Toàn bộ mặt bằng được bàn giao là quá trình kiên trì tháo gỡ từng vướng mắc, từ chính sách bồi thường, hỗ trợ đến phối hợp giải quyết những vấn đề phát sinh trong việc thu hồi đất và vận động người dân bàn giao mặt bằng làm rạch Xuyên Tâm.

Điểm nghẽn bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được gỡ

Có thời điểm, nhắc đến Rạch Xuyên Tâm, người ta nghĩ ngay đến điển hình của một dự án lâu năm chưa thể triển khai vì giải phóng mặt bằng. Dòng rạch dài gần 9km đi qua nhiều khu dân cư đông đúc, nhà cửa san sát hai bên bờ, với đếm 2.190 hộ dân. 

Chỉ riêng việc kiểm đếm, xác lập nguồn gốc đất, xây dựng phương án bồi thường và bố trí tái định cư đã là việc không dễ giải quyết trong thời gian ngắn.

Khó khăn lớn nhất là nhà ven kênh rạch thường không có đủ giấy tờ, pháp lý chuẩn, nhiều trường hợp đất lấn chiếm. Nếu không có chính sách hỗ trợ phù hợp cho các trường hợp này, việc giải phóng mặt bằng dễ rơi ngõ cụt.

Vận dụng Luật Đất đai, TP.HCM đã hoàn thiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, nhất là chính sách hỗ trợ vượt trội như: hỗ trợ tới 100% giá đất cho đất chưa đủ điều kiện cấp sổ (trước ngày 1-7-2014), hỗ trợ đến 70% giá đất đối với nhà ở, công trình lấn chiếm kênh rạch; bù chênh lệch tái định cư, hỗ trợ trợ cấp mua nhà tái định cư khi tiền bồi thường thấp; thưởng bàn giao mặt bằng sớm (lên đến 100 triệu đồng); ủy quyền UBND cấp xã quyết định mức hỗ trợ khác…

Nhờ đó, việc giải phóng mặt bằng ở rạch Xuyên Tâm chuyển động rất nhanh trong năm 2025-2026.

Đến cuối tháng 6-2026, ba địa phương gồm phường Gia Định, phường Bình Thạnh và phường An Nhơn đã hoàn thành 100% bàn giao mặt bằng. Riêng phường Bình Lợi Trung đạt khoảng 90%, phần còn lại chủ yếu liên quan khu dân cư thương mại Bình Hòa và đang tiếp tục hoàn tất các thủ tục để bàn giao trong thời gian tới.

Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP.HCM (chủ đầu tư) - cho biết dự án có 3 gói thầu xây lắp. Hiện gói thầu XL-02 triển khai tám mũi thi công, gói XL-01 năm mũi thi công, trong khi gói XL-3 đã đạt hơn 75% khối lượng và hướng đến mục tiêu hoàn thành trong tháng 11 năm nay.

Chỉ đạo sát sao từ thực địa 

Bên cạnh tháo gỡ chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư minh bạch, bảo đảm quyền lợi của người dân thì sự chỉ đạo sát sao, phối hợp giữa các cơ quan cũng giúp đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng của dự án.

Qua nhiều cuộc kiểm tra thực địa của Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được và Phó chủ tịch UBND TP.HCM Hoàng Nguyên Dinh các khó khăn, vướng mắc được rà soát, chỉ đạo xử lý kịp thời, đồng thời ấn định rõ mốc thời gian. Đây cũng là cơ sở để các sở, ngành và địa phương tập trung phối hợp, đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng.

Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được

Các phường có dự án rạch Xuyên Tâm đi qua sẽ là tấm gương về giải phóng mặt bằng. Khi người đứng đầu địa phương quyết tâm vào cuộc thì mọi việc sẽ có kết quả tốt

Ở cấp cơ sở, trọng tâm không chỉ là ban hành phương án bồi thường mà còn là kiên trì đối thoại, giải thích chính sách và tháo gỡ từng vướng mắc của người dân. 

Với hơn 2.190 trường hợp bị ảnh hưởng, trong đó gần 1.300 trường hợp phải giải tỏa toàn bộ, việc vận động đến từng hộ dân, từng hồ sơ và từng kiến nghị.

Về tiến độ thi công, từ chỉ đạo của Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được đơn vị thi công cũng phấn đấu rút ngắn tiến độ để hoàn thành vào cuối năm 2027.

Có thể thấy gần ba thập kỷ kể từ ngày có chủ trương đầu tư, Rạch Xuyên Tâm mới thực sự bước vào giai đoạn chuyển động rõ nét. Điều đáng nói không chỉ là những tuyến kè đang dần hình thành hay số lượng mũi thi công ngày càng nhiều, mà chính là việc giải phóng mặt bằng (khâu từng được xem là khó nhất của dự án) đã tạo được bước chuyển quan trọng.

Chủ tịch UBND phường Bình Thạnh Phan Quang Khánh (địa phương có dự án đi qua) - cho biết kết quả hoàn thành bàn giao toàn bộ mặt bằng không đến từ một đợt cao điểm vận động, mà là cả quá trình bám sát thực tiễn, kiên trì tháo gỡ từng vướng mắc ngay từ cơ sở.

Với khối lượng hồ sơ lớn, nhiều trường hợp có pháp lý phức tạp và liên tục phát sinh kiến nghị, địa phương xác định phải phân công rõ trách nhiệm theo từng địa bàn, thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, đồng thời tăng cường đối thoại, giải thích chính sách để tạo sự đồng thuận của người dân.

Bên cạnh đó, các khâu rà soát hồ sơ, bồi thường, tái định cư, giải quyết khiếu nại và bàn giao mặt bằng được triển khai đồng thời, giúp rút ngắn thời gian xử lý và bảo đảm tiến độ dự án.

"Việc hoàn thành đúng thời gian bàn giao mặt bằng với dự án rạch Xuyên Tâm giúp bảo đảm tiến độ công trình trọng điểm của TP.HCM, được phường Bình Thạnh xem là kinh nghiệm thực tiễn để triển khai hiệu quả các dự án khác trong thời gian tới", ông Khánh cho hay.

Phường Bình Đông sẽ di dời 3.000 nhà trên và ven kênh ở bờ Nam kênh Đôi

Trong giai đoạn 2026-2030, phường Bình Đông sẽ tập trung thực hiện 6 dự án để di dời 4.767 căn nhà trên và ven kênh rạch, với kinh phí hơn 31.100 tỉ đồng. Trong đó khu vực bờ Nam kênh Đôi gần 3.000 căn với 23.800 tỉ đồng.