Người thầy 18 năm 'bám bản' trên đỉnh Cao Sơn, dạy học trò rồi tiếp tục dạy con của học trò

Giờ đây, mong mỏi lớn nhất của người thầy ấy là được chuyển công tác về gần nhà, để có thêm thời gian chăm sóc bố mẹ già, vợ con.

Lên bản gieo chữ, 2-3 tháng mới về nhà

Hơn 20 năm trước, Cao Sơn (tên thường gọi của bản Son Bá Mười, xã Cổ Lũng, tỉnh Thanh Hóa) gần như biệt lập với thế giới bên ngoài. Đường sá cách trở, chưa có điện, muốn lên bản phải đi xuyên rừng, cuộc sống người dân chủ yếu tự cung, tự cấp.

Để trẻ em nơi đây có cơ hội đến trường, ngành giáo dục đã thành lập một điểm trường trên đỉnh Cao Sơn. Trong số những giáo viên đầu tiên nhận nhiệm vụ lên vùng đất gian khó này có thầy Trần Ngọc Hải.

Năm 2004, sau khi tốt nghiệp ngành sư phạm sử, Trường đại học Hồng Đức, thầy Trần Ngọc Hải (sinh năm 1982, quê xã Biện Thượng, tỉnh Thanh Hóa) nhận quyết định lên công tác tại huyện Bá Thước (cũ). Những ngày đầu, thầy được phân công giảng dạy tại xã Lũng Cao nằm giữa đại ngàn Pù Luông.

Năm 2008, khi Trường Phổ thông Cao Sơn (nay là Trường tiểu học và THCS Cao Sơn) được thành lập, thầy tiếp tục nhận nhiệm vụ ngược núi công tác và gắn bó với nhiều thế hệ học trò cho đến tận bây giờ.

Là người quen với cuộc sống ở đồng bằng, thầy Hải không khỏi ngỡ ngàng trước những khó khăn nơi vùng cao. 

Để đến được bản, khi ấy chỉ có hai cách: đi bộ xuyên rừng, vượt đỉnh Cao Sơn hoặc chạy xe máy sang tỉnh Hòa Bình cũ (nay thuộc tỉnh Phú Thọ), gửi xe rồi tiếp tục đi bộ nửa ngày đường mới tới điểm trường.

"Do chưa quen với cảnh đi bộ cả ngày trời nên khi đến bản người tôi rã rời. Tôi ném vội chiếc ba lô xuống góc phòng rồi lăn ra ngủ cho tới sáng hôm sau", thầy Hải nhớ lại những ngày đầu lên núi.

Khó khăn còn hiện hữu trong từng bữa ăn, giấc ngủ và lớp học. Những ngày đầu, trường chỉ có vài phòng học ghép bằng ván gỗ, mái lợp tranh tre; khu nhà tập thể giáo viên cũng dựng tạm bợ. Mùa đông, gió lạnh lùa qua những khe vách khiến thầy trò run lên cầm cập.

"Cao Sơn khi đó khổ lắm. Mùa đông, nhiều em không có nổi một chiếc áo ấm, chỉ mặc chiếc áo mỏng manh, đi chân đất tới trường. Để chống chọi với giá rét, chúng tôi phải đốt một đống lửa lớn ngay giữa lớp học cho các em sưởi ấm", thầy kể.

Do giao thông cách trở, nhà ở xa và không có sóng điện thoại, phải 2-3 tháng thầy Hải mới có dịp xuống núi thăm gia đình. Mỗi lần trở lại trường, chiếc xe máy cũ của thầy chất đầy mì tôm, cá khô, mắm muối và nhu yếu phẩm để dùng dần.

Cuộc sống người dân Cao Sơn khi ấy còn thiếu thốn, nhưng tình cảm bà con dành cho các thầy giáo lại rất ấm áp.

"Có những lúc khó khăn, bà con mang đến cho chúng tôi từng bó rau, con gà, bó củi. Những món quà tuy không lớn nhưng chứa đựng tình cảm rất đặc biệt. Đến bây giờ, tôi vẫn luôn nhớ và trân trọng", thầy Hải bộc bạch.

Điều kiện sống khắc nghiệt, đường sá cách trở khiến từ khi điểm trường thành lập, nơi đây chưa từng có giáo viên nữ lên công tác. Những người thầy ngày ấy lần lượt đến rồi đi, riêng thầy Hải vẫn bền bỉ ở lại với học trò vùng cao.

Dạy con của những học trò năm xưa

Sau 22 năm vào nghề, trong đó có 18 năm gắn bó với điểm trường Cao Sơn, thầy Hải đã trở thành người thân thuộc của bản làng. Nơi đây không chỉ là địa bàn công tác, mà còn lưu giữ gần như trọn vẹn những năm tháng tuổi trẻ của thầy.

Điều níu chân thầy không chỉ là tình yêu nghề, mà còn là sự trưởng thành của những đứa trẻ mình từng dạy. Nhiều học trò ngày nào giờ đã lập gia đình, sinh con; những đứa trẻ ấy lại được cha mẹ đưa đến trường, gửi gắm cho thầy.

"Việc dạy học cho bố mẹ, giờ đến con cái của các em là chuyện thường xuyên. Ngay như hiện tại, trường có 58 học sinh THCS thì khoảng 70% là con của những học trò cũ mà tôi từng dạy", thầy Hải chia sẻ.

Thầy còn trở thành người thân quen trong những sự kiện quan trọng của bà con. Gần như học sinh cũ nào lập gia đình ở Cao Sơn cũng nhớ mời thầy đến chung vui trong ngày cưới.

Những tình cảm ấy đã níu chân người thầy trẻ ngày nào. Năm này qua năm khác, thầy tiếp tục bám trường, bám lớp, cùng đồng nghiệp vun đắp sự học trên đỉnh núi Cao Sơn.

Mong một ngày được về gần gia đình

Gắn bó với Cao Sơn lâu năm, thầy Hải dần quen với cuộc sống nơi núi cao. Nhưng phía sau những năm tháng tận tụy với học trò là một gia đình nhỏ mà thầy ít có thời gian chăm sóc.

Năm 2011, khi tròn 30 tuổi, thầy Hải lập gia đình. Đám cưới vừa xong được ít ngày, thầy lại khăn gói trở lên trường, tiếp tục công việc. Những ngày đầu sau hôn nhân, vợ chồng thầy ít có cơ hội ở bên nhau vì khoảng cách địa lý và điều kiện đi lại.

Khi tuyến đường xuyên núi lên Cao Sơn chưa được mở, mỗi lần về thăm nhà, thầy phải đi quãng đường cả đi lẫn về khoảng 200km. Nếu đi đường vòng qua Phú Thọ, thầy mất cả ngày di chuyển nhưng thời gian dành cho vợ con lại chẳng được bao lâu.

"Cắm bản từ những ngày đầu trường mới thành lập, những người thầy cùng thời với tôi lần lượt chuyển đi. Đến nay, chỉ còn có mình tôi", thầy Hải tâm sự.

Đã có thời điểm ngành giáo dục cấp huyện muốn điều chuyển thầy về trung tâm xã để giảm bớt vất vả. Nhưng khi ấy, thầy nghĩ nếu xuống núi, quãng đường về nhà cũng chỉ rút ngắn khoảng 15-20km, vẫn phải ở lại trường và sống xa gia đình. Vì vậy, thầy quyết định tiếp tục ở lại Cao Sơn.

Suốt những năm tháng ấy, thầy quen với việc một mình lo toan cuộc sống trên bản, còn mọi việc ở nhà đều do vợ cáng đáng. Điều khiến thầy day dứt là bố mẹ ngày càng già yếu, các con còn nhỏ, cần sự chăm sóc, dạy bảo của cha nhưng thầy chưa thể làm tròn bổn phận.

"Vừa qua, được nghỉ cuối tuần tranh thủ về thăm gia đình, thấy vợ tất bật đưa đón, chăm sóc các con mà thấy thương. Nhiều lúc tự trách bản thân chưa làm trọn bổn phận của một người chồng, người cha. Tôi đi dạy học, chăm lo cho con em đồng bào ở đây, nhưng các con mình ở nhà lại thiếu sự chăm sóc trực tiếp của bố", thầy Hải bộc bạch.

Vợ chồng thầy hiện có hai người con, cháu lớn học lớp 7, cháu thứ hai học lớp 2. 

Cô giáo cắm bản trên đỉnh mù sương

Đặt chân đến nơi xa xôi nhất của Tổ quốc ở Tây Bắc vào những ngày mưa như trút nước mới thấm thía sự vất vả của các cô giáo trẻ cắm bản.