Người phụ nữ giết bạn, cướp vàng rồi 'vượt ngục' trốn truy nã 43 năm: Có phải xét xử lại?

Giết bạn, cướp vàng, bà Nguyễn Thị Tuyết bị kết án tù chung thân về tội giết người, cướp tài sản, sau đó bà bỏ trốn khỏi trại giam năm 1983 và vừa bị bắt lại sau 43 năm. Theo góc nhìn pháp lý, vụ án có phải xét xử lại? Cùng những vấn đề pháp lý liên quan đến hành vi trốn trại thời hiệu thi hành bản án…

Tuổi Trẻ trao đổi với luật sư Lê Hữu Nghĩa (Đoàn luật sư TP.HCM).

Trốn truy nã 43 năm nhưng bản án vẫn còn hiệu lực, không phải xét xử lại

* Bà Nguyễn Thị Tuyết có phải bị đưa ra xét xử lại vụ án giết người, cướp tài sản không, thưa ông?

- Luật sư Lê Hữu Nghĩa: Không. Bản án tù chung thân đã có hiệu lực pháp luật thì không thể khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử lại cùng hành vi phạm tội, trừ những trường hợp đặc biệt theo thủ tục tố tụng luật định.

Nguyên tắc này được thể hiện tại Điều 14 Bộ luật Tố tụng hình sự: không ai bị kết án hai lần vì một tội phạm. Việc bà Tuyết bỏ trốn khi đang chấp hành án không làm mất hiệu lực bản án đã tuyên.

* Sau khi bị bắt lại, cơ quan chức năng cần làm gì để đưa bà Tuyết trở lại chấp hành án?

- Cơ quan chức năng cần xác minh nhân thân, đối chiếu hồ sơ truy nã, bản án và các tài liệu thi hành án; xác định chính xác tình trạng chấp hành án trước khi bỏ trốn. Trên cơ sở đó, cơ quan có thẩm quyền thực hiện các thủ tục cần thiết để tiếp tục thi hành bản án theo quy định pháp luật.

Đồng thời, cần rà soát xem trong thời gian lẩn trốn, bà Tuyết có thực hiện hành vi vi phạm pháp luật nào khác hay không. Nếu có dấu hiệu tội phạm độc lập, cơ quan chức năng sẽ xem xét xử lý theo quy định tương ứng.

* Hành vi trốn trại năm 1983 có thể bị khởi tố thành một vụ án riêng không?

- Về nguyên tắc, có thể xem xét nếu hành vi đó cấu thành tội phạm theo pháp luật áp dụng và còn thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự.

Hành vi xảy ra năm 1983, trước khi Bộ luật Hình sự năm 1985 có hiệu lực. Vì vậy cần xác định quy định pháp luật có hiệu lực tại thời điểm xảy ra hành vi, trong đó có Sắc luật số 03/SL-76 ngày 15-3-1976, cùng các quy định chuyển tiếp có liên quan.

Theo Điều 27 Bộ luật Hình sự, nếu người phạm tội cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã trong thời hạn luật định, thời hiệu được tính lại từ khi người đó ra đầu thú hoặc bị bắt giữ.

Do đó cần kiểm tra chính xác quyết định truy nã đối với bà Tuyết liên quan đến việc trốn trại hay việc thi hành bản án cũ. Nếu quyết định truy nã về vấn đề trốn trại thì dù bà Tuyết có lẩn trốn trong bao lâu, thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự vẫn sẽ tính lại kể từ thời điểm bị bắt giữ.

Thay đổi họ tên để trốn truy nã, xử lý thế nào? 

* Việc thay đổi họ tên, năm sinh và sống dưới danh tính khác có làm phát sinh trách nhiệm pháp lý không?

- Có thể, nhưng cần có kết quả xác minh cụ thể. Việc thay đổi thông tin nhân thân không tự động cấu thành một tội phạm độc lập. Cơ quan chức năng phải làm rõ bà Tuyết đã thay đổi thông tin bằng cách nào, có sử dụng giấy tờ giả, làm giả con dấu hoặc tài liệu của cơ quan, tổ chức hay có hành vi vi phạm khác hay không.

Nếu có dấu hiệu tội phạm, việc xử lý phải căn cứ vào hành vi cụ thể, điều luật tương ứng và thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự. Không thể chỉ dựa vào việc sống dưới tên khác để kết luận bà đã phạm thêm tội.

Bắt người phụ nữ giết bạn, cướp vàng trốn truy nã 43 năm

Sau khi giết người, cướp tài sản, Nguyễn Thị Tuyết bị kết án chung thân. Năm 1983, Tuyết bỏ trốn khỏi trại giam, đổi tên và sinh sống tại Lâm Đồng suốt 43 năm.