Nắng cuối ngày rót xuống những thửa ruộng xanh, những hàng cau trước ngõ và lũy tre già đứng lặng trong gió. 

Trên con đường làng, người đi đồng thong thả trở về. Đôi quang gánh đung đưa theo từng bước chân, khi là trái bầu, trái bí, mớ khổ qua, dưa leo, khi lại là vài con cá đồng, mớ tép hay mấy con cua còn lấm bùn.

Mùa hè được chạy nhảy giữa cánh đồng mênh mông, xanh mướt

Mỗi lần bắt gặp một buổi chiều như thế, ký ức về những mùa hè ở quê ngoại lại lặng lẽ trở về.

Ngày ấy, cứ vừa nghỉ học là tôi nằng nặc đòi ba mẹ cho về quê. Điều tôi mong không chỉ là được chạy nhảy giữa cánh đồng rộng lớn, mà còn được gặp ông bà ngoại.

Bà lúc nào cũng đứng trước sân đợi cháu về, còn ông xoa đầu nhắn nhủ điều tôi thích: "Mai ông cháu dắt bò ra đồng nghen".

Sáng hôm sau, khi sương còn phủ trên những ngọn cỏ, ông mở cửa chuồng dắt đàn bò ra bãi cỏ ven đồng. Tôi lon ton theo sau, tay cầm sợi dây thừng, lòng vui như vừa được giao một nhiệm vụ quan trọng. 

Đàn bò thong thả cúi xuống gặm những vạt cỏ còn đẫm sương, còn tôi chạy hết bờ này sang bờ khác, lúc ngồi trên gò đất ngắm cánh đồng xanh mướt, nghe tiếng chim ríu rít gọi nhau giữa buổi sớm mai.

Chiều về, ông cắt thêm cỏ voi trồng, chất ở góc sân rồi lấy thêm ít rơm cho bò ăn. Chúng ăn làm cỏ và rơm vương vãi khắp nơi. Sáng hôm sau, bà ngoại phải quét gom lại thành đống rồi châm lửa đốt. 

Làn khói mỏng mang theo mùi cỏ, mùi rơm và mùi bùn đất quyện vào nhau. Đó là mùi của tuổi thơ.

Bữa cơm ngon có tình thương của ông bà

Ở quê, tôi chưa bao giờ thiếu bạn.

Nghe tin tôi về, mấy đứa trong xóm đã đứng ngoài cổng gọi í ới rủ đi đá banh.

Ông biết tôi mê đá banh nên có lần còn mua sẵn cho tôi một bộ quần áo thể dục và đôi giày mới. Trước khi tôi chạy ra sân, ông cẩn thận: "Mang giày vô nghe con. Lỡ đạp trúng đá thì đau chân".

Có những buổi không đá banh, cả đám lại kéo nhau sang vườn hái trái cây. Mùa hè, vườn quê lúc nào cũng rộn ràng. Chôm chôm đỏ rực, măng cụt tím rịm, sơ ri đỏ au, khế vàng lấp lánh, cây nào cũng sai trái.

Đứa leo cây, đứa đứng dưới hứng trái, đứa lấy tà áo lau sơ rồi ăn ngay tại chỗ. Tiếng cười vang cả khu vườn.

Đến bữa, tiếng bà ngoại gọi vọng từ hiên nhà. Mâm cơm đã dọn sẵn. Có nồi canh khổ qua nấu với tép, đĩa cá đồng kho, chén mắm ớt và rổ rau mới hái.

Bà cứ gắp thức ăn vào chén tôi. Ông ngồi bên cạnh, chậm rãi ăn cơm, thỉnh thoảng nhìn cháu mà cười.

Ngày ấy, tôi cứ ngỡ bữa cơm nào cũng ngon như thế. Lớn lên mới biết, ngon vì trong đó có tình thương của ông bà.

Rồi thời gian lặng lẽ trôi. Những mùa hè thưa dần. Ông bà cũng già đi.

Nhưng trong ký ức tôi, mọi thứ vẫn nguyên vẹn.

Vẫn tiếng chuông bò leng keng trên con đường làng. Vẫn làn khói cỏ, rơm khô bay lên sau chuồng bò mỗi sớm. Vẫn tiếng bà gọi về ăn cơm. Vẫn lời ông dặn trước lúc ôm trái bóng chạy ra sân: "Nhớ mang giày nghe con".

Chỉ vài tiếng. Nhưng đủ theo một người suốt cả cuộc đời.

Bây giờ, mỗi lần bắt gặp mùi khói rơm, nhìn đàn cò chấp chới cuối trời hay nghe tiếng chuông bò trên đường quê, tôi lại thấy mình như trở về mùa hè năm cũ.

Nơi đó có ông ngoại, bà ngoại và một tuổi thơ bình yên, đong đầy yêu thương.

Nhớ mùa hè ban ngày mình mẩy lem luốc đất đỏ, buổi tối mắt dán vô màn hình coi Tây Du Ký

Giữa tiếng ve râm ran và cái nắng chang chang đầu hạ, ký ức về mùa hè tuổi thơ tôi nơi miền biên giới lại trở về vẹn nguyên với bụi đất đỏ, tiếng cười và những ngày rong chơi bất tận.