngôn ngữ, cách hiểu giữa cơ quan quản lý xây dựng, bên thiết kế và chủ nhà trong quá trình thi công, xây dựng.

Hiện nay nhà ở riêng lẻ trong dự án có quy hoạch chi tiết 1/500 được miễn GPXD nhưng người xây nhà ở đây còn lo nhiều hơn so với trường hợp có GPXD.

Cái gốc của vấn đề là thủ tục cấp phép quá phức tạp, rườm rà gây phiền hà cho dân chứ không phải là chuyện có cấp hay miễn GPXD.

Cần phải cải cách thủ tục cấp phép xây dựng thuận lợi, đơn giản mới là mấu chốt vấn đề và đúng nguyện vọng của người dân.

Luật sư NGUYỄN HẢI LONG (Đoàn luật sư TP.HCM):

Các địa phương cần nhanh chóng phủ quy hoạch

Về nguyên tắc muốn miễn phép xây dựng cho bất kỳ loại nhà nào đi nữa thì cần căn cứ vào quy hoạch.

Nghị quyết 98 sửa đổi vừa qua đã cho phép TP.HCM thẩm quyền phủ quy hoạch chung cho toàn TP.

Như vậy đến ngày 1-7 để TP có cơ sở miễn GPXD thì cần phủ quy hoạch chung cho TP.

Hiện khu vực Thủ Đức (cũ) đã được phê duyệt quy hoạch thành chín phân khu (1/2000) kèm bảng chi tiết thông số cho từng khu (chiều cao tối đa, tầng cao tối đa, khoảng lùi, mật độ xây dựng, hệ số dử dụng đất, lộ giới...), có quy chế quản lý, có đầy đủ các thông số cơ bản cho việc xây dựng.

Đây là cơ sở để rà soát, xem xét cho nhà ở riêng lẻ ở khu vực này cho xây dựng không cần xin phép. Dựa vào đó thì dự án có thể thuận lợi vẽ quy hoạch chi tiết 1/500, còn người dân có thể vẽ được thiết kế xây dựng.

Tương tự các khu vực còn lại trước ngày 1-7 cũng cần rà soát, tổ chức quy nâng cấp quy hoạch, có quy chế quản lý cho địa bàn mình thì có cơ sở đẩy nhanh việc miễn GPXD. TP.HCM hiện có 168 phường, xã, đặc khu được giao chủ động rà soát, tổ chức công tác quy hoạch cho địa phương.

Kỹ sư xây dựng PHẠM CÔNG AN:

Sửa các quy định cho phù hợp

Hiện người dân xây nhà căn cứ vào các tiêu chí trên GPXD. Sau khi xây nhà, GPXD và bản vẽ kèm theo sẽ là căn cứ để người dân làm bản vẽ hoàn công, cấp giấy chủ quyền.

Nếu Nhà nước miễn GPXD cần có hướng dẫn cụ thể để người dân có thông tin khi xây nhà, đơn vị thi công có các thông số quy hoạch để làm bản vẽ, thi công xây dựng và căn cứ để dân làm các thủ tục hoàn công, cấp giấy chứng nhận cho công trình sau này.

Các quy định của Luật Đất đai về cấp giấy chứng nhận, hoàn công công trình cũng phải sửa đổi cho phù hợp, tránh việc đơn giản "đầu vào" (miễn GPXD) nhưng lại rắc rối "đầu ra" (khi hoàn công, cấp giấy chứng nhận).

Thứ trưởng Bộ Xây dựng thông tin về các công trình được miễn giấy phép xây dựng từ 1-7

Theo quy định của Luật Xây dựng mới từ 1-7 tới, công trình nhà ở riêng lẻ, quy mô dưới 7 tầng có tổng diện tích sàn xây dựng dưới 500m2 được miễn giấy phép xây dựng.