Đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình và Johnny Trí Nguyễn biết nhau từ lâu, từng hợp tác trong vài quảng cáo nhưng chưa khi nào làm chung một phim điện ảnh. Biết võ thuật không phải là thế mạnh của mình nên Nguyễn Phan Quang Bình cần một "chỗ dựa". Song anh cũng không chắc lắm, vì Johnny từng từ chối rất nhiều phim trước đó.

Không ngờ khi nghe về Hộ linh tráng sĩ, Johnny đồng ý ngay. "Dự án này đặc biệt tới nỗi, không nhận thì thôi, nhận rồi thì ai cũng dồn tất cả tâm huyết vào, đôi khi vượt qua cả những điều mà tôi mong đợi", đạo diễn nói với Tuổi Trẻ.

Sau những suất chiếu sớm, phim sẽ khởi chiếu trên toàn quốc từ ngày 28-8.

Có hai lựa chọn nổi tiếng khác nhưng vẫn chọn Johnny Trí Nguyễn

* Giả sử Johnny Trí Nguyễn không nhận lời?

- Vẫn có những lựa chọn khác. Ngoài Johnny, còn có một chuyên gia võ thuật nổi tiếng ở Hong Kong, chuyên đảm nhận các phim lớn. Anh ấy là gốc Việt, rất yêu nước và muốn quay về Việt Nam làm việc. Hai là một đạo diễn võ thuật rất hot của Hàn Quốc.

Dù hai phương án quốc tế đều rất chất lượng, tôi vẫn ưu tiên lựa chọn Johnny Trí Nguyễn vì Johnny là người Việt Nam, hiểu sâu sắc võ thuật và cách thức chiến đấu của người Việt.

Sự đồng điệu này giúp cả hai nhanh chóng thống nhất một tư duy chung: xây dựng những thước phim hành động thực tế, thô ráp (như kiểu Bụi đời Chợ Lớn), bắt buộc diễn viên phải tự đánh thật và tuyệt đối không dùng kỹ xảo bay nhảy phi thực tế.

Hai anh em cùng quan điểm nên suốt chặng đường đi phim, làm việc với nhau rất thuận lợi.

*Quy mô dự án "khủng" ra sao?

- Tới giờ, tôi cũng chưa có thời gian ngồi lại để thống kê nên chưa có một con số chính thức. Nhưng riêng xe chở thiết bị phục vụ cho bộ phim đã lên tới 6 - 8 xe tải (loại khoảng 2,5 tấn) và tùy giai đoạn mà tăng cường thêm để di chuyển vào bối cảnh đồi núi phức tạp.

D.O.P Nguyễn K'Linh đã đưa ra những yêu cầu vô cùng khắt khe về mặt kỹ thuật, đòi hỏi lượng thiết bị khổng lồ và tất cả phải ở trạng thái sẵn sàng để làm việc.

Do địa hình đồi núi, điện đóm là một vấn đề rất phức tạp. Đoàn phim phải dùng hàng chục cục pin (mỗi cục nặng tới 40kg) để tải đèn. K'Linh muốn "đánh" ánh sáng một cách tự nhiên nhất, không chấp nhận cách đánh đèn từ dưới đất lên sai lệch nguồn sáng thực tế.

Để treo các thiết bị chiếu sáng lên cao nhằm tạo ra ánh sáng tự nhiên cho bối cảnh đêm, đoàn phim đã tự chế một quả khinh khí cầu tiêu tốn tới 150 triệu đồng cho mỗi đêm hoạt động. Bạn cứ nhân lên với 83 đêm là ra khủng cỡ nào.

* Đây cũng là lần đầu anh bắt tay với D.O.P Nguyễn K'Linh thay cho các "chiến hữu" cũ như Nguyễn Tranh, Lý Thái Dũng…?

- Chúng tôi đã làm việc với nhau từ khi K'Linh còn là sinh viên, đồng hành qua rất nhiều chương trình, show diễn và trải qua nhiều chuyến đi thực hiện các dự án khác nhau.

Trước đây tôi hay cộng tác với các đàn anh của K'Linh như Lý Thái Dũng, Trinh Hoan, Nguyễn Tranh… Những lần đó K'Linh cũng thường đi theo hỗ trợ và hai anh em rất hiểu cách làm việc của nhau. 

Dù vậy cũng chưa cộng tác chính thức với nhau trong một dự án điện ảnh nào. Không ngờ khi làm với nhau thì cả hai tóc đã bạc (cười lớn).

Khi làm Hộ linh tráng sĩ, tôi nghĩ ngay tới K'Linh vì muốn bộ phim mang phong cách hoành tráng theo kiểu epic, toàn cảnh (panorama) và tiệm cận với công nghệ làm phim hiện đại. Bản thân K'Linh cũng muốn làm một phim được "chơi" hết mình như thế. Khi tất cả cùng chung một ngôn ngữ, một tiếng nói, việc làm phim sẽ trở nên rất vui vẻ và thuận lợi.

Tôi nghiệm ra với bất kỳ bộ phim nào có hai - ba đạo diễn cùng làm chung với nhau, nếu đến khi phim hoàn thành mà họ vẫn còn làm bạn và vẫn có thể ôm nhau được thì đó đã là một thành công rồi.

"Hộ linh tráng sĩ là phim cuối cùng của tôi" 

* Đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình hướng tới một bom tấn có doanh thu phòng vé hay là một bộ phim làm cho "đã"?

- Từ trước đến nay, tôi thích làm những bộ phim về nghệ thuật nhiều hơn. Đây là lần đầu tôi muốn thử sức làm một phim để chinh phục khán giả chứ không phải để chinh phục các giải thưởng điện ảnh.

Thay vì chọn giữa một bom tấn phòng vé thuần túy hay một bộ phim làm chỉ để cho "đã", mục tiêu mà tôi và Johnny Trí Nguyễn cùng thống nhất ngay từ đầu là làm một bộ phim hết sức tử tế và nghiêm túc trong tất cả các khâu.

* Nghe nói đây là bộ phim cuối cùng của Nguyễn Phan Quang Bình ở vai trò đạo diễn?

- Tuổi tôi cũng đã lớn rồi, đây có lẽ là bộ phim cuối cùng tôi có thể làm được. Vì mỗi bộ phim tôi làm thường mất tới 10 năm từ khâu kịch bản đến chuẩn bị tới khi bấm máy. 

Ở độ tuổi hiện tại, không chắc 10 năm nữa còn đủ sức khỏe để tiếp tục gánh vác vai trò này.

* Làm xong Hộ linh tráng sĩ, cao hứng quá muốn làm thêm một phim khác thì sao?

- Cũng không thể làm nhanh được. Thế hệ tôi cũ rồi. Mặt khác, công nghệ làm phim và trí tuệ nhân tạo (AI) đang thay đổi chóng mặt. Tôi cảm thấy thế hệ của mình khó lòng bắt kịp sự nhạy bén và năng lực tái tạo nhanh nhẹn như các đạo diễn trẻ hiện nay.

Sau dự án này, tôi sẽ lùi lại phía sau để làm nhà sản xuất hoặc trực tiếp tham gia thiết kế bối cảnh (một công việc tôi khá thích nhờ có nền tảng học hội họa từ trước) để đồng hành và hỗ trợ thế hệ trẻ làm ra những tác phẩm tốt hơn.

* Từ thời lượng 4 tiếng rưỡi cắt còn 2 tiếng rưỡi. Anh cảm thấy lòng đau như cắt không?

- Đau chứ! Vì đây là một tác phẩm sáng tạo tập thể, mọi người cùng nhau đắp da đắp thịt cho nhân vật nên thời lượng bị dài ra so với bình thường. Nhân vật nào tôi cũng thấy hay, khi cắt tôi rất tiếc. Thế nhưng bắt buộc phải "hy sinh" bằng cách tập trung vào vòng tròn trung tâm (các nhân vật chính) và lược bớt các tuyến nhân vật phụ ở vòng ngoài.

* 2 tiếng rưỡi cũng là một thời lượng dài so với mặt bằng các phim chiếu rạp thông thường…

- 2 tiếng rưỡi thực chất không phải là quá dài, đặc biệt là đối với thể loại phim sử thi hoành tráng (epic).

Vì bộ phim có quá nhiều nhân vật, ê kíp từng thử cắt các bản dựng ngắn hơn nữa để chiếu thử cho một số bạn trẻ. Kết quả là người xem không hiểu được phim và liên tục đặt ra câu hỏi.

Ban đầu, tôi mong muốn giữ bản dựng gốc dài 3 tiếng. Nhưng trước ý kiến cho rằng thế là quá dài với rạp chiếu, tôi buộc phải cắt xuống còn 2 tiếng rưỡi và chấp nhận cắt bớt 30-40 phút dẫn chuyện ở đầu phim để tập trung đẩy cao trào ở phần cuối.

Ban đầu Johnny Trí Nguyễn không vừa ý Trần Thiên Tú

* Hộ linh tráng sĩ đề cập đến dòng máu anh hùng, chủ nghĩa yêu nước rất Á Đông. Tới đây, phim sẽ đến Liên hoan phim Toronto ở hạng mục Gala Presentation và có thể đi đến các nước khác nữa. Anh có ngại sự khác biệt về văn hóa giữa phương Đông và phương Tây sẽ cản trở tiếp nhận của khán giả ngoài Việt Nam?

- Không đâu. Ngược lại, đoàn phim đã nhận được một vài lá thư từ các liên hoan phim quốc tế và các nhà phát hành nước ngoài bày tỏ sự hứng thú đặc biệt đối với tác phẩm này.

Khán giả và giới chuyên môn quốc tế hiện nay đã quá quen thuộc với các bộ phim sử thi, cổ trang của Hàn Quốc hay Trung Quốc. Khi tiếp xúc với Hộ linh tráng sĩ, họ cảm thấy vô cùng thú vị trước phong cảnh thiên nhiên và một nền văn hóa độc đáo mà họ chưa từng được nhìn thấy trước đây. Họ cảm thấy Việt Nam như một cơn gió lạ với họ.

Đúng là nếu so kè về mặt kỹ xảo, kỹ thuật hay tiền bạc thì phim Việt khó lòng đọ lại thế giới. Thế nhưng, nếu đọ bằng văn hóa và những yếu tố mới lạ của văn hóa Việt Nam, thì đây lại là một vũ khí cực kỳ mạnh mẽ để phim Việt ở các đề tài khác nhau có thể tiếp cận và chinh phục khán giả quốc tế.

* Đây là dự án rất lớn, thay vì một ngôi sao phòng vé hoặc một diễn viên "gánh" phim, anh lại trao vai chính cho Trần Thiên Tú. Anh có thấy mình liều?

- Cũng không hẳn. Tôi và Johnny nói với nhau, nếu ai có đủ thời gian thì mới làm. Hai là, khi nhìn vào tất cả các bạn trẻ, tôi thấy có Tú.

Tôi biết và quan sát Thiên Tú từ khi bạn ấy còn rất nhỏ, lúc Tú đóng phim Áo lụa Hà Đông mà tôi làm sản xuất. Lúc đó tôi rất ấn tượng với một cô bé có đôi mắt như hai hột nhãn và khoanh tay chào người khác trong đoàn phim.

Sau đó, tôi từng định mời Tú vào vai Nương trong phim Cánh đồng bất tận nhưng lỡ hẹn vì bạn ấy bận học thạc sĩ, lại nói giọng miền Bắc (trong khi vai diễn cần giọng Nam). Sau này, mãi mà chưa có phim nào phù hợp cho tới Hộ linh tráng sĩ.

Song lúc mới gặp, Johnny hoàn toàn không vừa ý Trần Thiên Tú. Johnny xếp bạn ở vị trí số 3 (thấp nhất) trong số các ứng viên vì võ thuật của Tú bằng 0 và ngoại hình trông khá "ẻo lả", sợ bạn không có năng khiếu võ thuật.

Tôi nói Tú là người không làm thì thôi, nếu nhận việc thì sẽ luôn nỗ lực với 200% đến 300% khả năng. Nếu cho cơ hội, bạn ấy sẽ làm được.

Johnny cũng hoài nghi lắm. Johnny thậm chí đã nâng độ khó của các bài tập rất nặng ngay từ những ngày đầu không khởi động để "thử thách", xem ai không chịu được sẽ tự rớt.

Cuối cùng, Tú đã dùng chính sự kiên trì vượt bậc của mình để khiến Johnny hoàn toàn bị thuyết phục.

* Vậy anh chấm Tuấn Trần ở điểm gì?

- Tuấn Trần mang một phong thái rất thoải mái, tự do, cởi mở, rất Nam bộ. Tuấn có lối diễn xuất hoàn toàn tự nhiên, đời thường mà không gò bó kỹ thuật.

Tuấn Trần nói rằng em chuyên nghiệp lắm, em có thể làm tốt với bất kỳ bạn diễn nào. Trong buổi diễn thử 1-1 trước monitor cùng Trần Thiên Tú, chemistry quá chân thật và bùng nổ của bạn diễn đã chạm đến Tuấn, chính Tuấn phải chạy ra ngoài bật khóc vì xúc động.

* Anh khen quá vậy? Nhưng nghe Trần Thiên Tú "tố" trên trường quay, Nguyễn Phan Quang Bình và Johnny Trí Nguyễn mặt lúc nào cũng đăm đăm trông rất sợ…

- Với một bộ phim đòi hỏi sự đầu tư công phu như thế này, mọi người chỉ có thể thực sự nhẹ nhõm và thở được sau khi mọi thứ đã hoàn thành. Còn một khi ra "set" không có ai dễ thở được đâu.

* Thế bây giờ phim đã ra rạp rồi, anh đã dễ thở hơn chưa?

- Vẫn chưa. Bộ phim ra rạp, tôi cũng đang rất hồi hộp không biết bộ phim có được đón nhận không. Tôi đã làm phim thương mại bao giờ đâu!

* Cảm ơn đạo diễn.

Hộ linh tráng sĩ: Bản hùng ca về lòng trung hiếu, nghĩa vua tôi, sự hy sinh vì việc lớn

Nói với Tuổi Trẻ sau buổi ra mắt phim ở Ninh Bình, nhà sử học Dương Trung Quốc đánh giá: 'Hộ linh tráng sĩ là một bộ phim cổ trang không thua kém gì thiên hạ, thậm chí vượt trội hơn ở cảnh sắc thiên nhiên độc nhất của vùng di sản Ninh Bình mà không phải bộ phim nước ngoài nào cũng có được'.