Theo Hãng tin AFP ngày 15-6, Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc Volker Turk kêu gọi các quốc gia khẩn trương ban hành quy định đối với các hệ thống vũ khí tự động, nhằm ngăn nguy cơ chúng gây ra các tội ác nghiêm trọng trên diện rộng.

Phát biểu trước Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc tại Geneva (Thụy Sĩ), ông Turk cảnh báo những rủi ro từng được dự báo từ lâu liên quan đến vũ khí tự động đang "nhanh chóng trở thành hiện thực".

"Chúng ta đang chứng kiến sự thay đổi toàn cầu trong cách thức tổ chức chiến tranh", ông Turk nói.

Ông nhấn mạnh Liên hợp quốc đã nhiều năm cảnh báo về việc phát triển các loại vũ khí sát thương tự động.

"Thực tế này giờ đây đã ở ngay trước mắt chúng ta", ông nói thêm.

Theo ông Turk, việc sử dụng máy bay không người lái (drone) trong xung đột đang gia tăng nhanh chóng, "tạo ra một vòng địa ngục mới" tại các khu vực như Cộng hòa Dân chủ Congo, Gaza, Israel, Lebanon và Myanmar.

Tại Ukraine, ông Turk cho biết "các cuộc tấn công bằng drone không ngừng nghỉ đã gây thương vong lớn và gieo rắc nỗi sợ hãi cho dân thường".

Ở Sudan, văn phòng của ông ghi nhận các vụ tấn công bằng drone đã khiến hơn 1.000 dân thường thiệt mạng trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 5 năm nay. Các drone tầm xa cũng phá hủy đoàn xe viện trợ và hạ tầng năng lượng thiết yếu.

Ông Turk cảnh báo cùng với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), các chuyên gia ngày càng lo ngại con người có thể mất kiểm soát đối với những loại vũ khí này.

Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc cho rằng viễn cảnh "vũ khí trị giá hàng tỉ USD được hỗ trợ bởi AI, đối đầu với các hệ thống phòng thủ AI trị giá hàng tỉ USD" cho thấy "sự kinh hoàng, trống rỗng và vô nghĩa của chiến tranh".

"Vũ khí tự động không được trở thành 'giấy phép' cho các tội ác", ông Turk nhấn mạnh.

Các cuộc thảo luận về một hiệp ước tương lai nhằm điều chỉnh việc sử dụng vũ khí tự động, thường được gọi là "robot sát thủ", đã diễn ra trong khoảng một thập kỷ.

Các quốc gia dự kiến sẽ quyết định vào cuối năm nay về việc có khởi động đàm phán hiệp ước chính thức hay không.

Ông Turk kêu gọi cộng đồng quốc tế hành động để kiểm soát nguy cơ này.

"Các quốc gia cần khẩn trương xem xét các vấn đề đạo đức và pháp lý đặt ra", ông nói, đồng thời kêu gọi đạt được một cách tiếp cận chung nhằm bảo vệ dân thường và tái cam kết đối thoại, hòa giải.

Giáo hoàng Francis kêu gọi cảnh giác với vũ khí sử dụng AI

Giáo hoàng Francis kêu gọi cấm "vũ khí giết người tự hành" chọn mục tiêu bằng AI trong lần đầu tiên một vị giáo hoàng dự Hội nghị thượng đỉnh G7.