Phóng to

Đôi guốc gỗ từ thế kỷ 19 cẩn xà cừ chủ đề Phúc Hoa. Ảnh: L.Đ.

TT - Bảo tàng Lịch sử Việt Nam TP.HCM vừa ra mắt bộ sưu tập trưng bày “Cổ vật gỗ thời Nguyễn” với 200 hiện vật bằng chất liệu gỗ từ năm 1802 đến 1945 do bảo tàng phối hợp với 11 nhà sưu tập tư nhân tại TP.HCM tổ chức.

Một không gian cổ vật bằng gỗ mở ra tại nhà trưng bày chính của bảo tàng. Trong giới hạn niên đại thời Nguyễn, hiện vật thật sự đa dạng, từ những bức hoành phi, câu đối, đến các vật gia dụng như quả, tráp, khay, tranh gỗ, sập gỗ, đến các đồ thờ cúng như khám thờ, bệ thờ, chụp đèn thờ, chân đèn, chân chò, ….

Mỗi hiện vật được trưng bày thực sự là một tác phẩm nghệ thuật đặc biệt với kỹ thuật cẩn ốc, cẩn xà cừ, cẩn xương, lại có cách cẩn nổi và cẩn chìm. Đặc biệt nhất có đôi câu liễn của nhà sưu tập Lê Văn Nhã cẩn ốc theo kiểu “tranh điển tích hoá chữ” rất ấn tượng; chiếc sập bằng gỗ gõ đỏ của nhà sưu tập Nguyễn Thị Lê cực quý hiếm.

Phóng to

Tranh điển tích hoá thân thành chữ - Ảnh: L.Đ.

Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Đầu, chiếc sập bằng gỗ gõ đỏ của nhà sưu tập Nguyễn Thị Lê cả VN chắc không có quá hai chiếc, vì tấm ván mặt nguyên khổ 1,2 x 2,2 m được gọi là “gỗ nu” (lấy từ đoạn cây già, không còn thớ gỗ nữa) với những đường vân gỗ rất lạ. Chiếc sập này lại được cẩn chạm chủ đề “tứ thời” theo kiểu “gỗ cẩn trên gỗ” - một đặc trưng nghề mộc ở miền nam.

Chiếc bàn thầy đồ cẩn ốc với đề tài “lưỡng long triều nhật” cũng là hiện vật lạ của bảo tàng Lịch sử Việt Nam TP.HCM đưa ra dịp này.

Vật dụng gỗ ra đời từ buổi bình minh của lịch sử, và thời Nguyễn của nước ta chứng kiến sự phát triển rực rỡ của những nghệ nhân chế tác vật dụng, đồ thờ cúng, hàng trang trí mỹ nghệ bằng gỗ.

Thời Nguyễn cách nay không quá xa, và những địa danh có nghề mộc nổi tiếng đến nay vẫn còn như: Đồng Giao (Hải Dương), Đồng Kỵ (Bắc Ninh), Phú Xuyên (Hà Tây), Mỹ Xuyên (Thừa Thiên Huế), Gò Công (Gia Định).

Những hiện vật cuối thời Nguyễn cách nay khoảng 60 năm, chưa đủ tuổi để xem là cổ vật, nhưng với ý thức của các nhà sưu tập và của bảo tàng thì đây là những hiện vật xứng đáng để chúng ta bảo tồn.

Chuyên đề trưng bày mở cửa mỗi ngày, kéo dài đến tháng 10-2006.