Không khó bắt gặp hình ảnh trẻ đủ mọi lứa tuổi cầm điện thoại lướt mạng, nhắn tin, bình luận, tham gia hội nhóm như người trưởng thành. Câu chuyện đã không còn là trẻ có biết sử dụng công nghệ hay không mà vấn đề là liệu các em có đủ nhận thức, kỹ năng tự bảo vệ mình hay đủ trưởng thành về tâm lý khi bước vào không gian mở với vô vàn thông tin và không thiếu sự cám dỗ.

Cháu trai 13 tuổi một người bạn tôi ban đầu được cho sử dụng điện thoại để học trực tuyến và tra cứu tài liệu. Nhưng chỉ sau vài tháng, chiếc điện thoại là vật bất ly thân. Việc đầu tiên mỗi sáng thức dậy là kiểm tra tin nhắn, buổi tối trước khi ngủ là lướt mạng xã hội. Nửa đêm mẹ qua phòng vẫn thấy màn hình điện thoại sáng dưới chăn.

Một ngày nọ cháu nhận được tin nhắn từ một tài khoản tự xưng "hỗ trợ nâng cấp tài khoản" yêu cầu nhập mật khẩu, mã xác minh và một số thông tin cá nhân để tránh bị khóa tài khoản. 

Tin tưởng vì thấy giao diện giống ứng dụng đang dùng, cháu làm theo và chỉ vài phút sau, tài khoản mạng xã hội của cháu bị chiếm quyền kiểm soát, kéo theo tài khoản email liên kết của cha mẹ cũng bị truy cập trái phép. Hàng loạt hình ảnh cá nhân, đoạn chat riêng tư bị lấy mà phải mất nhiều ngày mới khôi phục lại được tài khoản.

Trường hợp khác, cô con gái mới 11 tuổi nhưng trong nhóm bạn cùng lớp chuyện thích ai, yêu ai, ghen với ai là đề tài thường xuyên. Ban đầu người mẹ nghĩ chỉ là trò đùa tuổi mới lớn. Mãi đến một hôm chị phát hiện con chụp những bức ảnh biểu cảm và cách ăn mặc khá người lớn rồi chỉnh sửa, thêm hiệu ứng và đăng lên mạng với dòng trạng thái tình cảm, yêu đương.

Nhiều bạn khác trong lớp cũng làm như vậy. Kiểm tra điện thoại, phụ huynh phát hiện có những cuộc trò chuyện riêng tư vượt quá lứa tuổi, nhiều hình ảnh tưởng vô hại nếu chẳng may rơi vào tay người xấu có thể để lại hậu quả lâu dài.

Câu chuyện đặt ra là cần cấm hoàn toàn? Đa số ý kiến cho rằng nên cấm trẻ dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội vì là cách nhanh nhất giảm thiểu rủi ro. Nhưng cũng có ý kiến nói việc cấm tuyệt đối có thể phản tác dụng. Công nghệ hiện diện khắp nơi, càng cấm đoán trẻ càng tò mò và tìm cách tiếp cận trong âm thầm. Có khi nguy cơ còn lớn hơn khi không có sự giám sát.

Có lẽ lúc này không chỉ là "cấm hay không cấm" mà là xây dựng những giới hạn rõ ràng, phù hợp với từng độ tuổi. Trẻ nhỏ cần được kiểm soát thời gian sử dụng thiết bị, chọn lọc nội dung. Lứa tuổi lớn hơn cần được giáo dục kỹ năng số để biết tự bảo vệ mình trước hết.

Không thể giao trẻ em cho mạng xã hội: Trả lại cho trẻ đời sống thực

Gợi mở hãy trả lại cho trẻ em đời sống thực, kết nối thực để chúng được chơi, được té đau, được nhảy nhót... của nghệ sĩ - nhà giáo dục Thanh Bùi tiếp tục nhận được sự ủng hộ và thêm góc nhìn của bạn đọc.