Nóng ruột từ những khu đất trống

Qua góc nhìn từ flycam, những khu "đất vàng" như dự án khu dân cư Hồng Lĩnh (xã Nhà Bè), khu nhà ở Thạnh Mỹ Lợi (14,39ha, phường Cát Lái) hay dự án khu dân cư Bắc Rạch Chiếc (phường Phước Long)… hiện lên như những khoảng lặng. 

Một bên là hạ tầng giao thông phát triển cùng những tòa nhà hiện đại, các công trường đang được công nhân hối hả thi công, một bên là hàng chục héc ta đất vẫn phần lớn là cỏ dại.

Sau hơn hai thập kỷ, những dải đất từng được kỳ vọng là khu đô thị kiểu mẫu vẫn đang trong trạng thái "ngủ quên", chờ đợi một chiếc chìa khóa pháp lý đủ mạnh để đánh thức nguồn lực đang bị đóng băng.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Trần Ngọc Mạnh, đại diện hơn 300 khách hàng tại dự án khu dân cư Bắc Rạch Chiếc, chia sẻ đã mỏi mòn sau 25 năm chờ đợi quyền lợi chính đáng mà vẫn chưa được giải quyết dứt điểm, do dự án dính nhiều sai phạm. 

Công ty CP Địa ốc 10 (thuộc Tổng công ty Địa ốc Sài Gòn) là chủ đầu tư chính của dự án, chây ỳ khiến đến nay vẫn chưa đền bù xong, chưa hoàn thành cơ sở hạ tầng.

Không chỉ người dân, chính doanh nghiệp cũng đang ở thế "nóng ruột". Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Trần Phi Long - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tiếp vận Đông Sài Gòn (ESL) - cho biết là chủ đầu tư dự án khu nhà ở Thạnh Mỹ Lợi, ông đã trực tiếp làm hồ sơ gửi Sở Tài chính xin được vào danh sách các công trình, dự án, khu đất tồn đọng, vướng mắc để gỡ vướng của thành phố. Đây là cơ sở để ESL mong chờ sẽ có những tiến triển mới nhằm khai thông thế bế tắc tại dự án.

Dù tâm sự rất nóng ruột nhưng ông cho biết "không dám hứa" lối ra và thời hạn cho dự án này vì "bị phụ thuộc, nhưng cam kết chỉ cần được xác định và cho phép đóng tiền sử dụng đất đối với dự án khu nhà ở Thạnh Mỹ Lợi, ESL đảm bảo có tiền ngay và "giải quyết nhanh gọn".

Chờ đợi Nghị quyết 21

Trong bối cảnh bế tắc pháp lý chồng chéo, Nghị quyết số 21-NQ/TW đang mở ra một hướng đi mang tính đột phá: Thí điểm cơ chế Nhà nước mua lại các dự án nhà ở thương mại dở dang để tạo quỹ nhà ở thuộc sở hữu nhà nước.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, tiến sĩ Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và Môi trường TP.HCM, đánh giá đây là giải pháp hợp lý để hồi sinh các dự án "đóng băng". Theo ông Thuận, cần phân định rõ nguồn gốc đất. Đối với đất Nhà nước giao nhưng chủ đầu tư chây ỳ, việc thu hồi là đương nhiên. 

Nhưng với đất doanh nghiệp tự bồi thường, tạo lập, cần cơ chế bảo đảm quyền sử dụng đất hợp pháp để tránh thiệt hại cho đơn vị phát triển. "Nếu áp dụng linh hoạt các cơ chế như hoán đổi đất hoặc tăng hệ số sử dụng đất, nguồn cung nhà ở sẽ sớm được cải thiện", ông Thuận nói.

Trong khi đó luật sư Hoàng Hà (Đoàn luật sư TP.HCM) cho rằng với những dự án tồn đọng hàng chục năm không còn là vấn đề dân sự thông thường, mà là bài toán an toàn pháp lý của thị trường. 

Do đó cần tiếp cận theo hướng "xử lý hậu quả tồn đọng", thay vì chỉ xoáy sâu vào sai phạm cũ. Trong đó nên ưu tiên bảo vệ "bên thứ ba ngay tình", tức những người dân đã bỏ tiền thật ra mua đất.

Việc phân loại từng nhóm hồ sơ để ưu tiên cấp sổ hồng cho những khách hàng đã nộp đủ tiền sẽ giúp "rã đông" dự án từng bước, tạo lại niềm tin cho người mua nhà. Nếu công trình còn khả năng hoàn thành, nên ưu tiên cơ chế để họ tiếp tục thực hiện hợp đồng và nhận nhà.

Chung cư mới có niên hạn sử dụng: Gỡ nút thắt kéo dài nhiều năm trong chỉnh trang đô thị

Nghị quyết số 21 ngày 28-7-2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong tư duy quản lý nhà nước về đất đai và nhà ở.