'Nuôi' kim cương trong phòng thí nghiệm 

Trong nhiều năm, không ít người vẫn nhầm lẫn kim cương 'nuôi' trong phòng thí nghiệm với đá nhân tạo như zirconia hay moissanite. 

Thực tế, theo Viện Đá quý Mỹ (GIA), kim cương nuôi và kim cương tự nhiên có cùng thành phần hóa học là carbon tinh khiết, cùng cấu trúc tinh thể và độ cứng đạt 10 trên thang Mohs. Ngay cả các chuyên gia cũng phải sử dụng thiết bị chuyên dụng mới có thể phân biệt được hai loại.

Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở quá trình hình thành. Nếu kim cương tự nhiên được tạo ra dưới lòng đất trong điều kiện áp suất và nhiệt độ cực cao suốt hàng tỉ năm rồi được khai thác từ các mỏ, thì kim cương nuôi được tạo trong phòng thí nghiệm chỉ sau vài tuần bằng hai công nghệ chủ yếu là áp suất cao, nhiệt độ cao HPHT và lắng đọng hơi hóa học CVD.

Theo GIA, về mặt quang học, hóa học và vật lý, hai loại kim cương gần như giống hệt nhau. Vì vậy, giá trị của kim cương tự nhiên chủ yếu đến từ độ hiếm trong tự nhiên, còn kim cương nuôi được đánh giá cao nhờ khả năng sản xuất có kiểm soát và giá thành thấp hơn đáng kể.

Một trong những lý do khiến kim cương nuôi ngày càng thu hút người tiêu dùng là các vấn đề từng gắn với hoạt động khai thác mỏ, từ tác động đến hệ sinh thái, tiêu thụ nước, phát thải khí nhà kính cho đến những lo ngại về điều kiện lao động hay "kim cương xung đột" tại một số khu vực trên thế giới.

Tuy nhiên, các nhà khoa học cũng lưu ý không nên mặc định kim cương nuôi luôn thân thiện với môi trường hơn.

Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Humanities & Social Sciences Communications thuộc hệ thống Nature năm 2024 cho thấy nếu ngành công nghiệp chuyển dịch dần từ kim cương khai thác sang kim cương nuôi, lượng chất thải từ khai mỏ, diện tích đất bị tác động và lượng nước sử dụng có thể giảm rất mạnh trong dài hạn. 

Nhóm nghiên cứu ước tính đến năm 2100, quá trình chuyển đổi này có thể giúp giảm khoảng 9,58 triệu tấn CO₂ phát thải mỗi năm, đồng thời cắt giảm hơn 421 triệu tấn chất thải từ khai thác và tiết kiệm khoảng 66,7 triệu m³ nước mỗi năm.

Dẫu vậy, nghiên cứu cũng nhấn mạnh hiệu quả môi trường phụ thuộc rất lớn vào nguồn điện dùng để sản xuất kim cương. Nếu các cơ sở nuôi kim cương sử dụng điện từ nhiên liệu hóa thạch, lượng phát thải carbon vẫn có thể ở mức cao. 

Cuộc cạnh tranh mới của ngành kim cương

Nhiều doanh nghiệp trong ngành cũng đang chứng kiến sự thay đổi rõ rệt của thị trường.

Theo Financial Times, kim cương nuôi đã tạo sức ép đáng kể lên ngành khai thác kim cương truyền thống trong vài năm gần đây. Giá kim cương tự nhiên liên tục giảm, trong khi nhu cầu đối với kim cương nuôi tăng lên ở nhiều phân khúc, đặc biệt là nhóm khách hàng trẻ quan tâm đến yếu tố bền vững và minh bạch.

Ông Al Cook - Giám đốc điều hành De Beers, tập đoàn được xem là biểu tượng của ngành kim cương thế giới - từng nhận định người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến câu chuyện phía sau mỗi viên kim cương, từ nguồn gốc, tác động môi trường đến giá trị xã hội mà sản phẩm mang lại.

Xu hướng này cũng khiến các hãng khai thác thay đổi chiến lược. Thay vì chỉ nhấn mạnh độ hiếm của kim cương tự nhiên, nhiều doanh nghiệp bắt đầu đầu tư vào hệ thống truy xuất nguồn gốc, chứng nhận chuỗi cung ứng có trách nhiệm và các chương trình bảo tồn môi trường nhằm tạo niềm tin với người mua.

Trong khi đó, kim cương nuôi cũng không còn chỉ phục vụ ngành trang sức. Theo nhiều công bố khoa học gần đây, kim cương CVD chất lượng cao đang được sử dụng trong các lĩnh vực công nghệ như cảm biến lượng tử, laser, điện tử công suất cao và thiết bị nghiên cứu vật lý hiện đại.

Bà Iris Van der Veken - Giám đốc điều hành tổ chức Responsible Jewellery Council (Hội đồng Trang sức có trách nhiệm) - cho rằng điều quan trọng nhất không phải là viên kim cương được tạo ra ở đâu, mà là toàn bộ chuỗi cung ứng phải minh bạch, có trách nhiệm với môi trường và con người.

Các chuyên gia vì thế cho rằng kim cương nuôi sẽ khó thay thế hoàn toàn kim cương tự nhiên trong tương lai gần. 

Thay vào đó, hai dòng sản phẩm nhiều khả năng sẽ cùng tồn tại để phục vụ những nhu cầu khác nhau. Kim cương tự nhiên tiếp tục giữ giá trị về độ hiếm và yếu tố di sản. Còn kim cương nuôi mở ra lựa chọn mới với mức giá dễ tiếp cận hơn, đồng thời thúc đẩy cả ngành công nghiệp trang sức bước vào cuộc cạnh tranh về tính bền vững và minh bạch.

Mở hộp trang sức kim cương của Lamine Yamal

Vì sao Lamine Yamal luôn thực hiện động tác tay '304'? Câu trả lời được hé lộ qua những sợi dây chuyền kim cương của ngôi sao trẻ tuyển Tây Ban Nha.