Hoa sứ sa mạc Socotra (Adenium obesum) chỉ được tìm thấy trên vùng đất đá khô cằn của Socotra, hòn đảo thuộc Yemen nằm ở Ấn Độ Dương. Loài cây này còn được gọi là "cây chai" vì phần thân phình rộng, có thể đạt đường kính khoảng 2,4m.

Hình dạng bất thường giúp cây thích nghi với môi trường khô hạn. Nước được tích trữ trong phần thân và rễ phình to, giúp cây tồn tại qua những giai đoạn dài thiếu nước. Từ đầu tháng 3 đến cuối tháng 4, cây nở những chùm hoa màu hồng và trắng nổi bật giữa cảnh quan khô cằn.

A. obesum thuộc họ Trúc đào (Apocynaceae), nhóm thực vật nổi tiếng với nhựa mủ và nhiều hợp chất hoạt tính sinh học.

Khi bị tổn thương, cây tiết ra nhựa màu trắng đục chứa các glycoside tim - nhóm hợp chất có khả năng tác động mạnh đến hoạt động của tim, theo trang ScienceAlert ngày 27-8.

Ở lượng nhỏ, glycoside tim có thể làm tăng lực co bóp đồng thời làm chậm nhịp tim. Đây cũng là đặc tính khiến nhóm hợp chất này được sử dụng trong điều trị một số dạng suy tim.

Khi hấp thụ quá nhiều, chúng có thể gây nôn ói, mờ mắt, rối loạn nhịp tim nguy hiểm và thậm chí đe dọa tính mạng. Độc tính này ảnh hưởng đến cả người và động vật.

Con người từ lâu cũng khai thác độc tính của loài cây này.

Người Hadza ở miền bắc Tanzania có truyền thống dùng A. obesum làm độc trên mũi tên để săn trâu, ngựa vằn, hươu cao cổ và chim. Một số cộng đồng khác dùng cây sứ này để đầu độc cá và tiêu diệt các loài gây hại.

Tuy nhiên, cây cũng được sử dụng trong y học dân gian.

Một nghiên cứu năm 2024 ghi nhận A. obesum được dùng để điều trị nhiều vấn đề như bệnh về da, vết thương, đau tai, sâu răng, chấy rận và một số bệnh nhiễm trùng.

Hạt và rễ được cho là chứa nhiều hợp chất độc hơn. Một số cộng đồng còn sử dụng cây sứ sa mạc trong các phương pháp điều trị sốt rét và bệnh do ký sinh trùng, dù hiệu quả vẫn chưa được xác định rõ.

Các nghiên cứu đã phát hiện hàng chục hợp chất trong A. obesum, một số có hoạt tính kháng khuẩn, kháng virus, chống oxy hóa hoặc chống ung thư. Tuy nhiên, một số hợp chất cũng có độc tính.

Vì vậy, hoa sứ sa mạc là ví dụ điển hình cho nguyên tắc "liều lượng tạo nên chất độc": cùng những hợp chất có thể mang lại giá trị y học ở mức phù hợp nhưng trở nên nguy hiểm khi sử dụng quá mức.

Ngày nay, A. obesum chủ yếu được trồng làm cây cảnh nhờ hoa đẹp và phần rễ phình to có thể tạo hình thành bonsai.

Trồng hơn 66 tỉ cây, Trung Quốc phát hiện điều khác thường về rừng

Sau hơn nửa thế kỷ trồng hơn 66 tỉ cây, nghiên cứu mới cho thấy rừng trồng ở Trung Quốc có cách phát triển và hấp thụ CO₂ khác rừng tự nhiên.